Manhattan’da Fifth Avenue’de yer alan Empire State Binası (Empire State Building), New York’un en görkemli yapıları arasında yer alıyor. 1931 yılında inşa edilen Empire State Binası’nın yüksekliği 381 metre. Anteniyle birlikte binanın yüksekliği 443 metreye çıkıyor. Bina inşa edildiği yıl Chrysler Binası’nı geçerek dünyanın en yüksek binası olmuştur ve 1972 yılında Dünya Ticaret Merkezi’nin tamamlanmasına kadar bu ünvanı elinde tutmuştur.

© Wikimedia Commons

Empire State Binası, yalnızca bir gökdelen değil. Yapının New York şehri ve Amerika için önemi oldukça büyük. 1931 yılında Amerika tarihinin en önemli ekonomik krizlerinden Büyük Buhran’ın (The Great Depression) ilk yıllarında inşa edilen yapı binlerce işçinin çalıştığı büyük bir ticari merkez olmuştur. Bu nedenle Empire State, Amerika ulusu için bir cesaret anıtı olarak görülür.

20. yüzyılın başlarında New York büyük bir kentsel büyüme sorunuyla karşı karşıya kalmıştı. Equitable Life Building’in 1915 yılında inşa edilmesiyle Manhattan’ın kentsel gelişiminin ne yönde olması gerektiği ve bina yükseklikleri büyük bir tartışma konusu oldu. Equitable Life Building 40 kat yüksekliğinde, kaldırımla arasında neredeyse hiç çekme mesafesi olmayan bir yapıydı. New York sokaklarının yüksek, korkutucu gökdelenlerle kaplanacağı ve sokakların güneş ışığından mahrum kalacağı düşünülüyordu. Bu endişeler sonucunda 1916 yılında 1916 Zoning Regulation isimli yasa tasarısı çıkarıldı. Bu düzenlemeye göre şehrin belirli bölümlerindeki yüksek yapılara belli çekme mesafesi kuralları getirildi. Bu yeni düzenlemeyle Art Deco stilindeki gökdelenlerin dünya genelinde yaygınlaşmasının önü açılmış oldu.

© Wikimedia Commons

New York valisi Alfred E. Smith ve partneri Jakob Raskop, şehrin önde gelen finansçıları ve iş adamları ile bir toplantı düzenledi. Smith ve Raskop, Amerika’nın içinde bulunduğu sıkıntılı durumun benzersiz bir yüksekliğe sahip bir ofis binası ile çözülebileceğine inanıyordu. Bu büyük ve ihtişamlı yapı Amerkalılara ilham ve güven verecekti. Bu toplantının sonucunda eski Waldorf-Astoria Oteli arazisini satın almak için para toplandı ve Empire State Binası’nın inşaatının ilk somut adımı atılmış oldu.

© Wikimedia Commons

Empire State Binası akılalmaz bir hızla inşa edildi. Konsept tasarımına 1929 yılının Eylül ayında başlanan yapı tam 20 ayda tamamlandı ve Mayıs 1931’de halka açıldı. Devasa yapının inşaatında 3500’ü aşkın işçi çalışmaktaydı. Şantiyedeki aktivitenin en yoğun olduğu dönemde Empire State günde bir kat yükseliyordu. Bu üretim standartlarına günümüz şartlarında bile ulaşmak neredeyse imkansız.

Yapı, Manhattan’ın granit taş zeminine oturan temelden yükselen 210 kolon ile ayakta tutuluyor. 102 katlı gökdelenin 365,000 tonluk ağırlığı 210 kolona bağlanan 50,000 çelik kiriş ile taşınıyor. Yapının cephesinde ise cam, tuğla ve kireçtaşı (limestone) kullanılmış.

