© The Modern House

House VI, New York Beşlisi* mimarlarından biri olan Peter Eisenman tasarımı, geleneksel konut yapısı olarak düşünülenin tam tersinin yaratıldığı bir yapı. Eisenman, evi Richard Frank için tasarlamış. Yapının tasarlandığı zamana göre ilginç bir gelişme aslında; bunun sebebi Frank çiftinin yalnızca mimari kuramlarla çalışan ve o zamanlar ‘kağıt mimari’ olarak anılan Peter Eisenman’ın çalışmalarına hayran kalıp talep etmesi bu konut tasarımını. Eisenman’a kuramlarını pratiğe dökmesi için bir şans verilmiş denebilir. Bunun sonucunda da Amerika’daki en meşhur, zor evlerden biri ortaya çıkmış.

*New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites): Richard Meier öncülüğünde başlayan 20. yüzyılın rasyonel mimari akımlarından biridir. Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını (idealler) esas alan bu akım Richard Meier’in etkisi altında kalan John Hedjuk, Peter Eisenman, Charles Gwathmey ve Micheal Graves’in de katılmasıyla New York Beşlisi adını almıştır.

© Eisenman Architects

Connecticut eyaletinde Cornwall’daki yapı, dümdüz bir arazide yer alıyor. Bulunduğu alanda çevresindeki yeşilin ortasında bir heykel House VI. Evin tasarımı ızgara (grid) elemanla başlayan kavramsal bir süreç -Eisenman’ın özgün dilinin başlangıç ögesi. Bu sefer Eisenman bu gridi, evi dört farklı kesite ayıracak şekilde manipüle ediyor. Böyle başlayan tasarımın asıl amacı yapı tamamlandığında binanın kendiyapım aşamasını aktaran, kaydeden bir öge olabilmesi. Bunun getirdiği tasarım ilişkilerinden bir tanesi de strüktürel elemanların tamamen görünür fakat her zaman anlaşılır olmaması -süreci belli etmesi isteğiyle.

© Eisenman Architects

House VI böylece gerçek stüktür ve mimari kuram arasında bir çalışma ortaya koyuyor. Ev, basit bir kolon-kiriş sistemi kullanılarak inşa edilmiş. Gridin etkisini sağlamak amacıyla da taşıyıcı görevi olmayan kolon ve kirişlerde sisteme dahil ediliyor. Örneğin mutfaktaki bir kolon yemek masasının üstünde yere değmeden sallanıyor. Bazı noktalarda da kirişler buluşuyor; fakat birbirlerine bağlanmıyor. Bu şekilde bir nevi strüktür kümesi yaratılıyor ama asıl amaçlanan yapıyı ortaya çıkaran konseptin zayıflamaması.

© Eisenman Architects

House VI hakkındaki yazısında konut için mimarlık çalışmalarına kendini adamış sosyolog Robert Gutman: “Kolonların birçoğu yapının düzlemlerini desteklemiyor, fakat duvardaki ve tavandaki düzlemler ve yarıkları tanımılıyor. Eisenman’ın tasarım konsepitini devam ettiren bu sistemin parçaları, taşıyıcı görevi görmeyen elemanlar, Eisenman’ın notasyonal sisteminin geometrisini ve ritmini yansıtıyor.”

Grid Sistem

House VI strüktürü Eisenman’ın yarattığı gride yedirilmiş. İç mekanı oluşturan ve birbiri içinden geçen yüzeylerle yaratılan modüller yapı boyunca ilerletiliyor böylece. Eisenman mimarisinde kasıtlı olarak fonksiyonu takip eden, fonksiyonun oluşturduğu form (form following function*) fikrini reddediyor. Alışılmadık, iyi aydınlatılmış fakat yaşamak için alışılmadık mekanlar yaratıyor. Kullanıcıları için zor bir mekan yaratarak onların bu yeni mimariye alışacağı ve bu mimarinin her zaman farkında olacakları bir yer tanımlamayı amaçlıyor.

