©Cemal Emden

Antakya’nın Starius Dağı’ndaki, ilk Hıristiyan topluluğa ev sahipliği yaptığı iddia edilen, St. Pierre (Aziz Petrus) Kilisesi’nin yakınlarında antik çağlara dayanan arkeolojik kazı alanının üzerine inşa edilen Antakya Müze Oteli (Antakya Museum Hotel), Emre Arolat Architecture ekibi tarafından tasarlandı. Projede ekip için en önemli nokta arkeolojik alanın kamusallığına karşın otelin özel kullanımından doğan ikiliği çözmek olmuş. Yapının tasarımı antik ile moderni iç içe geçirerek arkeoloji ve mimarlık arasındaki gergin ilişkiden faydalanıyor.

©Cemal Emden

Kazı alanında arkeolojik bulgular elde edildikten sonra müze-otele çevrilen 199 odalı otelin tasarımı, Antakya’nın kazı çalışmalarında elde edilen bulgular sonucu keşfedilen fiziksel ve sosyolojik karakteristiği esas alınarak ilerliyor. Projenin ‘belli bir yere ait olmayan ve kendi program ağı ile tanımlanan’ otel fonksiyonu, arkeolojik bulgularla şekillenmiş bir alan üzerinde kurgulanacağından, programın her elemanı ayrı ayrı birimler olarak düşünülmüş. Bu birbirinden bağımsız bireyler, alana koruyucu bir kanopi altında dağıtılmış. Böylece aslında modüler bir yaklaşıma evrilmiş tasarım anlayışı; daha kompakt ve içe dönük olan geleneksel otel binası kurgusuna yeni bir yaklaşım geliştirme gerekliliğini de beraberinde getiriyor.

©Studio Majo

Antakya Müze Oteli’nde bu dağınık birimler kompozit bir taşıyıcı sistem altlığına oturtuluyor. Ana taşıyıcı olan kompozit kolonlar, arkeolojik alandaki kalıntıların yerlerine göre her birine elle kuyu açılarak konumlandırılmış. Aynı zamanda kolonlar geçmişte alanın ortasından geçen ve alanı çevreleyen dere yatağı çizgilerinden de referans alıyor: bulgulara potansiyel bir zararı engellemek için geliştirilmiş bir yaklaşım. Otel odalarını ve ortak alanları yerden kaldırmak ve böylece kazı alanından uzaklaştırıp otelde kazı alanını deneyeimletmek için,  çelik ızgara sistemiyle birbirine bağlanmış 120 cm çapa sahaip 66 adet kompozit kolon kullanılmış.

©Cemal Emden

Bu kompozit kolonlar en üstte de otelin tamamını örten kanopiyi destekliyor. Bu kanopi, hem kazı alanının yerini belirten bir işaretleyici hem de toplantı odaları, balo salonu, yüzme havuzu ve spor salonu gibi programları barındıran bir platform görevi görüyor. Üzerindeki yarıklarla da aşağıdaki arkeolojik alana ve otel tesislerine görsel iletişim sağlayan bu platform şehre ve St. Pierre tepelerine manzaralar sunan, yerel bir geleneği devam ettiren bir çatı terası.

Yapı, dört farklı katmanda düşünülebilir. Bunlardan birincisi, kalıntılara en yakın seviyede açık hava müzesi platformu; ikincisi otelin ortak kullanım alanları, arkeolojik kalıntıları seyreden lobi ve restoran; üçüncüsü otel odalarının prefabrik modüllerinden oluşan küme ve kazı alanındaki göz alıcı mozaik peyzajın gözlemlenebildiği bir açık hava sirkülasyonu ve son olarak tüm hepsini örten çatı; kanopi.