© Wikimedia Commons

Empire State, ekonomik krize karşı bir çözüm olarak görüldüğü için yapının tasarımını üstlenen Shreve, Lamb & Harmon projelerinde olabildiğince çalışma alanı üretmeliydi. Yapının üzerinde bulunduğu arazi New York’ta diğer gökdelenlerin bulunduğu yapı adalarına göre neredeyse iki kat büyüklüğünde olduğu için, yapının mimarlarından William Lamb bolca ofis ve asansör alanına sahip bir temel kule tasarlayabildi. Yapının benzeri olmayan büyüklüğü ve yüksekliğine rağmen, Empire State Binası 1916 Zoning Regulation düzenlemelerine uygun olarak tasarlandı. New York’ta o ana kadar inşa edilen hiçbir yüksek yapı bunu başaramamıştı.

© Wikimedia Commons

Empire State Binası’nın dünyanın en yüksek yapısı ünvanını Chrysler Binası’nın elinden alması, bu iki yapının yıllar boyunca kıyaslanmasına neden oldu. Empire States, sayısal verilere bakıldığında Chrysler Binası’ndan üstün. Yapı, Chrysler Binası’na göre 62 metre daha uzun ve 186,000 metre kare daha fazla ofis alanına sahip. Ancak iki binanın estetik karşılaştırması için kesin bir yargıya varmak imkansız ve bu karşılaştırma günümüzde bile devam ediyor.

Her ne kadar Art Deco etkisiyle tasarlanmış olsa da, Empire States Binası oldukça yalın ve süsten uzak bire mimariye sahip (özellikle çok daha gösterişli duran Chrysler Binası ile karşılaştırıldığında). Ancak yapı tamamen süsten uzak tasarlanmamış. Kulenin girişinde bir çift beton kartal heykeli ziyaretçileri karşılıyor. Ayrıca bina yükseldikçe cephesinde bulunan alüminyum cephe elemanları göze çarpıyor.

© Wikimedia Commons

Empire State Binası günümüzde New York’un en önemli ve en çok ziyaret edilen ikonlarından biri olsa da, inşa edildiği dönemde Büyük Buhran’dan nasibini aldı. Bina tamamlandıktan sonra, yapının sahipleri yalnızca birkaç kiracı bulabildi. Bu nedenle yapıya “Empty State Building” (Boş Eyalet Binası) lakabı takıldı. Ülkedeki ekonomik buhranın bitmesiyle birlikle Empire State Binası da hak ettiği ilgiyi görmeye başladı ve yapı günde 15,000 işçiye ev sahipliği yapan bir sembole dönüştü. Her gün, binanın 86. katında bulunan seyir terası binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor.

The post Empire State Binası appeared first on Arkitektuel.

©Luc Boegly/Artedia

Daniel Libeskind

“Montparnasse Paris’in en nefret edilen binası olduğu için efsanevi bir öneme sahip. Ben bu yapıyı çok güzel bir gökdelen olduğu için değil, temsil ettiği düşünceden dolayı savunuyorum. Parisliler, bu yapıyı gördükleri zaman paniklediler ve yoğun sürdürülebilir şehircilik anlayışını da terk ettiler. Tüm yüksek yapıları La Defense gibi şehirden uzak yerleşim bölgelerine ittikleri için şehirsel büyümeden uzaklaştılar. Parisliler, bu duruma estetik açıdan yaklaştı. Paris’in yaşayan, aktif bir şehir olması için yaşaması gereken sonuçları göz ardı ettiler. Böylece yaşayan bir şehirden çok bir müze şehri tercih ettiler. İnsanlar, şehir kavramına aşırı önem gösterdikleri için, karbon ayak izi, hızla tükenen kaynaklar, ve şehirlerin gittikçe azalan kapasiteleri gibi unsurlara dikkat etmediler. İnsanlığın kaliteli, düşük maliyetli yüksek binalara bu yüzden ihtiyacı var. İnsanların Londra’ya sadece iş için değil, kullanılabilir uygun mekanlar için de gitmeleri bir tesadüf değil. Hiçbir yeni kurulmuş şirket Paris’te iş kurmayı karşılayamaz. Evet belki Montparnasse Kulesi mimari bir dehanın sonucu ortaya çıkmamış fakat yapı gelecekte kurulması gereken şehir anlayışına dair izler taşıyor.”

