© Kéré Architecture

Sarbalé Ke, Burkina Faso’lu mimar Francis Kéré’nin Coachella 2019 Festivali için tasarladığı bir enstalasyon. 2019 yılında 20. yaşını kutlayan müzik ve sanat festivali Coachella zamanla dünyaca ünlü tasarımcıların görsel sanatlar, moda ve mimari eserlerini sergilediği bir medya haline gelmiş. Dünyanın farklı yerlerinden gelen onlarca sanatçı her sene festival için geçici bir şehir oluşturuyor. Kéré’nin tasarımı da bu ‘pop-up’ şehrin bir parçası.

© Lance Gerber / Coachella

Burkina Faso’da konuşulan yerel Moore dilinde ‘Kutlama Evi’ anlamına gelen Sarbalé Ke toplam 12 kuleden oluşan bir enstalasyon. Kéré’nın tasarım sürecindeki en büyük ilham kaynağı Burkina Faso’da bulunan bir ağaç türü olan Burkinabé Baobab olmuş. Burkina Faso’da tıbbi amaçlarla kullanılan ve halk tarafından çok değer verilen bu ağaç Coachella’da yaratılan ‘yapay’ köyün de en önemli parçası olarak düşünülmüş.

© Lance Gerber / Coachella

Enstalasyonun merkezinde yer alan en uzun üç kule sırasıyla 19, 18 ve 17 metre yüksekliğinde. Bu üç yüksek ağaç enstalasyonun en büyük toplanma alanını oluşturuyor. Buradan ziyaretçiler renkli kütlelerin arasından farklı yollar ile festival alanının farklı noktalarına doğru dağılabiliyor. Sarbalé Ke festival alanının önemli bir parçası. Festival alanına renk katan kuleler gece olduğunda özel olarak ışıklandırılmış. Bu sayede ‘ağaçlar’ festival alanının ışık kaynağı olarak görev yapıyor. Francis Kéré, Sarbalé Ke’yi tasarlarken dikkat ettiği en önemli özelliklerden birinin göğe bakan bir insanın bakış açısı olduğunu söylüyor. Her bir kule içerisinde gölgeli, ışık dolu, serin bir iç mekan yaratıyor. Kulelerin altından yukarı bakıldığında ise aydınlık gökyüzü dar ve yuvarlak bir çerçeveden seyredilebiliyor.

© Lance Gerber / Coachella

Kére’nin her işinde olduğu gibi Sarbalé Ke’de de yerel, ucuz ve kolay ulaşılabilir malzemeler tercih edilmiş. Çelik iskelet sistemi tüm baobab ağaçlarının ana taşıyıcısı konumunda. Kuleleri kaplayan mat renkli turuncu, pembe, mavi ve kırmızı üçgen ahşap paneller ise yapıya ana karakterini kazandırıyor. Güneş ışığı enstalasyonun üzerine vurduğunda bu paneller yansıttığı renkler ve gölgeler ile Colorado çölüne ve Coachella’nın cıvıltılı renk paletine referans veriyor. Coachella festivali bittikten sonra alandan kaldıralacak olan Sarbalé Ke’nin festival alanına çok uzak olmayan bir yere kalıcı olarak yerleştirilmesi planlanmış.

The post Sarbalé Ke appeared first on Arkitektuel.

© Siméon Duchoud

İnsanların ihtiyaçları odağında, en kolay ulaşılabilen malzemeyi kullanarak iklime en iyi şekilde cevap veren bir yapı tasarlamak amacıyla yola çıkan Francis Kéré, Gando İlkokulu tasarımını geleneksel Afrika yapısı olmayan ve batılılaşmamış modern bir bina olarak tanımlıyor. Öncü bir mimari tarz ortaya koyan ilk projesiyle mimar, geleneksel yapım teknikleriyle çağdaş mühendislik metotlarını bir araya getiriyor.

