©Cemal Emden

“İstabul Boğazı, Avrupa ve Asya’yı ayıran en keskin sınır, üstünden geçen küçüklü büyüklü teknelerle ve onu saran dokusuyla korunması gereken yerlerden biri. Hatta, Boğazı saran bu dokuda, çıkarılması, kırpılması, temizlenmesi gereken şeyler var. Bu sebeple, en iyisi bu alanda yapılacak olan binaların oldukça kapsamlı, kendi halinde, Boğaz’dan geriye çekilmiş ve neredeyse görünmez yapılması olur. Bu yüzden Boğaz’ın kıyısında Sakıp Sabancı Müzesi arazisinde bulunan bir konser salonu tasarlarken görünmez bir yapı olması tasarlamamız gerektiğini biliyorduk. Gösterilmedikçe, bahsedilmedikçe, gidilmedikçe görülmemesi gereken bir yapı. Bu nedenle biz de yeraltında bir strüktür yapmaya karar verdik’’ The Seed Konser Salonu tasarım sürecini bu sözlerle anlatıyor Nevzat Sayın.

©Cemal Emden

Nevzat Sayın Mimarlık Hizmetleri tarafından tasarlanan yapı, Emirgan’da bulunan Sakıp Sabancı Müzesi (SSM)’ne hizmet eden bir konser salonu. 2009 yılında tasarlanmış olan yapının adı; The Seed Konser Salonu yani Tohum, yeraltında tasarlanmış olan elipsoid yapının bir tasviri; tasarıma başlarken görünmez bir yapı olması amacı güdülen The Seed Konser Salonu yeraltında bulunan dev bir tohum.

Vaziyet Planı

The Seed Konser Salonu, alanda varolan ağaçların kökleri, eski evin temeli ve SSM’nin terası arasında sıkışmış bir konuma sahip kampüste. The Seed’de, yapının içine girilmeden konser salonuyla ilgili fikir sahibi olunmaması hedefleniyor. Yapılacak yer kazılırken, tamamı çelikten oluşan taşıyıcı sistem, imal edilmeye başlanmış.

Bu taşıyıcı sistem hazır olan alanda formu dolayısıyla bir tekne gibi birleştirilmiş ve bu da doğal olarak projenin yapım sürecini bir hayli kısaltmış. Burda bir önemli nokta da SSM’nin işleyişini durdurmadan ve kısa sürede yapılması gerekliliği The Seed’in. Biraz da bu iki etken yön veriyor yapım sürecinin planlamasına.

©Cemal Emden

SSM arazisine girildiğinde ziyaretçiler müzeye ulaşmak için eski taş duvarları aşıyor. Bu duvarların arasındaki bir açıklık da The Seed Konser Salonu’na yönlendiriyor gelenleri. Alışılmışın dışı mimari tarzıyla konser salonuna ilk girildiğinde alttaki fuaye alanına ulaşılıyor. Fuaye alanında ziyaretçinin gözüne ilk çarpan şey sarı elipsoid şekilli bir kütle. Burdan ilerleyip üst fuayeye ulaşılıyor -elipsoid aynen yukarıda da devam ediyor. İnce uzun yapısıyla Boğaz’a referans veren üst fuayede bir teras alanı yaratılmış. Buradan hem müzeye geçiş alanı var hem de Boğaz manzarası. Sonucunda konser salonunun içine girene kadar alt ve üst fuayelerde The Seed’in küçük ipuçları ile yetiniyor gelenler, ancak içine girince algılanabiliyor asıl mekan.

©Doruk Kayalı

Konser salonu, oldukça iç bükeybir forma sahip önce yalnızca planda elips daha sonra ise bir elipsoid halini alan salon, yapının tohum kısmı. İçeride gelenleri, çok yüzeyli bir alan karşılıyor. Bu yüzeyler özel olarak üretilmiş, tırtıklı yapısıyle ses yansıtıcılığı sağlayan parlak siyah ahşap levhalar. Çok yüzlü elipsoid parlak yüzey, bir ayna gibi üzerine düşen görüntüleri de yansıtma özelliğine sahip -bu da salonun görsel etkisini güçlendiriyor.

Salonda bir başka dikkat çeken de her biri farklı desen ve renkteki 300 sandalye. Buradaki amaç salona girecek 300 farklı kişiyi vurgulamak. Salonun ilginç yanlarından biri farklı amaçlara hizmet edecek şekilde tasarlanmış olması; hidrolik sistemle döşeme kaldırılıp sahneyi büyütmek hatta bir toplantı odası elde etmek mümkün.