*Form Following Function: 20. yüzyıl modern mimarlığı ve endüstriyel tasarımıyla anılan bir prensip. Yapının veya objenin ilk olarak kendi fonksiyonu veya amacıyla ilişkilendirilmesi gerektiğini savunur.

© Eisenman Architects

Yukarıda bahsedilen bu yaklaşımın örneklerinden birini yatak odasında gözlemlemek mümkün. Yatak odasında odayı ikiye bölen yerde cam bir yarık bulunuyor. Burayı kullanacak çifte odanın iki tarafını ayrı ayrı kullanmaya itiyor -bu iki yarım parçada ayrı iki yatak kullanmak zorunda bırakarak. Evin dikkat çeken başka bir noktası tepetakla yerleştirilmiş merdiven. Evin aksını belirten bir eleman olan bu merdiven, dikkat çekmesi için kırmızı renge boyanmış. Tabiki Eisenman’ın oluşturduğu bu evde alışılagelmiş yaşam tarzını zorlayan bir çok ilginç durum mevcut: yemek yiyenleri ayıran masa üstünde sallanan kolonlar, yalnızca yatak odasından erişilebilen tek kişilik banyo gibi. Bu ‘garip’ durumların hepsi de kasti yaratılıyor House VI’da.

© Eisenman Architects

Sonuç olarak bu ev, oturmak, yaşamak için sinir bozucu bir mekanı tanımlıyor. Eisenman kullanıcılara sürekli olarak onları saran mimariyi ve bu mimarinin onların yaşayışını nasıl etkilediğini hatırlatıyor. Ünlü kuramsalcı mimar, hem bir sanat eseri hem de ev olarak işlev gören bir yer yaratmayı başarıyor. Önceliği değiştirerek fonksiyonun, bu oluşturulan sanat eserine göre şekillenmesini sağlıyor.

Kaynaklar:

1. Adelyn Perez. “AD Classics: House VI / Peter Eisenman” 04 Haziren 2010. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/63267/ad-classics-house-vi-peter-eisenman/>
2. “House IV” Eisenman Architects. <http://www.eisenmanarchitects.com/house-vi.html#images>

The post House VI appeared first on Arkitektuel.

© danielpaya.com

Gwathmey Evi (Gwathmey Residence), New York Beşlisi* mimarlarından Charles Gwathmey tarafından 1967 yılında tasarlandı. Gwathmey’in ilk konut projesi olan yapı, mimarın ailesinin oturması için tasarlanmış. Bu nedenle Gwathmey ilk projesinde 35,000 dolarlık bütçenin içinde kalma koşuluyla tamamen serbest çalışabilmiş ve ortaya mimarlık tarihinin önemli yapılarından biri çıkmış.

*New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites): Richard Meier öncülüğünde başlayan 20. yüzyılın rasyonel mimari akımlarından biridir. Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını (idealler) esas alan bu akım Richard Meier’in etkisi altında kalan John Hedjuk, Peter Eisenman, Charles Gwathmey ve Micheal Graves’in de katılmasıyla New York Beşlisi adını almıştır.

© Scott Francis

Yapı, Long Island’ın batısında, 4 dönümlük bir arazi üzerinde yer alıyor. Gwatymey’in evi tasarlarken ilk amacı, binanın bu geniş arazi üzerinde bir heykel gibi durması olmuş. Bu nedenle, küp gibi daha ilkel formları eksilterek, yontarak farklı mekanlar elde etmeye çalışmış. Mimarın bir birim küp üzerinde yaptığı tüm eksiltmeler alanda yaptığı analizlere göre şekillenmiş. Güneş ışığı açısı, program ve strüktürel unsurlar evin şekline yön veren dış ve iç etkenler.

© Cameron Art Museum

Gwathmey Evi, mimarlık tarihinde önemli bir yere sahip olmasına rağmen oldukça küçük bir yapı. Yaklaşık 120 metre karelik bir alana sahip olan ev bir oturma odası, yemek odası, mutfak, yatak odası, iki misafir odası ve bir çalışma odasından oluşuyor.