Orange County Hükümet Binası, Goshen, NY  

© Jeff Goldberg/Esto

Zaha Hadid

“ 1960‘lar sosyal reform için dikkat çekici bir dönemdi. Değişim, özgürlük ve bağımsızlık önemli fikirlerdi. Günümüzde insanlar kamusal binaların daha süslü olmasını istiyor fakat o dönemde mimarlar zor projeler yapıyorlardı. Orange County hükümet Binası birbirleri içinden geçen iç ve dış kamusal mekanların birbirleri ile bağlandığı bir mimariye sahip. Yapının tasarımında bağlayıcılık ve insan ilişkileri ön planda. Yapının içinde nsanların etkileşim halinde olabileceği heyecanlı bir çok mekan üretilmiş. Bir yönetim merkezi olarak, bina demokrasi kavramını mekansal kurgusu ile ön plana çıkarıyor. Rudolp’un ortaya çıkardığı iş oldukça basit, fakat tasarımın güzelliği onun basitliğinde. Yapıyı daha şirin ve kibar yapmak için herhangi bir ekleme yapılmamış.”

Empire State Plaza, Albany

© Connie Zhou/Otto

Anabelle Selldorf

“ Ben bu kompleksi seviyorum. Mimari ve soyutluk açısından uçlarda bir tasarım. Uzaktan bakınca yapı Albany’nin silüetine karakter ve güç katarken, insan ölçeğine inilince Plaza toplum hayatında önemli bir rol oynuyor. İnsanların bu yapıyı çok kaba ve ürkütücü bulduklarını biliyorum, fakat bence yapı anıtsal özelliği ile ön plana çıkıyor. Bence, Plaza biraz daha yeşil alanlar ile zenginleştirilip günlük hayatın bir parçası haline getirilebilirse yapı bu kadar eleştirilmezdi. En nihayetinde Empire State Plaza’nın eleştirilme nedeni kucaklayıcı, insanları kendisinin bir parçası hissettiren bir havasının olmaması. Yapıya yaşamın girmesine izin verilirse, mekanlar daha yaşanabilir oluyor.

Vele di Scampa, Napoli

© Nick Hannes/Hollandse Hoogte/Redux

Ada Tolla

“Eğer biri Vele di Scampia’yı hiçbir tarihi arka plan eklemeden bile önüme koysa, ben bu yapının oldukça güçlü bir mimari eser olduğunu söylerdim. Vele di Scampia, barınma hakkını, herkesin bir evinin olması düşüncesini uygulayan ikonik yapılar. Bu evler inşa edildiğinde oldukça pozitif, iyimser ve yenilikçi oldukları düşünülüyordu. Evler bir mega yapının insanlığın bir sorunu olan kalabalık nüfusu ve şehir merkezinin kapasitesini aşması sorununu çözmesi fikrini taşıyordu. Ayrıca yapıları çevreleyen tüm yollara sosyalist İtalyan düşünce önderlerinin isimleri verilmişti, yapılar bu açıdan da iyimserdi. İç avlu ve yelkenli şekli Napoli şehrinin su ile yakınlığını yansıtıyor. Ancak Vele di Scampia hiç sevilmedi. Yapı tasarlandığı gibi inşa edilmedi. Mühendisler yapıyı değiştirdiler ve iç avluları azalttılar, bu nedenle içeri giren ışık miktarı oldukça azaldı. Okullar, ofisler gibi önerilen kamusal alanların hiçbiri inşa edilmedi. Yapı inşası sırasında, araziye izinsiz şekilde yerleştirildi, bu nedenle Camorra komplekse polislerin girişini engellemek için kapılar yaptı. Bu nedenle, Vele’ye mimari bir başarısızlık olarak bakmak çok yanlış. Yapılan hataların çoğu idari ve inşaat sırasında yapılan yanlışlıklar. Yıkım, yapılan hataları örtbas etmek için tercih edilen bir yöntem fakat doğru olan geçmişte yapılan hatalardan dersler çıkarmak.”