©EAA

Otelin yerinde birleştirilen prefabrike birimlere dayanan tasarımı, alanda inşa edilemeyerek kazı alanının inşaat sürecinde korunabilmesine yol açıyor. Projenin otel kısmının asıl gövdesi ise birbiri üzerine yığılmış bu prefabrike otel odaları. Otelin ana kısmı olan bu 3. katman, yardımcı bir strüktürle destekleniyor ve yürüyüş ızgaraları, yaya köprüleri ile ana sirkülasyona bağlanıyor. Tüm otelin sirkülasyonu, otel ana bir kanopi altında kurgulandığından, yarı açık bir mekan içerisinde ilerliyor. Böylece ziyaretçiler kazıyla görsel ilişki kurabilirken; Antakya’nın bu bölgesindeki iklimsel ve yerel koşulları da sürekli olarak deneyimleyebiliyor. Ekip bu deneyimin kalitesini daha da arttırmak için bu kanopinin altında farklı noktalarda bahçeler ve teraslar da kurgulamış.

©Studio Majo

Tümü yarı açık bir alan içerisinde kurgulanmış olan müze-otel projesi, bu sayede oldukça efektif bir pasif havalandırma sistemine sahip. Bu tasarım anlayışıyla Emre Arolat Architecture ekibi, mekanik sistemlere olan ihtiyaçları ortadan kaldırıyor: yapının cephesiz kurgusu sayesinde hava yürüyüş yolları ve odalar arasında sirküle edilebiliyor. Bu yine müze-otelin kazı alanına minimum müdahaleyi beraberinde getiren bir özellik. Yapıda yalnızca zemin kotunda koruyucu bir cam cephe mevcut. Bu cephe de kazı alanını kötü etkileyebilecek rüzgarlar ve tozlara karşı kazı alanını koruyor.

©Cemal Emden

Karakteristik tasarım yaklaşımlarıyla alana özel bir mimariye dönüşen Antakya Müze Oteli’nin inşaat çalışmaları sırasında arkeolog ve restoratör mimarlardan oluşan ekip, Helenistik Dönem’den İslami Dönem’e kadar beş arkeolojik katman ve 13 ayrı medeniyetin izlerine ve bu dönemlere ait 30 bine yakın esere ulaşmış. Antakya’nın yerel tarihinden ilham alan proje, iki ana amacı yerine getirmeye çalışıyor: bunlardan biri, otel fonksiyonu ile birlikte kazı alanında var olmuş 13 medeniyetin katmanlarını eşsiz bir şekilde temsil etmek; ikincisi ise, iç mekanda kullanılan geleneksel malzemelerle birlikte modern teknolojilerden faydalanmak.

The post Antakya Müze Oteli / Emre Arolat Architecture appeared first on Arkitektuel.

©Nil Karacaoğlu

Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi, SCRA Mimarlık ve DIST Mimarlk işbirliğiyle tasarlanan bir proje. Proje, Bornova Belediyesi tarafından İzmir, Bornova’da bulunan Yeşilova Höyüğü isimli arkeolojik kazı alanı için düzenlenen yarışma sonucu ortaya çıkmış. 2010 yılında açılan proje yarışması sonucu 1.lik Ödülü’nü kazanan Evren Başbuğ ve ekibinin ( Studio Evren Başbuğ – steb) tasarımı, 2012 yılında inşa edilmeye başlanmış ve 2014 yılında tamamlanmış.

©Evren Başbuğ

*Metin, SCRA Mimarlık sitesinden alınmıştır (metine buradan ulaşabilirsiniz). Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi ve Kazı Evi yapılarının tasarımı ele alınırken arazinin kendi iç bölüntülenmesinden doğan veriler öncelikli olarak tasarıma yön verdi. Arkeolojik kazı alanı ve proje alanı arasındaki çizgisel, sıralı ve geçişken durum eldeki programın yorumlanma biçiminde etkili oldu. İki komşu alanın beraber tanımladıkları “sınır”, programın yapısallaşması aşamasında bir duvar etkisi ile güçlendirildi. Bu duvar hem birbirinden farklı iki alanı (Arkeolojik Kazı Alanı ve Ziyaretçi Merkezi Proje Alanı) ayırıcı, hem de birbirinden beslenen iki işlevi (kazı ve sergileme) birbiriyle ilişkilendirerek bağlayıcı bir şekilde ele alındı.

