Park Fiction, şehrin önemli bir merkezi olan St. Pauli’de konumlanmış durumda. St. Pauli, Hamburg için önemli bir merkez. Gece hayatının yoğun olduğu bu bölge aynı zamanda Almanya’daki pop müzik gruplarının büyük bir kısmının ortaya çıktığı yer olarak biliniyor. Kent hafızasında önemli bir yeri olan bu alan, liman bölgesine yakın konumu dolayısıyla yatırımcıların ilgisini çekmişti. Olayların başladığı 1990’ların başında St. Pauli bu ilgi dolayısıyla önemli bir değişim geçirmekteydi. Soylulaştırma adı verilen bu değişim, zengin kesimin fakir mahallelere yerleşerek bu bölgeleri fakir insanların yaşayamayacağı kadar pahalı hale getirmeleri olarak tanımlanabilir. Bunun sonucu olarak da fakir kesim yaşadıkları yerden koparılmış ve şehir dışındaki bölgelere yollanmış olur. Bu sorun dünyanın birçok yerinde baş gösterirken Hamburg’daki etkisi çok daha farklı oldu. Soylulaştırma karşıtı yapılan protestolarda insanlar sadece protesto etmek yerine örgütlenip bu süreci nasıl şehirde yaşayan insanların faydalanabileceği hale getirebileceklerini düşünmeye karar verdiler. Farklı iş kollarından ve farklı ilgi alanlarına sahip sanatçılar, müzisyenler, psikologlar birleşip bir grup oluşturdular. Ve bu grup kendi şehirleriyle ilgili belediye planlarına paralel olarak başka planlar üretmeye başladı. Belediyenin asıl planı o bölgeyi yatırımcılara satarak pahalı konutlar yapılmasını sağlamaktı. Fakat bu planlar sadece belediye ve yatırımcılar arasında gerçekleşen diyaloglar sonucu şekilleniyordu. O bölgede yaşayan insanların hiçbir söz hakkı yoktu. Bu sebeple protestolarda oluşan yeni grup tamamen farklı bir planlama yöntemi izlemeye karar verdi.

© park-fiction.net

Yeni planlama yöntemi halkla iletişim kurarak ve halkın isteklerini gözeterek ilerleyecekti. Halktan kendi şehirleriyle ilgili ne istediklerini sormak istiyorlardı fakat birçok insan daha önce şehirleşme ve şehir planlaması üzerine hiç düşünmemişti. Bunun için ilk başta film gösterimleri, konferanslar ve paneller yaparak halkı bu konuda bilgilendirmeyi amaçladılar. Daha sonra halka fikirlerini sorma aşamasına geçtiler. Bunun için de farklı yöntemleri vardı. Öncelikle bir planlama konteyneri oluşturdular. Bu konteyner gün içinde şehir etrafında dolaşarak halka şehirle ilgili isteklerini sormaktaydı. Bunun için bir anket hazırlamışlar ve ankette hayallerindeki parkı çizmelerini, tarif etmelerini ve akıllarında varsa örnek vermelerini istemişlerdi. Çocuklar içinse çizim ve maket atölyeleri oluşturup hayallerindeki parkı oluşturmaları istenmişti. Gün içinde bu ankete veya atölyelere katılamayanlar veya geceleri akıllarına aniden fikir gelen insanlar için bir telefon hattı oluşturulmuş, isteklerini bildirmek isteyen insanlar için bu hat her saat açık tutulmuştu. Bunun dışında Almanca bilmeyen göçmenler de düşünülmüş ve bunun için bir çanta oluşturulmuştu. Bu çantanın içinde Hamburg’un siluetini gösteren bir çizim ve amaçlarını anlatan broşürler bulunmaktaydı. Göçmen mahallelerine giderek o bölgedeki insanların da fikirlerini almayı amaçlamışlardı.