Ev, üç temel bölüme ayrılmış durumda. Zemin kısmında çalışma odası, üstü kapalı bir teras ve misafir odaları bulunuyor. Yaşam alanı kısmında oturma odası, yemek odası ve mutfak gibi Gwathmey’in ailesinin evde çoğunlukla zamanlarını geçirecekleri alanlar var. Evin diğer bölümlerinden ayrılmış daha özel üçüncü kısmında ise ana yatak odası ve stüdyo bulunuyor. Bu alanın önünde iki katlı oturma odasına bakan bir balkon bulunuyor. Gwathmey, evin yaşam alanı olan ikinci kat için daha kullanıma açık programlar belirleyerek kamusal alan ve zemin katı arasında bir ilişki kurmaya çalışmış ve Gwathmey Evi’ne geleneksel ev projelerine kıyasla farklı bir yorum getirmiş.

© Scott Francis

Gwathmey Evi tamamlandıktan yalnızca bir sene sonra araziye yeni bir ek bina inşa edilmiş. Yeni bir stüdyo ve misafir odası bulunduran ek yapının formu da Gwathmey’in ilk tasarımında kullandığı küpten eksiltme yoluyla oluşturulmuş. Bu ek yapının tasarımında Gwathmey’in orijinal tasarımının kesitleri kullanılmış.

© Scott Francis

İki yapı da ortak tasarım ilkelerine sahip olsa da, tasarlanan ek yapının orijinal binadan ayrıldığı noktalar var. Orijinal yapı daha yerden çıkan, zemin ilişki kuran bir yapı. Yeni tasarlanan ek binanın ise daha ‘hareket edebilir’ bir yapısı var. Bina zemine oturuyor hissi yaratmıyor. Ayrıca ek bina Gwathmey Evi’nin tam çaprazına, 45 derecelik bir açı oluşturacak şekilde yerleştirilmiş. Böylece orijinal evin cephesi ek binanın köşesine bakıyor ve ebin bulunduğu alana yeni bir dinamizm kazandırıyor.

© Scott Francis

Ahşap ve cam Gwathmey Evi’nde kullanılan ana malzemeler. Evde ve stüdyoda ahşap iskelet strüktürel sistem kullanılmış. Binanın cephesinde ve evin iç duvarlarında ise sedir ağacı kaplama tercih edilmiş. Duvarlardaki bazı pencereler direkt sedir kaplama ile duvardan ayrılırken, bazıları sarı, kırmızı ve siyah çerçevelere sahip.

Gwathmey’in tasarımı, genel olarak modernizme atılan adımlardan biri olarak kabul edilir. 

The post Gwathmey Evi appeared first on Arkitektuel.

Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını esas alan, hatta bu yaklaşım doğrultusunda 20. yüzyıl mimarisine kattığı New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites) akımı ile mimarlık tarihinde oldukça önemli bir yere sahip Richard Meier’in Türkiye’de tamamlanmış olan ilk projesi Bodrum Evleri (Bodrum Houses). Proje, Bodrum Yalıkavak’ta bir tepeye konumlandırılmış 21 adet müstakil evden oluşuyor.

© Richard Meier & Partners

Bodrum Evleri, oldukça yüksek bir eğim değerine sahip tepeye konumlandırılmış. Arazinin bu yapısı nedeniyle her bir evin parseli kendine özgü ve eğimleri komşu parselle aralarında bir sınır oluşmasına neden oluyor -yani her evin komşudan bağımsız, kendine özel yaşam alanı tanımlanmış oluyor. Her bir ev yüksek eğimli topoğrafyaya maksimum manzarayı alacak şekilde yerleştirilmiş. Arazinin yapısı, her evin mazaraya göre yönlenmesi ve yerleştirilmesini kolaylaştırıyor aslında, fazla eğim evlerin birbirlerinin manzarasını kesmesini biraz olsun engelliyor.

