Steven Holl’un geçtiğimiz günlerde tamamlanan yapısı Virginia Commonwealth University (VCU) kampüsünde bulunan VCU Modern Sanat Enstitüsü (Institute for Contemporary Art at VCU), üniversiteyi ve kampüs çevresindeki toplumu birbirine bağlamayı hedefleyen bir yapı. Amerika Birleşik Devletleri, Virginia, Richmond’da bulunun enstitü, kampüsün şehre açılan noktasını oluşturuyor.

© Iwan Baan

VCU Modern Sanat Enstitüsü, Broad ve Belvidere isimli iki önemli caddenin kesişiminde bulunuyor. Bu noktada ekip üniversiteye bir çeşit giriş kapısı yaratmış caddede. Amaç toplumu içeri davet eden açıklık hissini güçlendirmek. Yapının giriş kısmı performans merkezi ve Forum alanının kesişiminde bulunuyor. Bu X-Y düzleminde ilerleyen keşisimine Z doğrultusunda bir eleman ekliyor. Yapının bu kesişimde kalan kısımları “plane of present” (şu anın düzlemi) ve “forking time” (çatallanan zaman) isimli yerde bulunan galerilerle birleşiyor.

© Iwan Baan

“Forking time” (çatallanan zaman) fikri modern sanat dünyasında birçok farklı paralel zaman olduğunu öne sürüyor. Tarihten beri süregelen tek bir zaman ve bunun üstanlatısı (grand narrative) fikrini sorguluyor tasarımdaki bu yaklaşımla Steven Holl. Yeni Modern Sanat Enstitüsünü de farklı karakterdeki 4 galeri ile kurgulanmış. Yapının tasarımında en önemli noktalardan biri olan esneklik, yapının bağlamına, 4 galeri mekanına, bir sürekli sergi alanına ve bunların kombinasyonlarına izin veren bir yaklaşım oluyor. Galeriler yapı içi sirkülasyonu kesintiye uğratmadan enstelasyonlar vb için kapanabiliyor. 

© Iwan Baan

VCU Modern Sanat Enstitüsü‘nde bu 4 galeri arasındaki dizi oldukça büyük bir asansörle sağlanıyor. En üst noktadan en alta, ya da en alttaki Forum’dan en üste kadar. İçeride çıplak bırakılmış kolonlar ve kirişler de galerilere özgün bir hava katıyor. Aynı zamanda beton tabanı ile bir bütünlük oluşturuyor. Yerde bu esneklik ögesine uygun tasarlanan bir başka detay da döşemeye takılabilen ve sanat eserlerinin sergilenmesine olanak sağlayabilen sergi elemanları.

“Plane of present” (şu anın düzlemi) ise yatayda sirkülasyonu sağlıyor. Bu düzlem, galerileri, performans mekanlarını, heykel bahçesini ve forum alanını birbirine bağlıyor. Bu mimari yürüyüş rotası (promenade) üzerinde yapıyı oluşturan elemanların hepsi farklı açılarla deneyimlenebiliyor.

Eskiz

Yaklaşık 3,800 metrekarelik alana yayılan VCU Modern Sanat Enstitüsü, iki adet giriş kısmına sahip; bunlardan biri direkt şehire diğeri ise Holl’un kurguladığı forum alanından heykel bahçesine açılıyor. İki girişte de ekip şehrin kampüsün içine akmasını sağlamayı amaçlamış. Zemin katta buna katkı sağlayacak kafe vb fonksiyonlar da kullanılmış; ayrıca geniş kapılarla içerideki etkinliğin dışarı, behçeye taşmasına olanak sağladığını söylüyor Steven Holl. Su ögesiyle tasarlanmış olan bahçe de projenin “Thinking Field” yani “Düşünme Alanı”.

