©Engin Aydeniz

Tarihi Bomonti Bira Fabrikası’nın ‘Bomontiada’ adı altında, İstanbul’un yeni kültür, sanat ve eğlence üssü olarak dönüşümünün önemli bir parçası olan Kilimanjaro, şehre yeni bir öneri getiren ‘casual’ yeme-içme projesi. 2016 yılında tamamlanan ve İç mekan tasarımı Autoban tarafından gerçekleştirilen projede, mekanın bulunduğu tarihi endüstriyel yapı, hacmi ve orijinal dokusu dikkate alınarak, fabrika tipolojisi içinde çağdaş bir sosyal alan olarak yeniden işlevlendirilmiş.

©Engin Aydeniz

Projede Autoban, yapının fabrika olarak kullanıldığı dönemin zanaat geleneğinin hala varlığını sürdürdüğü fikirden yola çıkarak, başta iç mimariyi oluşturan kabuk olmak üzere, tüm malzeme seçimlerini de bu fikir doğrultusunda gerçekleştiriyor. Kilimanjaro projesinin iki temel fonskiyonu var: bar ve yemek alanı. Bu iki fonksiyon, mekanda sosyal iletişimi destekleyecek sıcak ve samimi bir ortam yaratmak amacıyla, birbirlerine olabildiğince yakın ve hatta bazı noktalarda iç içe geçmiş şekilde kurgulanmış. Yine aynı bakış açısıyla bu iki fonksiyonu destekleyen alt fonksiyonlar, örneğin DJ kabini yine mekana yaklaşımı destekler nitelikte, yemek alanın bir parçası olarak algılanan fakat ayrı üniteler olarak tasarlanmış.

©Engin Aydeniz

Kilimanjaro’nun en dikkat çekici kısmı, restoranın barı. Projenin odak noktası olarak saptanan organik kıvrımlara sahip bar, form ve kütlesel hacim itibariyle tıpkı bir enstalasyon gibi mekanın merkezinde konumlandırılırken; yemek ve oturma alanları ile tüm diğer fonksiyonlar barın etrafında şekillendirilmiş. İçinde bulunduğu hacim ile olan iletişimi dolayısıyla “mekan içinde mekan” kavramını güçlendiren bar, Autoban ekibi için, kendi içinde farklı buluşma/yalnız kalma alanları yaratabilecek amorf bir formda. Tüm strüktürün sergilendiği üst kafes yapısı içerisinde yeşil bitkiler de barındıran bu amorf form, içerideki endüstriyel atmosferin sert etkisini de kırıyor.

©Engin Aydeniz

Autoban, iç mekan tasarımına çok katmanlı bir bakış açısına sahip. Ekibin imzası haline gelmiş bu yaklaşımın yeni bir yorumu olarak, yapının orijinal çıplak tuğla duvarları ile tezat oluşturması ve aynı zamanda mekana sıcaklık katması açısından Kilimanjaro, parapet hizasinda biten ahşap bir iç mimari kabuk ile çerçevelenmiş.

Bu iç kabuk, binanın geniş iç mekanı için aydınlatma ve mekanik işlevlerin çözümlendiği fonksiyonel bir katman görevi yapıyor ve ahşap yüzeylerinde Autoban tarafından projeye özel geliştirilmiş üç boyutlu, geometrik bir deseni barındırıyor. Ahşap zeminlerde ise, aynı desenin iki boyutlu yorumuna yer verilmiş. Böylede mekan içinde zengin bir bütünlük ve kimlik anlayışı yakalanmış.

