1998 yılında tamamlanan Parc de la Vilette (Vilette Parkı), 1982’de açılan uluslarası bir yarışmanın sonucunda ortaya çıkmış. Fransa’nın başkenti Paris’te terkedilmiş bir mezbaha ve et halinin bulunduğu alanı yeniden canlandırma amacıyla açılan proje yarışmasına dünyaca ünlü mimarlardan Rem Koolhaas (OMA), Zaha Hadid, Jean Nouvel gibi isimler katılmış. 470 katılımcının arasından seçilen proje, Bernard Tschumi’nin önerisi olmuş.

© Bernard Tschumi Architects

Tschumi’nin tasarımının kazanmasının sebebi onu diğer katılımcılardan farklı kılan yaklaşımı. Bernard Tschumi, Parc de la Vilette’i alışılagelmiş, peyzaj ve doğayı baskın eleman olarak tasarım yaklaşımıyla kurgulamıyor. Bunun yerine parkı, doğal ve yapayın sürekli olarak yeniden yapılanma ve keşif durumunda olduğu bir tür kültür alanı olarak görüyor. Tschumi’ye göre park bu iki farklı durumu zorla bir araya getiren, kullanıcı için kültürel bir tür merkez.

© Bernard Tschumi Architects

Paris’i güzelleştirme adı altında 1860’lara dayanan eski alanı yenileme projesi kapsamında toplam 55 hektarlık alan tasarıma açıldı. Yarışmada istenen 21. yüzyılın parkını yansıtacak kentsel bir alan yaratmaktı. Bunun üzerine Paris’in en büyük parkı olacak proje için kazanan öneri, ekibin koymuş olduğu 21. yüzyıl fikrine en çok yakın olan öneriydi. Parc de la Vilette, geçmişe örnek oluşturan durum olarak bakan, onu temel alan bir tasarım değil; gelecek gibi zamanına göre daha çağdaş konseptlere yönelen bir tasarımdı. Bu da Bernard Tschumi’yi 470 katılımcının önüne geçiren özgü yaklaşımı oldu.

© Interim East

Tschumi, parkı ziyaretçilerin keşfedeceği geniş bir açıklık olarak değerlendirdi. Parc de la Vilette bunun üzerine mimarı tarafından, ziyaretçisine referans verecek noktalarıyla kurulmuş bir düzen içinde özgürlük hissini uyandıran çeşitli aktiviteler ve etkileşim alanı olarak kurgulandı.

Bunu sağlamak için Bernard Tschumi, bu geniş alana -ziyaretçilerin rastgele bulması düşüncesiyle- 10 adet temalı bahçe serpiştirdi. Her bir bahçe de kullanıcılarına rahatlayacağı, derin düşüncelere dalabileceği, hatta oyunlar oynayabileceği alanlar sunuyordu.

Noktalar, Çizgiler ve Yüzeyler

Parc de la Vilette’in organizasyon prensibi 3 öge etrafında şekillendi; Tschumi bunları noktalar, çizgiler ve yüzeyler olarak sınıflandırdı. 55 hektarlık bu büyük alan, grid (ızgara) oluşturan 35 noktayla düzenlendi. Bu noktalara Tschumi ‘follies’ yani ‘süs olarak yapılmış bina’ adını verdi. Bu binalar parka hem düzenli hem de boyutsal bir anlam katıyor hem de ziyaretçilere bir çeşit referans noktası oluşturuyordu devasa alanda. Her biri özgün olan bu küçük yapıların, tekrarlanan bir karakterleriyle, parkta kullanıcı için bir tür mekan hissi oluşturması amaçlanmış.

© Bernard Tschumi Architects

Bunun yanında Parc de la Vilette’in çizgileri ise, parkın içinde kesin sınırlarla belirlenmiş yürüyüş rotalarını oluşturuyordu. Tschumi’nin noktalarının aksine bu çizgiler belirli bir mekansal organizasyonu takip etmeyen ögeler. Çizgiler, ziyaretçiyi farklı farklı yerlere, ilgi çekecek farklı noktalar ulaştırmayı amaçlandıran, yönlendiren, zaman zaman kesişen bu şekilde park hatta etraftaki kentsel alanı gezdiren elemanları olmuş Parc de la Vilette’in.