© Iwan Baan

VCU Modern Sanat Enstitüsü, hem iç hem de dışında zamanda bir hareket olarak düşünülebilir. Dışarıda yapıya yaklaşılırken enstitü, değişen persektifleriyle çözülmeye başlıyor. Yürüdükçe değişen zeminle yapının bu yaklaşım içerisinde yavaş yavaş tamamlandığını vurguluyor. Aynı zamanda kuzey, doğu ve güney yönlerinden bakıldığında yapının kütlelerinin dönerek oluşturduğu çift dikey geometri, yapının fark edilmesine ve yine yaklaştıkça çözümlenen, değişen şekillerin gözlemlenmesine olanak sağlıyor. Akşam ise buzlu camlar ve ışıklandırmayla yapı şehir içindeki aktifliğini koruyor.

© Iwan Baan

Cephede kullanılan mat, yarı saydam camlar ve eskimiş titantum çinko kaplama aynı yeşilimsi gri tonlarına sahip. Bu da yapının değişen karakterine katkı sağlıyor. VCU Modern Sanat Enstitüsü, ışığa bağlı olarak, monolitik opaklıktan çeşitli yarı saydamlıklara geçiş yapıyor.

Yapının 4 adet çatı bahçesi var buralar hem heykeller hem de enstelasyonlar için düşünülmüş mekanlar. Bu bahçeler aynı zamanda LEED Gold sertifikasına sahip binanın yeşilliğine birer katkı. Yapı, jeotermal kuyularla ısıtılıp soğutuluyor. Böylece kışın ısınmak için yazın depolanmış olan sıcaklığı kullanıyor. 

© Iwan Baan

VCU Modern Sanat Enstitüsü, modern sanat sergilerine yeni bir mekansal enerji getiriyor. Yapının mimarisi, okulun en başarılı fakültesi olan sanat fakültesine, sergilerin, film gösterimlerinin, halka açık derslerin, perormansların, sempozyumların, toplumsal etkinliklerin düzenleneceği bir araç oluyor. Üniversiteyi, tüm şehri ve ötesini birbirine bağlıyor.

Kaynak:  “Institute for Contemporary Art at VCU / Steven Holl Architects” 26 Nisan 2018. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/893277/institute-for-contemporary-art-at-vcu-steven-holl-architects/>

The post VCU Modern Sanat Enstitüsü appeared first on Arkitektuel.

© The Modern House

House VI, New York Beşlisi* mimarlarından biri olan Peter Eisenman tasarımı, geleneksel konut yapısı olarak düşünülenin tam tersinin yaratıldığı bir yapı. Eisenman, evi Richard Frank için tasarlamış. Yapının tasarlandığı zamana göre ilginç bir gelişme aslında; bunun sebebi Frank çiftinin yalnızca mimari kuramlarla çalışan ve o zamanlar ‘kağıt mimari’ olarak anılan Peter Eisenman’ın çalışmalarına hayran kalıp talep etmesi bu konut tasarımını. Eisenman’a kuramlarını pratiğe dökmesi için bir şans verilmiş denebilir. Bunun sonucunda da Amerika’daki en meşhur, zor evlerden biri ortaya çıkmış.

*New York Beşlisi / Beyazlar (New York Five / Whites): Richard Meier öncülüğünde başlayan 20. yüzyılın rasyonel mimari akımlarından biridir. Geometrik tasarımı ve beyaz renk kullanımını (idealler) esas alan bu akım Richard Meier’in etkisi altında kalan John Hedjuk, Peter Eisenman, Charles Gwathmey ve Micheal Graves’in de katılmasıyla New York Beşlisi adını almıştır.

© Eisenman Architects

Connecticut eyaletinde Cornwall’daki yapı, dümdüz bir arazide yer alıyor. Bulunduğu alanda çevresindeki yeşilin ortasında bir heykel House VI. Evin tasarımı ızgara (grid) elemanla başlayan kavramsal bir süreç -Eisenman’ın özgün dilinin başlangıç ögesi. Bu sefer Eisenman bu gridi, evi dört farklı kesite ayıracak şekilde manipüle ediyor. Böyle başlayan tasarımın asıl amacı yapı tamamlandığında binanın kendiyapım aşamasını aktaran, kaydeden bir öge olabilmesi. Bunun getirdiği tasarım ilişkilerinden bir tanesi de strüktürel elemanların tamamen görünür fakat her zaman anlaşılır olmaması -süreci belli etmesi isteğiyle.