© Erik-Jan Ouwerkerk

Francis Kéré Burkina Faso’nun Gando adlı bir köyünde doğdu. Çokça zorluk ve az kaynakla büyüyen Kéré köyün liderinin en büyük oğluydu ve bu sayede, çocukların okula gitmeleri nadir bir olay olsa da okula başladı. Kendi köyünde okul olmadığından, aydınlatması ve havalandırması yetersiz bir okula gitmek uğruna 40 kilometre uzaklıktaki diğer bir köye gitmek zorunda kaldı. Bu sınırlı ortamda öğrenmeye çalışma deneyiminden çok etkilenen Kéré, Avrupa’da mimarlık okumaya başladığında kendi köyünde bir proje yapmaya karar verdi. “Benim kültürümde herkes yolunu toplumu ileriye götürebilmek üzere çizer, ben de bir okul inşa etmeye başladım.” diyen mimar, bütün çocukların eğitime ulaşabilmesi için böyle bir yol belirlemiş.

© Erik-Jan Ouwerkerk

Okulun tasarımında belirleyici etkenler maliyet, iklim, kaynak erişilebilirliği ve inşaat fizibilitesi olmuş. Projenin başarısı mimara göre bu kısıtlamaların hem benimsenip hem de yadsınmasına dayanıyor. Gando İlkokulu’nun hakim malzemesi Burkina Faso’da kolay bulunan ve ucuz bir malzeme olan kil. Kéré, elde bulunan az kaynakla sonuçları en üst düzeye çıkarmak için yüksek sıcaklık ve yarı kurak iklim koşullarına dayanıklı bir kil / çamur hibrit yapı denemesi yapmış. Geleneksel kille inşa teknikleri, yapısal olarak daha sağlam bir yapı oluşturmak için değiştirilmiş ve çağdaşlaştırılmış.

Burkina Faso’nun yoğun yağışlı iklimine karşı, yerel ev tipolojisinde, oluklu metal çatılar kullanılıyor. Ancak kuru mevsimlerde çatılar iç mekanın dayanılmaz bir sıcaklığa ulaşmasına sebep oluyor. Kil tuğlaları sayesinde ısı birikimi sorunu çözülmüş ve okulun için serin tutulabilmiş ancak termal yalıtım, ucuzluk ve kolay üretim avantajlarına sahip olsa da kil tuğlaları yağmura karşı çok dayanıklı olmadığından duvarları yağmurdan korumak için geniş saçaklı bir çatı gerekli olmuş. İlkokulun çatısı içerideki öğrenme alanından uzaklaştırılmış ve geniş havalandırma delikli bir kil tavan yaratılmış. Kil tavan yapay veya mekanik iklimlendirme sistemleri kullanılmadan maksimum düzeyde havalandırma sağlamış. Soğuk havanın pencerelerden girdiği, sıcak havanın delikli tavandan çıktığı pasif iklimlendirme sistemi sayesinde okulun ekolojik ayak izi büyük ölçüde azalmış.

© Erik-Jan Ouwerkerk

Projenin planlarını Francis Kéré çizmiş olsa da projenin başarısı yerel halkın sürece yoğun katılımına bağlanabilir. Burkina Faso kırsalında bütün köy evleri inşa etmek ve onarmak için geleneksel olarak birlikte çalışıyor. Bu kültüre paralel olarak da Gando köyü sakinlerinin sürece katılması için düşük teknolojili sürdürülebilir teknikler geliştirilmiş. Bu minvalde, çalışanlar için inşaat ve bakım işlerini basitleştirirken en kaliteli bina çözümünü üretmek için modern mühendislik yöntemleri ile birlikte geleneksel bina teknikleri kullanılmış.  İnşa sırasında çocuklar okul binası için taş toplamış, kadınlar tuğla üretimi için su getirmişler.

© Erik-Jan Ouwerkerk

Okul 2004’te Ağa Han Mimarlık Ödülü’ne layık görüldü. Daha da önemlisi kolektif kültür için bir dönüm noktası oluşturdu ve köyde sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen yeni projelere öncü oldu.

The post Gando İlkokulu appeared first on Arkitektuel.