© Bernard Tschumi Architects

55 hektarın 34 hektarlık kısmı ise yeşil alanlara ayrılmış. Bu yeşil alanlar da yüzeyler. Bu tamamen açık yeşil alanlar Parislilere, sosyalleşebilecekleri, toplanabilecekleri, dinlenebilecekleri yerler sunuyor. Yüzeyler, ziyaretçinin isteğine uygun şekillenen alanlar.

Parc de la Villette’te, geleneksel parkların ziyaretçiyle fonksiyonu tanımlanacak fakat yine de belli bir aktivite için düzenlenmiş haline karşı olarak, tamamen yorumlamaya açık geniş bir alan tanımlanmış. Noktaları oluşturan dekonstrüktivist yapıların bile programları mimar tarafından net belirtilmemiş -yalnızca son zamanlarda bazıları şu anda restoran, kafe vb. olarak hizmet vermeye başlamış.

© Bernard Tschumi Architects

Dünyaca ünlü, özgün Parc de la Villette’in eleştirildiği birkaç nokta da var tabiki. Bunlar; insan ölçeğini hesaba katmayan kocaman bir alan olması ve süreçte alanın eski karakterini, tarihini ve çevre bağlamını dikkate almayan bir yaklaşımının olmasıymış. Fakat park, insanın büyük bir kentsel ortamda nasıl hissedeceğini araştıran analitik ve kavramsal bir yaklaşım aslında. Parc de la Villette, insanın kentsel yaşamı içerisindeki yorucu sosyal çevresinde diğer insanlara karşı kaybettiği insancıl duyarlılığını hatırlatan, insana bunun aksini aşılamayı amaçlayan bir proje. Bu nedenle oldukça özgün ve önemli bir yere sahip.

© Bernard Tschumi Architects

Parc de la Villette mekanları, etkinlikleri ve hareketi daha büyük bir sistemde birleştiren kentsel hayatı ve aktiviteleri yerici bir tür manifestasyon. Tschumi’nin kent hayatını eleştirisini dışavurumu. Park, bu nedenle kentsel ölçekte oluşturulmuş projeler için oldukça önemli ve eşsiz bir örnek teşkil ediyor.

Kaynaklar: 

1. Eduardo Souza. “AD Classics: Parc de la Villette / Bernard Tschumi Architects” 09 Ocak 2011. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/92321/ad-classics-parc-de-la-villette-bernard-tschumi/>
2. ‘’Parc de la Vilette’’ Bernard Tschumi Architects. <http://www.tschumi.com/projects/3/>

The post Parc de la Vilette appeared first on Arkitektuel.

©Fernando Guerra

Mimar: Peter Zumthor

Yer: Graubünden, İsviçre

Yapım yılı: 1996

Therme Vals, 1996 yılında İsviçre’nin Graubünden bölgesindeki sıcak su kaynaklarının üstünde yapılmış olan bir spa yapısı. 7132 Hotel‘e bağlı bir spa merkezi olan Therme Vals, tarzını yansıtan, tam bir duyumsal deneyim imkanı sağlayan eşsiz bir mimarlık örneği. ”Dağ, taş ve su, taşın içindeki yapı, taş ile yapı, dağdan çıkan yapı, dağın içindeki yapı -bu kelime ve söz öbeklerinin çağrışımları mimari olarak nasıl yorulanır?” diyor bu yapıda yola çıktığı felseye ışık tutmak için Peter Zumthor.