©Evren Başbuğ

Kullanıcının algı ölçeğine göre kısmen yapının kendisiyle kısmen de sadece yapının dış çeperiyle tanımlanabilen bu “duvar”, bütün işlevsel ve durumsal meşruluğunun ötesinde birbirinden yaklaşık 9000 yıllık bir zaman farkıyla ayrılan iki kültür katmanı (Neolitik kültür ve günümüz kültürü) arasında konumlandırılmış hem bir ayraç, hem de bir bağlaç olarak anlamlandırıldı. Bu metaforik tanım hem yapının kullanıcıyla kurduğu çok yönlü ilişkide, hem yapının form ve malzeme seçimlerinde, hem de programın kurgulanışında arka planda bir tasarım kriteri olarak gözetildi.

©Evren Başbuğ

Alan Kullanımı; Proje alanı içinde program temelde 3 farklı fonksiyonu barındıran birbiriyle ilişkili 3 ayrık blok şeklinde ele alındı. Bunlar; uzun ve yüksek Ziyaretçi Merkezi bloğu, görece kısa ve alçak Kazı Evi bloğu, ve ziyaretçi merkezi ile kazı alanı arasında bir geçiş fonksiyonu üstlenen ara blok. Gerek yakın gelecekte arkeolojik kazı alanı için öngörülen yayılım tahminleri, gerekse kurgulanan “duvar” metaforunun kullanıcıya sunacağı deneyimin etkisinin artırılması gibi etkenler, yapının yönlenme kararlarında etkili oldu.

Hali hazırda herhangi bir kentsel donatıdan yoksun olan, ancak bölgeye ait imar planına göre belki de alana ve yapıya yaklaşım için ana aks olarak algılanabilecek kuzeybatı yönüne yönlenmek yerine, ziyaretçi yaklaşımı aksi yönden (güneydoğu) kurularak yaşanacak deneyimin olabildiğince kentsel dış etkenlerden (gürültü, kalabalık, vs.) izole edilmesi düşünüldü. 

©Nida Bilgen

Alanda çalışacak arkeologlar tarafından kullanılacak mekanları barındıran Kazı Evi fonksiyonu ise çevre kentsel donatıyla daha yakın ilişkiler kurabileceği biçimde kuzeybatı yönünde çözüldü. Ziyaretçi Merkezi ve Kazı Evi’nin hem işlevsel hem de mekansal olarak birbirleriyle “mafsal” oluşturacak biçimde konumlandırılmaları sayesinde bir ortak dış mekan oluşturuldu. Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi’yle doğrudan ilişkili olan ara blok ise hem kullanıcıların sergi ve alan gezisi sonrası vakit geçirebilecekleri dinlenme ve yeme-içme işlevlerini hem de ilköğretim öğrencileri için hazırlanacak zaman yolculuğu deneyiminin hazırlık işlevlerini barındırıyor. Aynı zamanda kullanıcılara açık sergi alanlarının olduğu plazaya ve doğrudan kazı alanına erişilebilecekleri alternatifler de sunuyor.

