© Wikimedia Commons

Walter Gropius’un ilk mimari tasarımı olarak bilinen Fagus Fabrikası aslında Walter Gropius ve Adolf Meyer’in ortak tasarımı. Modern mimarinin ilk örneklerinden olduğu için mimarlık tarihi açısından çok büyük değere sahip olan Fagus Fabrikası, modernizm akımının yayılmasına öncülük eden bir eser. Yapının tasarımında kullanılan rektalinear (dikdörtgensel) hacimler ve yapının üç kat boyunca uzanan cam cephesi, mimarlık tarihi açısından devrim niteliğinde adımlardır.

© Wikimedia Commons

Walter Gropius, Peter Behrens’in öğrencisiydi. Fagus Fabrikası’nı tasarlamadan önce, Peter Behrens’in ofisinde çalışıyordu. Her ne kadar iki Alman mimar da endüstriyel tasarıma ilgi duysalar da, farklı düşündükleri noktalar vardı. AEG Tribün Fabrikası özelinde, Behrens, endüstriyel mimarinin  asil ve yüce olması gerektiğini savunurken, Gropius, dış cephe tasarımı yapının strüktürel elemanlarını kapattığı için yapının otantik kimliğinden uzaklaştığını düşünmekteydi. Gropius’a göre, dış cephe tasarımı, yapıda kullanılan strüktürel mantığı göstermeliydi.

Gropius’un endüstriyel mimariye bakış açısı Behrens’ten çok farklıydı. Tren istasyonları, alışveriş merkezleri ve fabrikalar gibi yapıların mimarisinin değişmesi gerektiğine inanıyordu. Bu yapılar, günümüz sosyal ve kültürel değişikliklere göre şekillenmeliydi. Bu nedenle Gropius projelerinde, sosyal nedenleri göz önünde bulundurarak işçiler için daha iyi çalışma ortamları sunan mimari çözümler öneriyordu. Gün ışığı, temiz hava ve temizlik gibi faktörler tasarımın önemli parçalarıydı ve böylece yapılan işin kalitesi de artıyordu.

Wikimedia Commons

Walter Gropius, ürettiği bu teorik temeli Fagus Fabrikası’nın inşasında kullandı. Bir ayakkabı fabrikası olan Fagus Fabrikası için dönemin endüstriyel mimarlarından Eduard Werner birkaç ekleme, yenileme ve yeni binalar tasarlamıştı. Ancak Gropius, fabrikanın sahibi Carl Benscheidt’i Werner’in tasarımlarının fabrikaya yeterli gelişmeyi kaydettiremeyeceğine inandırdı. Böylece 1911 yılında, Werner’in tasarladığı planlar üzerinden Walter Gropius ve Adolf Meyer fabrikanın tasarımına başladı.

Wikimedia Commons

Fagus Fabrikası, üretimhane, depo, ofis görevi gören bir binalar bütünü. Fagus Fabrikası’nın dış tasarımı en az içindeki faaliyetler kadar önemli. Binanın dikdörtgensel hacmi boyunca devam eden tuğla cephe, yapının en göze batan unsurlarından. Gropius, fabrikanın içerisindeki koşulları iyileştirmek adına, yapının dış tasarımına önem vermiştir.

Mimari olarak Gropius’un fabrikaya kattığı en önemli özellik ise ofis binası. Kompleksteki diğer binaların aksine, bu binanın cephesi tuğladan ziyade camdır. Geleneksel, yük taşıyan yığma dış duvarlar kullanmak yerine Gropius binanın içinde betonarme kolonlar kullanarak cepheyi serbest hale getirmiştir. Gropius’un bu denemesi devrim niteliğindedir. Ofis binasının üç katı boyunca devam eden cam cephenin demir iskeletine yerleştirilen metal paneller, betonarme döşemeyi gizlemektedir. Binada kullanılan en inovatif özellik ise, binanın kenarlarının tamamen cam detaylar ile hiçbir taşıyıcı eleman kullanılmadan çözülmesi.

Wikimedia Commons

Fagus Fabrikası 1911 yılında tamamlanmış olsa da, yapının iç mimarisinin tamamen bitmesi 1925 yılını bulmuştur. Yapı, 2011 yılında UNESCO tarafından modern mimarinin gelişmesinde rol oynadığı için dünya mirası seçilmiştir. Fabrika binasının geometrik şekli, ofis binasının cam cephesi ve hafif mimarisi, yapıyı modernizmin öncü eserlerinden biri haline getirmektedir.

The post Fagus Fabrikası appeared first on Arkitektuel.

Walter Gropius

18 Mayıs 1883’te doğmuş olan Walter Gropius, 20. yüzyılın en saygın mimarlarındandır. Modernizmin kurucularından olan Gropius, aynı zamanda Bauhaus‘u kurmuştur.