©Archdaily

Tasarımda fikir mağara veya bir taş ocağı benzeri bir strüktür yaratmak. Bundan yola çıkarak sıcak su hazularının bulunduğu yapı, tepeye yarıya kadar gömülmüş durumda ve bir yeşil çatı ile örtülüyor. Bu da yapıyı saran doğal çevrenin bir uzantısı olmayı sağlamak amaçlı yaklaşımın bir parçası. Aynı zamanda Therme Vals, bölgedeki taşocaklarından çıkarılan, yerel bir taş türü olan Valser Kuvarzit’inden yapılmış levhalarla oluşturulmuş içte ve dışta. Tasarım süreci için bu taş sürekli bir ilham kaynağı oluyor ve tabiki özenle kullanılıyor yapıda.

©Dominik Gehl

Mekan, ziyaretçilerin lüks içinde sıcak suyun ve içinde geçirilen vakitin antik zamanlardan beri bilinen yaralarının tekrar keşfetmeleri için tasarlanmış ek olarak. Işık ve gölge, karanlık ve aydınlık, kapalı alan ve çizgisel mimari elemanların kombinasyonu ile birlikte ziyaretçilere bir hayli duyumsal ve canlandırıcı deneyim sağlıyor Therme Vals. Bu da Zumthor’u eşsiz kılan mimari yaklaşımının sadece bu yapıdaki bir yansıması.

©Fernando Guerra

Yapının iç düzeninde esas alınan özenle düzenlenmiş sirkülasyon ağı. Bu ağ, ziyaretçileri asıl fonksiyon olan kaplıca alanına yönlendirirken gidiş yolu üzerinde Zumthor’un ziyaretçinin kendi keşfine bıraktığı alanları da vurguluyor. Yapının içerisindeki bakışlar da her an kontrol altına alınmış; istenilen yerde manzara açığa çıkmış veya tamamen dışaarıdan soyutlanmış içerisi.

©Fernando Guerra

Dağın içindeki taş şehrin büyüleyen mistik karakteri, karanlık ve aydınlık, ışığın suda ve buharda yansımasıyla oluşturduğu oyunlar, bu taş dünya içinde kaynayan suyun sağladığı eşsiz akustik nitelik, çııplaklık ve sıcak taşların hissi, kaplıca ritüeli; Zumthor’u yönlendiren fikirlerdenmiş. Tasarımda bu elementlerle çalışma, onları bilinçli bir şekilde uygulama ve bu forma adapte etme en baştan beri bir amaç. Yapıyı oluşturan taş duvarlar da, bu bağlamda, insan vücuduyla yarışmayacak fakat ona bir mekan sağlayıp vücudunu bu rahatlama alanında şımartacak şekilde tasarlanmak istenmiş. Peter Zumthor imzasının çoğu başka mimarın düşünmeyeceği kuramlarla oldukça sağlam bir şekilde atmış diyebiliriz kısaca.

©Fernando Guerra

”Therme Vals’ı saran sıcak su ağı, yapıyı oluşturan blokların arasında tasarlanmış bir negatif mekan; tüm yapı boyunca akan ve akarken her şeyi birbirine bağlayan, tüm bu deneyimde huzurlu bir ritim yaratan mekan. Tüm mekanın etrafında dolaşması, keşif yapmak anlamına geliyor. Tıpkı bir ormanda yürüyormuş gibi. Herkes, kendine bir yol arayışında.” diyor Peter Zumthor.

---

Son Yazılar

Açık Çağrı: MARJİN 01

• by arkitektuel

Duvar Ev 2 / John Hejduk

• by arkitektuel

Tungestølen Hiking Kabini / Snøhetta

• by arkitektuel

Michael Hays – Mimarlığın Arzusu

• by Beyza Mert

Dolunay Villa / Foster + Partners

• by arkitektuel

Archigram #3: Plug-in City

• by arkitektuel

Q_fault / Aykut Dağ

• by arkitektuel

Casa Sublim / Xavier Corberó

• by arkitektuel

Matmut Atlantique Stadyumu / Herzog & de Meuron

• by Efe Sezen

House Of Architects / Thom Mayne, Tadao Ando, Kengo Kuma, Peter Zumthor

• by arkitektuel

---

Bizi Takip Edin!

---

Sitede Ara

Search for:

Arkitektuel'den Haberdar Olun!

The post Therme Vals / Peter Zumthor appeared first on Arkitektuel.