Program Diyagramı

İşlev Diyagramı; Yapı temelde 4 farklı tip kullanıcıya hitap ediyor. Bunlar eğitim amaçlı alana getirilen ilköğretim öğrencilerinden oluşan kafileler, yerleşmeyi ve sergileri görmeye gelecek olan ziyaretçiler, alanda her gün (yazın) çalışacak arkeologlar, onlara bağlı kazı ekipleri ve son olarak ziyaretçi merkezi yönetiminde görevli personel. Otobüslerle gelecek kafileler için Yaklaşma Alanı sınırları içinde bir plaza düşünüldü. Burada ilk bilgilendirmeyi alan kafilelerin daha sonra duvar boyunca yürüyerek otoparktan yapıya yaklaşacak ziyaretçiler gibi plaza tarafındaki ana girişi kullanarak Ziyaretçi Merkezi’ne girmeleri düşünüldü. Yapının giriş fuayesinde yeniden toplanan ziyaretçiler kendi programlarının durumuna göre fuayeden zemin kattaki toplantı salonuna, üst kattaki sergi salonlarına ya da doğrudan zaman yolculuğu hazırlık mekanlarından geçerek neolitik köye geçebiliyorlar. Daimi ve geçici sergi salonlarının arasında kullanıcıların kazı alanını izleyebilecekleri bir seyir terası tasarlandı.

©Nida Bilgen

İlerleyen aşamalarda bu terasın kazı alanının içine doğru bir balkon gibi uzatılması ve kullanıcıların bir rampayla kazının sürdüğü açmaların seviyesine indirilmeleri öngörüldü. Buradan sonra kazı alanının o anki durumuna göre kazı müdürü tarafından belirlenecek bir rotada gezilerine devam etmeleri düşünüldü. Gezi sonrası tekrar fuayeye dönen ziyaretçilerin isterlerse kafede isterlerse plazada vakit geçirebilmeleri öngörüldü.

Yapıyla her gün ilişki kuracak kazı ekibi ve yönetim personeli için Kazı Evi ve Ziyaretçi Merkezi bloklarının ara kesitinden ayrı bir giriş holü tasarlandı. Yönetim birimleri sergi holüne hakim bir asma kat üzerinde açık ofis şeklinde tasarlandı.Kazı ekiplerinin atölye çalışmaları için ise yüksek tavanlı geniş ve yarı açık bir hacim oluşturuldu. Bu hacmin istenildiği takdirde dış avluyla doğrudan ilişki kurabilmesi sağlandı.

Yapısal Sistem Diyagramı

Malzeme Seçimi ve Yapı Sistemi; Bloklar için çok temel bir form olan kırma çatı formu fazlalıklarından arındırılarak stilize edildi ve saf bir görünüm almaları sağlandı. Güney yönündeki yan ve üst cidarlar masif (Çelik çerçeve destekli özel dokulu betonarme kaplama), kuzey yönündeki yan ve üst cidarlar ise yarı geçirgen (çelik destekli profilit cam kaplama) şekilde ele alındı. Bu şekilde iç mekanlarda ferah ve aydınlık hacimler elde edildi. Aynı zamanda ışığı difuze eden yarı geçirgen malzeme profilit (ya da türevleri) ve tavandaki açılabilir modüllerin sağladığı hava sirkülasyonu sayesinde hacimlerde oluşabilecek sera etkisi önlendi. Bu form ve doku tercihleriyle yapılara özel ve ayrıştırıcı bir karakter kazandırılmak istendi. Benzer bir sistem arkeolojik kazı alanı üst örtüsü formunda da kullanıldı. Üzeri kapanması öngörülen alana ek olarak ikinci bir kapalı modül önerildi. Bu örtü sistemi prensip bir öneri olup ilerleyen aşamalarda kazının durumuna göre sistemin detaylandırılıp revize edilerek tekrar ele alınması düşünüldü.

©Evren Başbuğ

Meşale; Yakın çevredeki höyükler için ortak bir yapısal eleman olarak bir “meşale” tasarlandı. Her bir höyüğün diğerleriyle en azından görsel olarak iletişim kurabilmesi için höyüklerin ait oldukları çağın ruhunu da en iyi biçimde yansıttığı düşünülen “ateş” seçildi. Gece ya da özel günlerde yakılacak dev meşaleler ile 3 höyük arasında görsel bir bağ kurulması öngörüldü.

The post Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi appeared first on Arkitektuel.