©Cemal Emden

The Seed Konser Salonu’nda 358 üçgen levha kullanılmış. QRD olarak adlandırılan levhalar sesi iki yönde yansıtacak şekilde The Seed Konser Salonu’na özel olarak tasarlanmış ve sesi farklı yönde yansıtan levhalar yanyana kullanılmış genelde. Yine de salonda yeterli seviyede yansıtıcılık sağlanamamış, bunun sebeplerinden biri yerde kullanılmış olan halı kaplamanın yutuculuk özelliği göstermesi. Bu nedenle ek olarak tavanda düz levhalar kullanılmış ve bunların bazıları da delikli. Bunlar sesin yansımasına katkı sağlıyor. Fuayede de akustiği sağlamak amacıyla çeliğin yangın dayanımını arttıran pütürlü boyadan faydalanmış. 40mm’den fazla sürüldüğünde ses yutuculuğu sağlayan boyayla, cephe ve döşemenin yansıtıcılığı biraz olsun önlenmek istenmiş.

©Cemal Emden

Yapıda dikkat çeken ögelerden bir başkası yapılmış olan dış taş duvarlar. Dış duvarlar önceden burada var olan duvarların yeniden yapılmasıyla ortaya çıkmış. İnşaat sırasında kaybolmuş olan duvarı yeniden yapmak yerine bu duvarın anısını taşıyan bir duvar yapmaya tercih etmiş NSMH. Bu yeni duvar, çok rastlanmayan tarzdaki yapısıyla yapıya girmeden ziyaretçinin dikkatini çekiyor.

©Cemal Emden

Eski eve, var olan taş duvarlara ve ağaçlara saygılı olan The Seed,  hem akustik hem de görsel açıdan oldukça etkileyici bir konser salonu. SSM’ye bağlı bu konser salonu, bir mimarın -özellikle performans salonlarında- proje sürecinde tasarım ve akustiği ayrılmaz bütün olarak değerlendirmesi gerekliliğini vurguluyor.

The post The Seed Konser Salonu appeared first on Arkitektuel.

©Emre Arolat Architects

1910’lar ile 1950’ler arasında oluşmuş bir modern sanayi yerleşmesi olan Silahtarağa Elektrik Santralı’nın yenilenme projesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından gerçekleştirildi. Proje, Alibeyköy ve Kağıthane derelerinin arasında 107.000 metrekarelik bir araziyi kapsıyor. Müze, rekreasyon ve eğitim tesisleri içeren projenin santralistanbul 2007’de hizmet vermeye başlamış Emre Arolat, Nevzat Sayın ve Han Tümertekin imzalı bir proje.

©Emre Arolat Architects

santralistanbul proje tasarımında ilk aşama, bu geniş arazi için kapsamlı bir okuma yapılmasıydı. Haliç’te şu ana kadarki tüm yerleşme katmanlarının ayrıştırılmasının amaçlandığı süreçte hedeflenen, alanın koruma ve yenileme kararlarını en iyi şekilde verebilecek bir araç elde etmekmiş. Süreçte elde edilmiş olan veriler şöyleymiş: ilk olarak 1910’lu yıllarda hazırlanmış olan projeden izler, 40 yıl içerisinde oldukça yoğunlaşan sanayi tesisiyle birlikte gevşetilmiş olan proje kararları ve bu kararların dışına çıkan ihlaller, fonksiyonlarına göre oldukça net bir şekilde ayrılmış iki farklı tipte yapı  -bunlar makine ve kazan daireleri, lojmanlar- fakat bu yapıların ayırt edilemeyecek zamanın endüstri mimarisi özellikleri barındırması.

Bu veriler tasarımda en önemli odak noktalarını oluşturacak girdileri ortaya koymuş proje için. Proje genel anlamda bir yenileme ve koruma çalışması içerdiğinden, oldukça geniş bir alanda gerçekleştirilen tasarımda her türlü yapı için her türlü kararın ortak paydası bu veriler olmuş.

©Emre Arolat Architects

santralistanbul Çağdaş Sanat Müzesi, Santal İstanbul’da yıllar önce yıkılmış olan ve şu an yalnızca temel izlerinin seçilebildiği santrale hizmet eden iki kazan dairesinde, eski fonksiyon göz önünde bulundurulup yeniden işlevlendirilerek soyut bir tasarım yolu izlenmiş. Modern görünümüyle zamansızlaştırılmak istenen bu iki kopuk ama çok yakın kazan dairesini bir bütün ele alan Santral İstanbul Çağdaş Sanat Müzesi, ilk işlevlerine uygun kütleler ile kurgulanmış. Şimdiye kadar alışılagelmiş olan, bulunduğu tarihi çevreden ayrıştırma yönteminin askine tasarlanan haliyle herhangi bir döneme atfedilmemesi amaçlanmış yapının. Bahsedilen iki kütle cam köprülerle birbirine bağlanmış. Yine de çağdaş sanat müzesi yapısının günümüz modern mimarisiyle oldukça güçlü bir bağ kurduğu da söylenebilir gri, mesh ile oluşturulmuş cephesiyle.