© cool-cities.com

2002’de yapılan Documenta11 Park Fiction grubu için bir dönüm noktası oldu. Documenta11’e davet edilen grup topladıkları fikirleri derleyip düzenleyerek uygulanabilir bir plan haline getirdiler. Sergilenen bu detaylı plan uluslararası düzeyde ses getirdi. Dünyada eşine az rastlanan bu planlama yöntemi şehir planlamasına yeni bir boyut kazandırmış oldu. Parkta olması planlanan projeler kamuoyundan gelen fikirlerin planlamacılar ve tasarımcılar tarafından düzenlenmiş haliydi. Örneğin ‘Palmiye Ağacı Adası’ projesi Yusuf adında küçük bir çocuğun çiziminden esinlenilerek oluşturulmuştu. Bunun dışında Sabine Stöwesand’ın uçan halı projesi parkın en karakteristik projelerinden biri olarak yerini almaktaydı. 10 yıllık bir çalışma, mücadele ve uğraş sonucunda 2005 yılında Park Fiction açıldı. Açılışında ‘Soylulaştırmaya Karşı Piknik’ yapıldı ve birçok kişinin katılımıyla renkli bir açılış gerçekleştirilmiş oldu.

Yıllar içinde park dayanışmanın ve protestoların sembolü oldu. 2009 yılında ‘Empire St. Pauli– On Pearl Chains and Banning Orders’ filminin gösterimi çıkışında tekrardan büyük protestolar gerçekleşti. Günümüzde St. Pauli şehir protestocularının buluşma merkezi olarak da biliniyor. Orada yaşayan insanların kendi güçlerini ve önemini anlamalarını sağlayan bu olay insanlara politikacıların kendi çıkarlarına göre yaptıkları planları istediklerinde değiştirebileceklerini göstermiştir.

© park-fiction.net

2013 yılında İstanbul’da Gezi Parkı’nda yapılan protestolar Park Fiction ile büyük benzerlik gösteriyordu. Kentsel dönüşümün getirdiği değişimler insanların kabul edemeyeceği boyutlara ulaşmış ve insanlar da bu duruma karşı çıkmak istemişlerdir. Parkı korumak için başlayan bu protesto ülke çapında büyük yankı uyandırmıştır. Park Fiction da kendi hikâyelerini paylaşan bu parkı kardeş park ilan ederek ismini Gezi Park Fiction olarak değiştirmiş ve Gezi Parkı’na olan desteklerini ifade etmişlerdir.

Park Fiction grubu önderlerine Henri Lefebvre’in düşüncelerinden yola çıkılarak oluşturulan ‘Şehir Hakkı Hareketi’ ilham vermiştir. Bu hareket şehirde yaşayan insanların kendi yaşadıkları şehirlerle ilgili söz hakkına sahip olmaları gerektiğini anlatmaktadır. Günümüzde dünyadaki insanların yarısından fazlası şehirlerde yaşamaktadır ve tahminlere göre 2050’de şehirlerde yaşayan insan sayısı %66’lara ulaşacaktır. Şehirlerde bu kadar hızlı bir değişim yaşanırken şehirlerin daha yaşanabilir hale gelmesi için bir çözüm bulunmalıdır. Hamburg Avrupa’nın en zengin şehirlerinden biri olmakla beraber Avrupa’nın ikinci en büyük limanına sahiptir. Hafencity ise Avrupa’nın en büyük inşaat alanıdır. Bu veriler yatırımcılar için muhteşem bir fırsat olarak görülebilir fakat şehirde yaşayan insanlar için farklı anlamlar taşımaktadır. Büyük bir hızla değişen şehirlere adapte olmaya çalışan şehir sakinleri kısa bir zaman sonra soylulaştırmaya maruz kalmaktadırlar. Tanıdıkları, bildikleri, şehir hafızasında yer eden bölgeler bir anda yıkılıp devasa ölçekte lüks projelere dönüşebilir ve bu değişimde şehirde yaşayan insanların hiç söz hakkı olmayabilir. LeFebvre’e göre sokak boyunca uzanan mağaza vitrinleri bir kamusal alan olarak kabul edilmemelidir. İnsanların para harcamadan da vakit geçirebilecekleri, farklı kesimlerin iletişime geçebileceği kamusal alanlar inşa edilmelidir. Şehirleşme kaçınılmaz bir süreçtir ve insanların bu değişimde söz hakkı olması gerekir. Şehir hakkı hareketiyle insanların gerçekten yaşamaktan memnun olacağı yerler oluşturulabilir.