©Engin Aydeniz

Kilimanjaro’nun tüm mobilya ve aydınlatma üniteleri, yine Autoban tarafından projeye özel tasarlanmış. Mekandaki ünitelerin tamamı da endüstriyel kimliği desteklemek amacıyla, ham malzemelere özel bitişler uygulanarak üretilmiş. Ağırlıklı olarak metal profilli mobilyaların kullanıldığı projede, mermer yüzeyler honlama, kumlama ve fırçalama gibi işlemlerden geçirilerek, malzemenin dokusu üzerinde yeni denemeler yapılımış malzeme potansiyeli arttırılması hedeflenmiş. İç içe geçmiş spirallerden oluşan metal aksamlı bar taburelerine uyumlu olarak; oturma alanlarında aynı form bu kez ahşapyle tekrar edilmiş. Aydınlatmalar için ise, yine endüstriyel dönemin izlerini taşıyan tasarımlar tercih edilmiş.

©Engin Aydeniz

Kilimanjaro projesinde iç-dış mekan ilişkisi, Bomontiada kompleksinin kamusal kullanıma  açık iç avlusuna giriş ve çıkışta yer alan teras alanında, kompleksin kamusallık yaklaşımın vurgu yapacak bir öge olarak bir kutu ile güçlendirilmiş. Ziyaretçiler Bomontiada’nın avlu kısmından, Kilimanjaro’nun dökme demir masa ve ağaçlar etrafına sarılan ahşap banklar kullanılmış bir dış mekan oturma alanına; oradan da rüzgarlık görevi gören, aynı zamanda iç mekandaki kabuk sisteminin devam ettirildiği bir kutu ile mekanın içine yönleniyor.

The post Kilimanjaro appeared first on Arkitektuel.

©Hufton+Crow

Coal Drops Yard, Thomas Heatherwick tarafından kurulan Heatherwick Studio’nun 2018 yılında Londra’da gerçekleştirdiği bir iyileştirme projesi. Londra’nın mimari mirasının bir parçası olarak nitelendirilen iki demiryolu binasının yenilemesini kapsayan projeyle eski yapılar, yıllardan sonra kamusal bir alan olarak tüm halka açıldı. Heatherwick Studio’nun projesiyle alan Londra’nın yeni alış veriş bölgelerinden biri haline getirildi.

©Luke Hayes

King’s Cross adıyla anılan bölgedeki Coal Drops Yard, ekibin Londra’da gerçekleşen ilk büyük projesi. Yaklaşık 60 adet birimi barındıran proje, 1850’lerden kalma iki büyük yapıyı topluma kazandırıyor. Bu nedenle 2018 yılında İngiltere’de yankı uyandıran projelerden biri oldu. Proje ilk olarak 2014 yılında King’s Cross Central Limited Ortaklığı’nın ekibi görevlendirmesiyle başlamış. Heatherwick Studio’dan alanı tamamen yeniden düşünmesi, programlandırması ve buna uygun planlaması istenmiş.

©Hufton+Crow

Londra’nın oldukça eski yapıları kapsayan proje radikal bir planlamayı içeriyor. Önceden Kuzey İngiltere’den kömür alıp depolamak ve sonrasında el arabalarıyla Londra’ya dağıtım yapmak için kullanılan Viktoryen tarzı depolar, yıllar içinde kullanılmamaya başladı. 1990’lara kadar hafif endüstriye, depolamaya ve gece kulüplerine dönüşen ve sonrasında terkedilen bu dökme demir ve tuğla yapılardan ikisi için yeniden planlama öngören proje,  birtakım mimari zorlukları da beraberinde getirmiş: harap olmuş, uzun ve açılı yerleştirilmiş yapıları halkın toplanıp dolaşabileceği hareketli bir alış veriş mekani haline getirmek.

©Luke Hayes

Ekibin tasarımı, alandaki viyadükleri bağlayarak ortak bir alan oluşturmak ve bu alanda akışkan sirkülasyon şemaları oluşturabilmek için, varolan yapıların beşik çatılarını birbirine doğru uzatıyor. Böylece iki yapının arasında, çatıalrın birleşim yerlerinde darlaşan, bu yapıları birbirine bağlayan açık/kapalı mekanlar oluşturulmuş.

Yeni çatılarla Heatherwick Studio aynı zamanda tasarıma bir ikoniklik katmış. Tipik beşik çatıları uzun kenarlarından kıvrımlarla birbirlerine uzanıyorlar. Daha dalgalı ve akışkan formlarla yeniden kurgulanan çatılar, altlarında kalan alan için yeni bir kamusallık tanımlayan örtüler tasarım için.