© Richard Meier & Partners

Bodrum Evleri projesi, 5 farklı ev tipiyle oluşturulmuş. Her bir tip yaklaşık 330 metrekare alana ve 40 metrekare konuk evine sahip. Evler ortak olarak, evden bağımsız bir graj, havuz ve havuzun yakınında konumlanan bir kabineye sahip. Bu alanların tümü her bir evde kendine ait bir podyumun üzerinde kurgulanıyor. Bunun sebebi, geniş alana yayılacak evin hacimlerini kompakt bir şekilde kurgulayabilmek.

Planları sabit kalan ev tiplerinin podyum organizasyonu, topoğrafyanın karakteri nedeniyle bulunduğu yere göre farklılık gösteriyor. Eğimi ve manzara nedeniyle girişi evin kotundan aşağıda kalan tipler de ortaya çıktığı için.

© Richard Meier & Partners

Bodrum Evleri kurgulanırken istenen evlerin girişten itibaren art arda seyirler oluşturan bir karaktere sahip olması -bunun da manzaradan tamamen faydalanabilmesi. Richard Meier kullanıcıya bir gezinti (promenade) yaratıyor aslında. Her bir ev tipi, net bir gezinti rotası tanımlıyor kullanıcıya. Eve giriş yolu, evin dış merdivenlerine daha sonra evin dış kapısına buradan içeriye, evin giriş salonuna ve son olarak iki kat yüksekliğindeki yaşam alanına yönlendiriyor kullanıcıyı. Bu kurgu her tip ev için bu şekilde gerçekleştirilmiş Meier tarafından: yalnızca farklılık iki tipin daha yüksekte kalan giriş kotları nedeniyle, ilave olarak daha yüksek bir giriş alanı düzenlenmesi olmuş.

© Richard Meier & Partners

Bodrum Evleri Meier’in dünyaca ünlenmiş tarzıyla tasarlanmış. Beton strüktüre sahip ev, beyaz duvarlar ve geniş açıklıklarla kurgulanmış. Malzeme çeşitliliği az tutulmuş, ek olarak yalnızca taş ve ahşap döşeme kaplamaları mevcut. İki kat yüksekliğindeki yaşam alanı, evlerin içine dramatik bir etki katıyor. Bunların yanında, bu yaşam alanı bir şömine bacası esas alınarak düzenlenmiş -bu yaklaşımı Meier’in önceki işlerinde de görmek mümkün. Doğal aydınlanma sağlayan tavan pencereleriyle evin çatısı da 5. bir cephe gibi kurgulanmış. Her bir evin arazide tek bir kübik nesne olarak algılanmasını istemiş Meier. Asıl hacimden çıkartılarak oluşturan dış mekanlar da yine bu iç hacimlerle aynı çatı altında kalarak, ‘nesne’lere heykeli bir algı katılmak istenmiş.

© Richard Meier & Partners

‘’Meier, ışığın hayat demek olduğunu biliyor. Onun keskin geometrili, kar beyazı, ışık dolu evleri kendine özgü ve eşsiz.’’ Berggruen. Bu cümlesiyle biraz New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites) akımını da tanımlıyor aslında.

New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites): Richard Meier öncülüğünde başlayan 20. yüzyılın rasyonel mimari akımlarından biridir. Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını (idealler) esas alan bu akım Richard Meier’in etkisi altında kalan John Hedjuk, Peter Eisenman, Charles Gwathmey ve Micheal Graves’in de katılmasıyla New York Beşlisi adını almıştır.

© Richard Meier & Partners

‘’Bodrum Evleri’ni tasarlarken, Yalıkavak’ın görkemli ışığı ve mükemmel iklimi ilham kaynağı oldu. Evlere giren doğal ışığı maksimum seviyede tutmaya çalıştık. Buna ek olarak, biz minimal ve ince detaylara, indirgenmiş materyal paletine inanıyoruz.’’ Richard Meier.