Tempelhof Havaalanı, Berlin

© Maximilian Meisse/Artur Images

Norman Foster

Tempelhof Havaalanı, modern çağın en önemli binalarından biri olmasına rağmen çoğu kişi tarafından hak ettiği takdiri göremiyor. Yapının mimarı Ernst Sagebiel, Musevi Erich Mendelsohn’un altında çalışmış, daha sonra Nazilere hizmet etmiş bir mimar. Yapı, gazetecilerin, politikacıların ve Musevilerin tutulduğu bir toplama kampının yanında bulunduğu için sürekli negatif yönleri ile ön plana çıkarılmış. Tempelhof Havaalanı, Nazi rejimine hizmet ettikten sonra, savaş sırasında farklı amaçlarla kullanılmış; Batı Berlin’deki insanlara buradan erzak götürülmüş. Yapı pek çok tezat ve paradoksu bünyesinde barındırıyor. Yapının ağırbaşlı, sert cephesi pek faşist bir izlenim vermiyor. İsveç’te görebileceğimiz türden bir cephe. Havaalanının arka cephesi ise konsol olarak çıkıyor ve kıvrılıyor. Eğer bu konsolun altından yürüseydiniz, bu tasarıma hayran kalırdınız. Tempelhof Havaalanı kahramansı bir mimariye sahip. Fakat bu anlamsız, şatafatlı bir şekilde değil. Bazı tarihi eserler geçmişleriyle ilgili rahatsız edici özelliklere sahiptirler ancak bu olumsuzluklara rağmen her biri çoğu açıdan insanlığa örnek olabilir.

BT Kulesi, Londra

© Andy Spain

Amanda Levete

“Beni BT Kulesi ile ilgili büyüleyen şey bir telekomünikasyon kulesi olan binanın fonksiyonu. Kulenin amacı yüksek olması. Şimdi aynı işe yarayan uydular olduğu için gereksiz gözüktüğü için kule görsel ve sembolik önemini kaybetti. BT Kulesi 1965 yılında tamamlandığında ben 10 yaşındaydım ve kule Londra’daki en yüksek yapıydı. Kuzeye doğru gittiğinizi BT Kulesi’ni görünce anlardınız. Bu Londra’nın günümüzdeki silüetine bakıldığında oldukça sıra dışı. Ayrıca BT Kulesi bir seyir terası olan ilk binaydı, böylece Londra ile etkileşim kurabiliyordunuz. Pek pahalı olmayan bir restoranı vardı. Günümüzde, yüksek yapılar şehrin silüetini özel çıkarlar uğruna sömürüyorlar. Ama Londralılar nostaljik de olabilir; eski bir elektrik santralini şuan bir sanat müzesi olarak kullanıyoruz. Bu bağlamda yapı şık ve ince bir silindirden çok daha fazlası.

Centre Pompidou, Paris

© Charles Platiau/Reuters

Vincent van Duysen

“Ben bu yapının cesurluğuna ve açıklığına hayranım. Centre Pompidou bir bina olarak şehre, zamana ve bulunduğu yere katkıda bulunuyor. Burası çevreye hiçbir saygı duymayan, önemli modern sanat koleksiyonlarını izleyebildiğiniz, oldukça dışavurumcu, renkli, kompleks bir kültürel fabrika. Centre Pompidou’nun, bulunduğu mahalleyi, Marais’yi ve Paris’in kendisini reddettiği söyleniyor. Yapı Paris’teki pek çok taş, güzel doğal renklerle bezenmiş binanın arasında bir mimari makine gibi ön plana çıkıyor. Diğer taraftan, Centre Pompidou yılda milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen bir kültür merkezi. Ben mimarlık okuduğum dönemde gözlerimi bu binadan ayıramazdım. Yapı tipik müze modelini davetkar ve kamuya açık bir kimliğe dönüştürüyor. O dönemde mimari bazı şeyleri alışılmadık şekilde yapıp şok yaratmalıydı. Bu şoklar pek çok olumsuz fikri ve duygusallığı beraberinde getirdi.”

Kaynak: Alexandra Lange, T Magazine

https://www.nytimes.com/interactive/2015/06/05/t-magazine/architects-libeskind-zaha-hadid-selldorf-norman-foster.html

The post 7 Mimar Dünyaca Nefret Edilen Binaları Savunuyor appeared first on Arkitektuel.