Dessau Bauhaus, 1925. ©Thomas Lewandovski

Bauhaus: bauen –inşa etmek-, ve haus –ev- kelimelerinden oluşmuş basit anlamıyla ‘inşaa etme’ okuludur. Sanat, mimarlık, grafik tasarım, iç mimarlık, endüstriyel tasarım ve tipografya dallarını yani  tasarım alanlarını tek bir çatı altında tolayan ve bunların değişim, gelişim ve üretimlerini destekleyen kurumdur. Bauhaus, tasarımda ”yerinde öğrenme, uygulama” anlayışını benimsemiş ve bu dallarda eğitim veren yetkin bir öğrenim alanı olmuştur.

1908’de ünlü mimar ve endütriyel tasarımcı Peter Behrens’in yanında işe başlayan Gropius, burada ileride modern mimariye büyük iz bırakacak iki kişiyle beraber çalışmış: Le Corbusier ve Mies Van der Rohe. Behren’in yanındaki bu üç parlak mimardan biri, Gropius, ilk olarak çalışmalarına modernizmi adapte eden isim olmuştur. Adolf Meyer ve Gropius imzalı Fagus Fabrikası da bunun ilk örneklerinden.

Fagus Fabrikası, 1911. ©Wikimedia: Carsten Janssen

Sitemizde de bulabileceğiniz Fagus Fabrikası, cam ve çelik bir yapı. Modern mimarinin ilk icatlarından olan cam perde kullanılmış. Dönemindeki bir sürü modernist gibi mimaride makineleşme ve faydacılığı savunan Gropius, bunu yaptığı bu eserde de göstermiştir. Fagus Fabrikası hakkında detaylı yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

”Her tasarım fonksiyonel fakat bir  o kadar da estetik olmalıdır.” düşücesine sahip mimarımız oldukça sade, gereksiz süs ve mimari elemanlardan arındırılmış bir tarza sahip. Bunu dışındaki eserlerinde de bu tarza dair birkaç şey daha öğrenebiliyoruz; bant pencere kullanımı, ışığa yapılan vurgu ve minimal tasarım.

Bauhaus’ta mobilya tasarımına da yönelen Gropius, burada sadece formunu ve eşyanın formla olan kullanabilirliğini ön plana almıştır. Anlaşıldığı üzere, genel olarak tasarımlarında Gropius, kendi tasarım anlayışının önüne güzelliğin, yaratıcılığın geçmesini istememiştir.

Bauhaus’ta Yönetim Ofisi Çizimi

1919’da Gropius, Grand-Ducal Saxon Tasarım Okulu’na öğretmen olarak gelmiş. Burayı da bir Bauhaus’a çevirmiştir. Bundan sonra 1933 yılına kadar Avrupa’nın en ilerici ve etkin tasarım okulu olmuş, modern sanat ve mimariyi etkileyen en önemli disiplinlerden biri haline gelmiştir. 1925’te ise Bauhaus Dessau’yı tasarlamış. Bu yapının da kendi öğrettiği prensipleri gösteren, anlattığı şeylerin mimari elemanlara dönüştüğü bir yapı olmasını hedeflemiştir. Bauhaus Dessau yazısına buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Dessau Bauhaus, 1925. ©Thomas Lewandovski

Gropius, yazıları ve makaleleriyle de Bauhaus prensiplerini tatrışmış ve aktarmıştır. Mimarın ve çevrenin mimarın eserine olan etkisin ve bu eserin çevreyle ilişkisi gibi konulara da değinen Gropius, 1925’te Amerika’ya göç etmiş ve makalelerinin yanında burada da Bauhaus prensiplerini aktarmaya devam etmiştir. Harvard’da öğretim görevlisi olarak çalışmıs ve bu sırada kendi tasarımı olan Gropius Evi’nde yaşamıştır. Çok geçmeden dersleri, anlatıları ve makaleleriyle Amerika’da da mimariye yön veren ve Avrupa mimarisini buraya taşıyan  isim haline gelmiş Walter Gropius. Bu gelişme, mimaride bazıları tarafından çok önemli bir gelişme olarak kabul edilir; bazılarıysa Amerikan mimarinin kötü etkilendiğini vurgular.

Gropius Evi, 1925. ©Wikimedia: Daderot

1933’te Naziler tarafından kapatılan fakat Gropius tarafından yapılan organizasyonlar ve sergilerle ayakta duran Bauhaus ve prensipleri, New York Modern Sanatlar Müzesinde uzun süre sergilerini sürdürmüş. 1969’da yani 86 yaşında hayatını kaybeden Gropius, Bauhaus’un öğretileri ve Bauhaus’un kendisiyle modernizmin yapıtaşlarından biri olmuştur.

The post Bauhaus’un kurucusu: Walter Gropius appeared first on Arkitektuel.