Kaynaklar:

1. ”Bodrum Houses” nd. Richard Meier & Partners Architects LLP. <http://www.richardmeier.com/?projects=bodrum-houses-2>
2. ”Interactive floor plan: Bodrum House by Richard Meier & Partners” 3 May 2013. Wallpaper. <https://www.wallpaper.com/architecture/interactive-floor-plan-bodrum-house-by-richard-meier-partners>

The post Bodrum Evleri appeared first on Arkitektuel.

20. yüzyıl mimarisinin New York Beşlisi diğer adıyla Beyazlar akımı çerçevesinde tasarlanmış yapı Amerika’nın Pensilvanya eyaletinde bulunuyor. Atheneum, New Harmony, Pensilanya’da tarihi bir şehrin ziyaretçilerine yönelik ve birtakım kültürel etkinlikler için Richard Meier tarafından tasarlanmış bir yapı.

New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites): Richard Meier öncülüğünde başlayan 20. yüzyılın rasyonel mimari akımlarından biridir. Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını (idealler) esas alan bu akım Richard Meier’in etkisi altında kalan John Hedjuk, Peter Eisenman, Charles Gwathmey ve Micheal Graves’in de katılmasıyla New York Beşlisi adını almıştır.

© Ezra Stoller/ESTO

Yapıda vurgulanmak istenen, eğer işin içinde insan varsa ideallerin bozulabileceği. Yapının beyazlığı ve geometrisi ideali niteliyor; fakat giriş kısmı gibi bazı kısımlarda bu ideallerden bazı sapmaların olduğunu gözlemliyoruz. Bu sapmalar Meier’in fonksiyonu olmayan duvarları, camdan içeri giren ve beyazlığı bozan gri lekeleri -gölgeler, yer yer kıvrımlı duvarları ve yapının belirli aksının dışında ilerleyen duvarları gibi ögelerle anlatılmış. Aynı zamanda Meier yapıda yer alan sergi salonlarının ölçekleriyle oynarak yapının ‘sıkıcı’ etkisini üstünden atmasını ve bu salonların ve yapının canlı kalmasını amaçlamış.

© Ezra Stoller/ESTO

Ziyaretçiler botla bu tarihi şehre ulaşıyor ve bir patika ziyaretçileri binanın bulunduğu alana yönlendiriyor. Buradan itibaren ziyaretçileri içeri davet eden ve tüm bina boyunca ilerleyen bir rampa mevcut.

Atheneum’un iç sirkülasyonu da tavandaki açıklıkla aydınlanmış rampa sistemiyle sağlanmış. 3. kattaki sergi salonuna ulaşan kullanıcı geçtiği veya geçeceği rotayı iç yarıklar ve yapının esas mekanlarını çerçeveleyen pencereler sayesinde buradan tekrar gözlemleyebiliyor. Yapıdan şehre manzaralar da birtakım yapı elemanlarıyla çerçevelenmiş. Burada mimarın amaçladığı yapının içindeki kullanıcın şehirle ilgili anlık görüntülerini ve buna bağlı olarak şehri algılayışına yön vermek.

Aksonometrik Çizim

Çatı terasında kullanıcı kendisini şehirle karşı karşıya buluyor. Bu küçük alan şehrin panoramik manzarasının gözlemlenmesine olanak sağlıyor. Buradan sonra 2. bir rampa kullanıcı aşağıya yönlendiriyor. Yer yer basamaklı olan bu rampa sistemi, tüm iç mekan dolaştırılmış ve çatı terasını deneyimlemiş olan kullanıcı yapının dışına, New Harmony şehrine yönlendiriyor.

© Ezra Stoller/ESTO

Yapının mimarısı aslen Amerika’nın önemli idealist topluluklarına tarihsel bir yolculuk niteliğinde düşünülmüş. Meier Atheneum’u esas aldığı prensipleri gösteren bina olarak nitelendiriyor.

The post Atheneum appeared first on Arkitektuel.