© park-fiction.net

İnsan için tasarım yapma fikri eskiden beri var olan fakat tasarım parametrelerinde bir türlü birinci sıraya yerleşememiş bir düşüncedir. Yatırımcılar veya politikacıların istekleri şehirde yaşayanlar için bir mekân oluşturma fikrinin her zaman önüne geçmiştir. Park Fiction ise tam tersi bir örnek oluşturmuştur. Liman bölgesi ile şehrin en önemli merkezlerinden biri olan St. Paulinin arasında kalan Park Fiction ile hem o bölgedeki yeşil alan olma özelliği korunmuş hem de insanların isteklerinden yola çıkılarak karakteri olan bir mekân yaratılmıştır. İnsanların katkı sağlaması için her türlü yöntem kullanılmış ve sonucunda gerçekten insanların fikirlerinden yararlanılarak bu park oluşturulmuştur. Bunun sonucu olarak da şehirde yaşayan herkesin kendini ait hissedeceği bir alan yaratılmıştır. Soylulaştırma dünyanın her yerinde gerçekleşmektedir ve buna maruz kalan herkes bu parkın hikâyesini dinlemeli ve neler yapılabileceğine dair ders çıkarmalıdır.

The post Park Fiction appeared first on Arkitektuel.

Elbphilharmonie Hamburg, 2016 yılında Almanya’nın Hamburg şehrinde Herzog & de Meuron tarafından tasarlanmıştır. Hamburg’un yeni sosyal ve kültürel merkezi olması amacıyla tasarlanmış Elbphilharmonie, ikonik mimarisi ile de şehrin en önemli yapılarından biri haline geliyor.

© Iwan Baan

Elbphilharmonie, şehrin yeni odak noktası olabilmek adına yalnızca eşsiz mimarisiyle ön plana çıkmıyor. Yapı, Hamburg’da yaşayan insanların ve turistlerin yapıyı olabildiğince çeşitli şekilde kullanabilmesi için farklı kamusal mekanlar üretmekte. Elbphilharmonie, bu bağlamda yalnızca bir kültür merkezi değil. Yapı bünyesinde filarmoni orkestrası salonu, oda müzik salonu, restoranlar, barlar, seyir terası, daireler, bir otel ve otopark bulundurmakta. Tüm bu işlevler Hamburg şehrinin göbeğindeki tek bir binaya yerleştirilmiş.

© Iwan Baan

Herzog & de Meuron tarafından tasarlanan Elbphilharmonie, Kaispeicher isimli eski antreponun üzerine yerleştirilmiştir. Kaispeicher ve Elbphilharmonie binalarının birbirlerinden tamamen farklı mimari tarzları, ilgi çekici ve çeşitli mekanlar üretilmesini sağlıyor. Kaispeicher’in eski, antik ve orijinal havası ve Hamburg limanı ile kurduğu ilişki, Elbphilharmonie’nin elegant ve gösterişli yapısı ile bir araya gelerek şehrin en önemli sosyal merkezlerinden birini oluşturuyor. İki zıt kütlenin arasında kamusal ve özel mekanlardan oluşan ayrı bir topoğrafya var. Kaispeicher binasının terası, üstüne inşa edilen Elbphilharmonie sayesinde yeni bir kamusal meydan kimlik kazanmış.

© Iwan Baan

Kaispeicher, 1963-1966 yılları arasında Werner Kallmorgen tarafından tasarlanan bir depo binası. Orijinal olarak binlerce kakao çekirdeğini depolamak için kullanılan yapı, günümüzde depo özelliğini yitirmiş durumda. Kaispeicher’in katı ve güçlü strüktürel duruşu, yeni Elbphilharmonie binasının ağırlığını kaldırmasını sağlıyor.