© Eisenman Architects

House VI böylece gerçek stüktür ve mimari kuram arasında bir çalışma ortaya koyuyor. Ev, basit bir kolon-kiriş sistemi kullanılarak inşa edilmiş. Gridin etkisini sağlamak amacıyla da taşıyıcı görevi olmayan kolon ve kirişlerde sisteme dahil ediliyor. Örneğin mutfaktaki bir kolon yemek masasının üstünde yere değmeden sallanıyor. Bazı noktalarda da kirişler buluşuyor; fakat birbirlerine bağlanmıyor. Bu şekilde bir nevi strüktür kümesi yaratılıyor ama asıl amaçlanan yapıyı ortaya çıkaran konseptin zayıflamaması.

© Eisenman Architects

House VI hakkındaki yazısında konut için mimarlık çalışmalarına kendini adamış sosyolog Robert Gutman: “Kolonların birçoğu yapının düzlemlerini desteklemiyor, fakat duvardaki ve tavandaki düzlemler ve yarıkları tanımılıyor. Eisenman’ın tasarım konsepitini devam ettiren bu sistemin parçaları, taşıyıcı görevi görmeyen elemanlar, Eisenman’ın notasyonal sisteminin geometrisini ve ritmini yansıtıyor.”

Grid Sistem

House VI strüktürü Eisenman’ın yarattığı gride yedirilmiş. İç mekanı oluşturan ve birbiri içinden geçen yüzeylerle yaratılan modüller yapı boyunca ilerletiliyor böylece. Eisenman mimarisinde kasıtlı olarak fonksiyonu takip eden, fonksiyonun oluşturduğu form (form following function*) fikrini reddediyor. Alışılmadık, iyi aydınlatılmış fakat yaşamak için alışılmadık mekanlar yaratıyor. Kullanıcıları için zor bir mekan yaratarak onların bu yeni mimariye alışacağı ve bu mimarinin her zaman farkında olacakları bir yer tanımlamayı amaçlıyor.

*Form Following Function: 20. yüzyıl modern mimarlığı ve endüstriyel tasarımıyla anılan bir prensip. Yapının veya objenin ilk olarak kendi fonksiyonu veya amacıyla ilişkilendirilmesi gerektiğini savunur.

© Eisenman Architects

Yukarıda bahsedilen bu yaklaşımın örneklerinden birini yatak odasında gözlemlemek mümkün. Yatak odasında odayı ikiye bölen yerde cam bir yarık bulunuyor. Burayı kullanacak çifte odanın iki tarafını ayrı ayrı kullanmaya itiyor -bu iki yarım parçada ayrı iki yatak kullanmak zorunda bırakarak. Evin dikkat çeken başka bir noktası tepetakla yerleştirilmiş merdiven. Evin aksını belirten bir eleman olan bu merdiven, dikkat çekmesi için kırmızı renge boyanmış. Tabiki Eisenman’ın oluşturduğu bu evde alışılagelmiş yaşam tarzını zorlayan bir çok ilginç durum mevcut: yemek yiyenleri ayıran masa üstünde sallanan kolonlar, yalnızca yatak odasından erişilebilen tek kişilik banyo gibi. Bu ‘garip’ durumların hepsi de kasti yaratılıyor House VI’da.

© Eisenman Architects

Sonuç olarak bu ev, oturmak, yaşamak için sinir bozucu bir mekanı tanımlıyor. Eisenman kullanıcılara sürekli olarak onları saran mimariyi ve bu mimarinin onların yaşayışını nasıl etkilediğini hatırlatıyor. Ünlü kuramsalcı mimar, hem bir sanat eseri hem de ev olarak işlev gören bir yer yaratmayı başarıyor. Önceliği değiştirerek fonksiyonun, bu oluşturulan sanat eserine göre şekillenmesini sağlıyor.

Kaynaklar:

1. Adelyn Perez. “AD Classics: House VI / Peter Eisenman” 04 Haziren 2010. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/63267/ad-classics-house-vi-peter-eisenman/>
2. “House IV” Eisenman Architects. <http://www.eisenmanarchitects.com/house-vi.html#images>

The post House VI appeared first on Arkitektuel.