©Hufton+Crow

Bu miras dokusu arasındaki modern, kıvrımlı çatılar birbirlerine dokunana kadar uzatılmış. Yeni formlara sahip bu çatılar, oldukça nitelikle teknik aşamalardan getirilerek, kendi kendini taşıyabilecek şekilde kurgulanmış. Bu büyük konsollar, çelik strüktürle destekleniyor. Yapılardan bağımsız strüktür sayesinde Hetherwick Studio, çatıların altında kapalı ve açık mekanlar oluşmasına olanak sağlamış. Çatı altında akışkan bir forma sahip olan kapalı alan, alt kotta üstü örtülü bir kamusal alan ve alan için yepyeni bir odak noktası yaratıyor.

©Hufton+Crow

“Bizim için en zorlayıcı nokta, bu Viktoryen altyapıyı, onları özel yapan şeyi kaybetmeden, modern kentsel gereksinimleri karşılayacak şekilde yeniden yaratmaktı.” diyor Lisa Finlay, Heatherwick Studio’nun grup lideri, ve ekliyor, “Bunu yapmak için, yeni elemanlar eklerken bu yapıyı nası koruyacağımızı ve varolan dokuyu nasıl tekrar kullanabileceğimizi anlamak adına, orijinal fonksiyonu ve bunu zaman içinde ne şekillerde yeniden kullanıldığını anlamaya odaklandık. Bu yeni elemanlardn biri tamamen kendi kendini taşıyan ve tarihi binalara örülmüş, yükseltilmiş kat yaratan yeni stüktür.”

©Luke Hayes

Heatherwick Studio’nun Coal Drops Yard tasarımı, Viktoryen endüstriyel mimarisini ve yarattığı dokuyu kente hatırlatıyor. Bunu yaparken de Londra’ya yeni ticari alan ve geniş bir kamusal mekan kazandırıyor. Böylece, Coal Drops Yard, King’s Cross’un yaşama, çalışma ve eğlenme merkezlerinden biri haline getirilme çabalarına büyük bir katkı sağlamış oluyor.

The post Coal Drops Yard appeared first on Arkitektuel.

Yeniden işlevlendirme, mevcut yapıların yeniden kullanımı ve dönüşümünü kapsayan, günümüzde mimarlıkta en çok kullanılan ve tartışılan mimarlık pratiklerinden biridir. Yapının korunmasına katkıda bulunarak günün koşullarına uygun biçimde kullanımına olanak sağlayan yeniden işlevlendirme uygulamalarında farklı yaklaşımlar görülmektedir.

Tarihi, ekonomik ve kültürel değeri olan yapıların korunması restorasyon, renovasyon, yeniden işlevlendirme vb. gibi farklı müdahale biçimleriyle yapıların yenilenmesini ve kullanıma uygun hale getirilmesini sağlamaktadır. Bu müdahale biçimleri bazen tek başına bazen bir arada kullanılmakta ve farklı nitelikte uygulamalar yapının değerine, fonksiyonuna, strüktürel özelliklerine ve kaçınılmaz olarak tasarımı yapan mimarın yaklaşımına göre değişiklik göstermektedir.

© Iwan Baan

2. Dünya Savaşı sonrası geleneksel ve tarihi yapılardan kopan, yeni ve modern olanı üretmeyi hedefleyen bir mimarlık anlayışı görülmektedir. Ancak ilerleyen dönemlerde mimarideki modernist yaklaşımlar ve yapılaşma, kentlerin ve insanların sorunlarına tam olarak çözüm olamadığı yönünde eleştirilmiştir. Bu anlayışa karşıt olarak geleneksel ve yerel olanın korunması fikrine ilgi artmaya başlamıştır. 20. Yüzyılın ikinci yarısında Rafael Moneo, Jacques Herzog, Pierre de Meuron gibi önemli mimarların tarihi binalarla çalışmaya başladığı görülmektedir. Bulunduğu dönemin mimarlık anlayışından farklı bir yönde ilerleyen Carlo Scarpa ise yeniden işlevlendirme anlamında müdahale özellikleri açısından mimarlık tarihi açısından önemli mimari yapıları tasarlamış ve yeniden işlevlendirme yaklaşımlarının geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