© Iwan Baan

Dayanıklı ve katı mimarisi ile, Kaispeicher depo binası, yeni Elbphilharmonie binası için adeta bulunmaz bir temel oluşturuyor. Ancak Kaispeicher, sağladığı strüktürel avantajların yanı sıra mimari özellikleri ile de ön plana çıkmakta. Liman boyunca inşa edilen depo binaları, inşa edildikleri dönemin mimari izlerini taşıyan yapılardır. Bu bağlamda Kaispeicher de pencereleri, temeli ve dekoratif elemanları ile 1960’lı yılların mimari özelliklerini göstermekte.

© Iwan Baan

Elbphilharmonie, tam bir müzik mabedi. Yapının mimarisi yalnızca dinleyiciler ve müzisyenler göz önünde bulundurularak tasarlanmış. Herzog & de Meuron, klasik filarmonik salon mimarisini tamamen değiştirerek yeni bir salon tipi üretmiş. Müzisyen ve dinleyici arasındaki yakınlığı baz alarak tasarlanan Elbphilharmonie, seyircilerin şovun bir parçası olması bağlamında adeta bir futbol stadyumuna dönüşmüş.

© Iwan Baan

Elbphilharmonie  yalnızca bir müzik merkezi değil. 2100 kişi kapasiteli ana konser salonunu ve 550 kişilik oda müziği salonunun yanı sıra, yapı 5 yıldızlı bir otele restorana, sağlık ve fitness salonlarına, konferans alanlarına, lüks dairelere ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle, Elbphilharmonie Hamburg’un en önemli ikonlarından biri olmakla beraber aynı zamanda Alman kültürünün ilerleyişi için bir yol gösterici görevi görüyor.

© Iwan Baan

Kaispeicher’in üzerine inşa edilen yeni kütle, depo binasının kütlesi uzatılarak üretilmiş. Yeni yapı, altında bulunan yığma yapı ile aynı plan düzenine sahip. Ancak kütlenin en alt ve üst noktalarında, bu yeni hacim deponun sabit, dikdörtgensel yapısından ayrılan değişiklikler var. Yeni hacmin inişli çıkışlı çatısı, 108 metre yüksekliğe kadar çıkıyor. Bu içişli çıkışlı yükseliş, yatay elemanların yoğunluklu olduğu Hamburg’da Elbphilharmonie binasının şehre yeni bir karakter katmasını sağlıyor.

© Iwan Baan

Dalgalı panellerden ve yer yer açıklıklardan oluşan cam cephe, eski yapı üzerindeki yeni binayı iri ve yanardöner bir kristale dönüştürüyor. Yeni parlak cephe; gökyüzünün, suyun ve şehrin yansımasını yakalayarak sürekli değişen bir yüzey halini alıyor. Üstyapının alt kısmı da etkileyici bir ifadeye sahip. Kenarlardaki kemer biçimindeki açıklıklar meydana bağlanıyor ve bu bina içi meydandan Hamburg ve Elbe Nehri manzarası izlenebiliyor. Bina içindeki dikey açıklıklar ise meydanı farklı seviyelerdeki fuayeler ile ilişkilendiriyor.

© Iwan Baan

Kaispeicher kompleksinin ana girişi doğuda yer alıyor. Buradan uzun bir yürüyen merdiven ile Plaza’ya çıkılıyor. Bu yürüyen merdiven yukarı doğru eğimli çıkıyor ve bu eğim sayesinden yapının bir ucundan diğer ucunun görülmesi olanaksız kılınıyor. Kaispeicher binasının baştan sona geçen bu merdiven, yapının içinde yeni bir mekansal deneyim yaşanılmasını sağlıyor. Yapının içinde yaratılan kamusal alanda ise restoranlar, barlar, gişe, konser salonu ve fuaye bulunuyor.

The post Elbphilharmonie Hamburg appeared first on Arkitektuel.