©Emre Arolat Architects

Proje kapsamında yapılmış olan yapılar genel anlamda, alanın eski mimarisine atfen, bir iç çekirdek ve ona dokunmayan yarı geçirgen bir dış kabuk ile oluşturulmuş. Yalnızca zemin izleri ve bir duvarı ayakta olan eski kazan dairesi şu anki çağdaş sanat müzesi de bu yaklaşımla tasarlanmış, eski pencerelerin oluşturduğu delikli cephe yerine de metal tül ile kaplanmış ve betonarme ayaklar üstünde oturtulmuş. Seçilen cephe yapıya gündüz vakitlerinde bir görünmezlik; gece ise iç aydınlatmayla yarışamayan tül ile tümüyle görünür bir karakter katıyor. Bu da Santral İstanbul’u kapalı, etrafa dönük olmayan müze yapılarından bir hayli farklı kılmış.

©Emre Arolat Architects

santralistanbul Kütüphane Binası, 6 kazanı bulunan iki kazan dairesinde yapılmış. Nevzat Sayın tarafından tasarlanmış bina, eski yapıdan neyin değişeceği ve neyin olduğu gibi kalacağı ikilemiyle ortaya çıkmış. Sonuç olarak yapıda, kazanların bir cam tüp içine alınarak sergi alanı oluşturulmasına karar verilmiş. Rahat görülebilmesi adına duvarların çeperlerine yerleştirilen kitaplıklar ile kurgulanmış olan kütüphane, iki kazan dairesini önceden var olan bağlantı yapısıyla birbirine bağlıyor.

Yapının içlerine doğru ise okuma salonları yerleştirilmiş. Betonarme duvar ve zeminle oluşturulan yapı, çelik kolonlarla tamamlanmış. Buna uyum sağlaması amaçlanan kitaplıklar da çelikten yapılmış. Yapının dışında yer alan baca ve silolar da yenilenerek orjinal halleriyle sergilenmiş. Yapının orjinaline oldukça saygılı bir yaklaşım olan tasarım, kazan dairesi korunurken kütüphane oluşturulmasının zorluğuyla oldukça dikkat çekici bir yapı.

©santralistanbul

santralistanbul’un Eğitim Binaları, Nevzat Sayın ve Emre Arolat işbirliğiyle ortaya çıkmış. Santralin depoları, lojmanı, lokantası ve atölye binalarından oluşturulmuş yapılar, iki veya üç katlı. Eski binaların izlerini de taşıyor. Diğer binaların önüne geçmeyen bir tasarıma sahip olması amaçlanan eğitim binalarında, basit bir yaklaşım tercih edilmiş. Dışarıdan gözlemleme imkanı veren, öğrencilere nerede olduğunu hatırlatacak cam cepheli eğitim binalarında, taşıyıcı olarak betonarme tercih edilmiş. Gerekli geniş açıklıklarda çelik kullanılmış.

©santralistanbul

Son olarak santralistanbul’daki Enerji Müzesi, Han Tümertekin imzalı. Kültürel bir kampüs haline dönüştürülen İstanbul’un enerji kaynağı Santral’in türbinlerinin bulunduğu binada oluşturuldu. Ekileyici yapılardan biri olan bu eski bina, mekanik ekipmanlarıyla yapay peyzajı olan bir müze. Yapıya yalnızca müzenin sirkülasyonunu sağlamak için iskele, basamak ve asansörler eklenmiş. Enerji üretim serisinin gözlemlenmesine olanak sağlayan yapı, tamamen eski binayı kullanmış.

©Cemal Emden

Sonuç olarak Santral İstanbul tümüyle eski tesisten kalan ve tasarlamak istenen arasında güçlü bir bağ kurmuş. Oldukça modern olarak kurgulanmış müze yapısı ve eski mimarinin strüktürünü kullanan yaklaşımıyla iki mimari dili harmanlanmış. Müze içerisinde tamamen beton kullanımıyla oluşturulan sadelik ile yenilikçi. Bununla birlikte diğer yapılarda ise eskiyi koruyan, fonksiyonu ve iç dokunuşları ile Haliç tarihine saygılı bir yaklaşım görmek mümkün. Böyle yenilikçi projelerle yeniden keşfedilen Haliç, 19. yüzyılın sonlarından itibaren şanını kaybetmiş olsa da tekrar şehrin merkezlerinden biri haline gelmeye başlıyor.

The post santralistanbul appeared first on Arkitektuel.