Carlo Scarpa

Venedik kültürünü, tarihini, malzemelerini ve peyzajını tasarımlarına yansıtan İtalyan mimar Carlo Scarpa (2 Haziran 1906 – 28 Kasım 1978), Venedik’te Royal Academy of Fine Art okulunda eğitimini tamamlamıştır. Daha sonra kariyeri içerisinde mimarlık üzerine dersler vermiş, başka bir dönemde ise Venini Glasswork’te sanat yönetmenliği yapmıştır. Venedik’te geçen yaşamı mimarisine su ögelerini fazlaca katmasıyla yansırken, sanat yönetmenliği yapması ise biçim ve malzemeye bir zanaat gibi yaklaşması olarak gözlemlenmektedir. 1956’da Ulusal Olivetti Mimari Ödülü’nü ve 1962’de Verona Castelvecchio Müzesi projesiyle IN-ARCH Ulusal Mimarlık Ödülü’nü kazanmıştır. 1972’de Venedik Üniversitesi Mimarlık Enstitüsü yöneticisi olarak görev almıştır.

Scarpa’nın mimarlığı eski ve yeniyi alışılmışın dışında bir araya getirmeyi başarmıştır. Klasik koruma ve restorasyon görüşünün aksine yapıya yeni ve modern olan tasarımlarla müdahale etmiştir. Yeni ve modern olanla birlikte eskinin dokusunu bozup, tarihi yapının değerini düşüren birçok müdahale biçiminin aksine yapıların değerini koruyarak yeniden kullanılmasını sağlamıştır. Mevcut yapıdan, ölçek, ışık, form ve hareket gibi ipuçlarını alarak yeni yapının şekillendirilmesinde kullanmıştır. Arkeolojik olan ile yeni arasında analiz yaparak mimari üretimini ortaya koymuştur. Yeni ve eski yapıyı malzeme, form vs. özelliklerle birbirinden ayırt eden müdahaleler uygulamıştır. Scarpa’nın en önemli yapılarından Castelvecchio Müzesi başta olmak üzere pek çok mimari tasarımında bu özellikler görülmektedir.

Castelvecchio Müzesi Dış Görünüm / © archiobjects.org

Verona’da bulunan Castelvecchio Müzesi, Ortaçağ döneminde kale olarak, Napolyon’un Verona’yı işgal ettiği dönemde ise askeri kışla olarak kullanılmıştır. 1924-1926 yılları arasında restorasyonu tamamlanarak müzeye dönüştürülen bu ortaçağ yapısı Antonio Evena ve mimar Ferdinando Forlati tarafından erken dönem sarayları tarzında dekore edilir. 1956’da ise müzenin yeniden restorasyonuna ve koleksiyonun genişletilmesine karar verilir. Müze müdürü Licisco Magagnato ile iş birliği içerisinde çalışan Scarpa’nın birçok analizini yapının özgün durumundan aldığı görülmektedir.

Castelvecchio Müzesi İç Mekan Görünüm / © archiobjects.org

Carlo Scarpa yapının tarihiyle yakın ilişki içerisinde olan bir tasarım ortaya koymuştur. Scarpa, müze binasındaki yapısal değişiklikleri ve değişim süreçlerini yapının kendisini de bir sergileme ürünü olarak sunarak ortaya çıkarmıştır. Yapının tanık olduğu üç tarihi dönemi, farklı katmanlar ve izleri takip edecek şekilde kullanıcıya göstermiş kendi modernist yorumuyla da tarihi yapının kullanım değerini yükselten yeni bir katman yaratmıştır. Yapı üzerindeki yeni eklentiler ne kadar mesafe olarak mevcut yapıya yakın konumlanmış yeni ile eski arasındaki temas yüzeyinin en aza indirilmesi amaçlanmıştır. Scarpa, eskinin temsili olan doğal taş ve sıva gibi malzemelerle birlikte bugünün temsiliyetini oluşturan müdahalelerde beton, çelik, cam gibi malzemeleri kullanmıştır.

Castelvecchio Müzesi İç Mekân Detay Görünümü / © archiobjects.org

 

Castelvecchio Müzesi İç Mekân Detay Görünümü / © archiobjects.org

Yapıda bulunan ek öğeler ziyaretçilerin sergilenen eserleri izlerken mekânın içerisinde ve dışarısında devamlı hareketini sağlarken farklı aydınlık ve kot seviyesinde alanlara fark etmeden yönelmesini sağlamaktadır. Bu hareket ziyaretçinin sergilenen nesnelerle birlikte kale yapısını da algılamasını sağlamakta ve yapıyı kullanıcı için bütünüyle bir deneyim alanına dönüştürmektedir.

Canova Galerisi Özgün Yapı / © www.archiweb.cz

Scarpa’nın yeni ve eskinin temsiliyetini bir arada kullandığı bir başka projesi ise Canova Galerisi’ne yapılan ek yapıdır. 1955 yılında heykeltıraş Antonio Canova’nın eserlerinin bulunduğu galerinin büyütülmesine karar verilmiştir. 1831-1836 yıllarında inşa edilen yapıya Scarpa tarafından tasarlanan modern ek orijinal yapı boyunca dar bi araziye yerleştirilmiştir. Geniş formda ve klasik üslupta olan orijinal yapının anıtsallığına zıt bir karakterde olan üçgen planlı modern ek mevcut galerinin konum olarak hemen yanında süzülür bir görünümde inşa edilmiştir.

Mevcut yapıya görsel ve fiziksel olarak hareket kazandıran modern ek, yapının sirkülasyonuna yeni bir algı katmakta ve ölçek, aydınlık-gölge vb. unsurlarla ziyaretçilerin hareketini düzenlemektedir. Bu yeni hareket düzeni içerisinde klasik ve modernin dengeli ifadeleri görünür biçimde ortaya çıkmıştır. Scarpa’nın bu tasarımında nesneler, mekânları ve malzemeyi özenli kullanımıyla oluşturduğu güçlü ve denge mimarisi görülmektedir.

Canova Galerisi Ek Yapı- İç Mekan Görünüm / © www.archiweb.cz

Her yönüyle döneminden farklı yaklaşımlara sahip Scarpa mimarinin analiz aşamasından, malzeme, form, üslup vb. her türlü kararında ilham alınabilecek yaratıcı ve özgün bir mimari ortaya koymuştur. Scarpa’nın ortaya koyduğu yenilikçi yaklaşıma sahip yapıların bugün mevcut yapıların yeniden işlevlendirmesindeki en önemli uygulamalar olduğu söylenilebilmektedir. Klasik restorasyon ve korumacı yaklaşımların aksine uygulama ile yeni bir yaklaşım gösteren Scarpa’nın mimarisi günümüzde teorik tartışmalar için de kaynak olmaktadır.

Kaynaklar:

• 1. Brooker, G. ve Stone, S. (2012) İç Mimarlıkta Biçim + Yapı, İstanbul, Literatür Yayınları.
• 2. Coates, M., Brooker, G. ve Stone, S. (2011) Görsel İç Mimarlık Sözlüğü, İstanbul, Literatür Yayıncılık.
• 3. Boyut Çağdaş Mimarlar Dizisi, Carlo Scarpa, (2001), İstanbul, Boyut Yayın Grubu.
• 4. ‘’Carlo Scarpa’’ , http://architectuul.com/architect/carlo-scarpa (Erişim Tarihi: Haziran, 2019)

The post Yeniden İşlevlendirme ve Carlo Scarpa appeared first on Arkitektuel.