©Wikimedia Commons

Torres Blancas (Wite Towers: Beyaz Kuleler), İsanyol Organisizm (Organicism) akımının ikonik eserlerinden biri. Francisco Javier Sáenz de Oiza tarafından tasarlanan kulenin yapımına 1961 yılında başlanmış ve yapı, 1969 yılında tamamlanmış. Madrid’de bulunan brüt beton kuleler aynı zamanda zamanın en karmaşık ve yenilikçi beton yapılarından biri. 

©Wikimedia Commons

Dökme betonla ilişkilendirilen tipik lineer özelliklerden yoksun kulelerin tasarımı için John Huartes (yapım şirketi), Sáenz de Oiza ile birlikte Juan Daniel Fullando, Rafael Moneo’dan oluşan bir ekibi görevlendirmiş. Ekip, konut mimarisinin alışılagelmiş kalıplarını yıkan, organisizm akımının en başarılı örneğini ortaya koyuyor. Madrid’de etkileyici bir başarıya imza atan Torres Blancas projesi, şehre hem yeni bir simge kazandırıyor hem de mimarlık tarihinde önemli bir yere sahip. Böylece 60’ların mimari tartışmalarını değiştirebilecek güçlü kurgusuyla konut yapısı, rasyonalizme karşı yeni bir söylem yaratmış.

©Wikimedia Commons

Kulelerin yapıldığı sıralarda, Avrupa çevresinde birçok yerde brütalist yapılar yükselmeye başlamış. Torres Blancas ise yüksek bina tasarımına bambaşka bir açıdan yaklaşıyor. Yapı, silindirik formlarla ana hacmini tanımlıyor ve bu ana hacmi küçük silindirik formları üst üste bindirerek tamamlıyor. Böylece bazı iç mekanlar lineer özellik gösterse de tasarımı tümünde bu özellik kırılıyor ve yapı tamamıyla dairesel, kıvrımlı hatlara sahip mekanlarla yaratılıyor. Büyük silindirlerin kesiştiği keskin noktalar da yine dairesel balkonlarla yumuşatılarak bütüncül bir dairesellik yakalanmış. Kulenin balkonları yükseldikçe farklı noktalara konumlandırılmış. Ekip bu şekilde kütlede bir asimetriklik yakalıyor ve gölge oyunlarına sahp bir hacim yaratıyor. 

©Wikimedia Commons

Oiza oldukça özgün, yüksek ve bir ağaç gibi organik olarak büyüyen bir yapı yaratmak istemiş. Merdivenler, asansörler ve servis hacimleri ağacın apartman dairelerini yere bağlayan damarları olarak düşünülmüş. Yapının dairesel stürktürel tipolojisi, kulelerin en üst noktasında abartılmış ve konsol kısımlarla üste kadar ilerleyen yapı sınırı dışına taşmış.

Bir ağacın üst noktası gibi yapının en üstü daha geniş. Yapı böylece ağacın büyüyüşünü yansıtan cepheler ve büyüyen üst kısmını yansıtıyor. Yapının en üstüne uzanan duvarlar da dallar; kıvrımlı teraslar da dallardaki yapraklar. Aslında yapının tasarım yaklaşımını Le Corbusier’in rasyonalizmden uzaklaştığı evresine benzetmek mümkün.*

©Wikimedia Commons

Sáenz de Oiza, tipik kolon-kiriş yapım metodundan uzaklaşarak betonun kendi içinde varolan gücünü ve güzelliğini yansıtan bir tasarımı hedeflemiş. Torres Blancas ile betonla yaratılan alışılagelmiş kütlelerden ve betonun keskin hatlara sahip mimariyle eşlenen karakterine karşı olarak, bir ağacın büyümesini ve bu sürecin örüntüsünü yansıtan organik bir karakter yaratmış. Bütün bu organik kurguyu da beton strüktürün gerektirdiği teknik detaylarla desteklemiş. Dışarıda yerden en üst noktaya kadar uzadığını gördüğümüz taşıyıcı duvarları (dal), yatay olarak, dış balkonlarla (yaprak) sabitlenmiş.

©ArchDaily

Yapının ortasında yine dairesel bir kule bulunuyor. Burası yapının sirkülasyon çekirdeği -kule içerisinde spiral bir merdiven barındırıyor. Spiral merdiven, dairesel srkülasyon kulesinin bir sonucu. Dış mekanı kulelerin döşemelerine bağlayan sirkülasyon kulesi, Oiza’nın yarattığı ağacın gövdesi -dıştan aldıklarını ağacın iç bölgesine ileten damar. Sonuç olarak yapının özünü oluşturan organikliği her noktada gözlemlemek mümkün. Dairesel çekirdeğinden, kulelerin içindeki hacimleri tanımlayan, yerden tavana pürüzsüzce akan duvarlarda da olduğu gibi.

©Wikimedia Commons

Torres Blancas’ın dışta brüt betonla yarattığı ham görünüm, balkonlarda filigran desenli ahşap panellerin kullanılmasıyla yumuşatılmış. Balkonların yer aldığı cephelere göre ahşap paneller kullanımı şekillendirilmiş. En üstteki konsol çıkan hacimlerde de eliptik pencerelerin hemen üstünde yine ahşap paneller kullanıldığını görüyoruz.

Aşağıdaki materyale göre çok daha ince ve gözenekli bir dokuya sahip eliptik pencerelerin üstünü örten paneller. Brüt betonun baskın etkisini azaltan bir başka eleman da bitkiler. Balkonlardan sarkan, yerden yükselen ve yapının duvarlarını sarmaya başlayan bitkiler yapının soğuk havasını yumuşatıyor.

©Adam Nathaniel Furman

Torres Blancas, zeminde bir plaza kurguluyor. Apartmanın bulunduğu arazinin bahçesi ve girişi bu alan, yapının tümünde gözlenen eğrisel tipolojiyi devam ettiriyor. Apartman bahçesinde yuvarlak parke taşlarıyla oluştuurlmuş patikalar ve yapının temelinden yükselen yine eğrisel duvarları gözlemlemek mümkün. Kulelerin girişinde, iç mekanda, duvarlarda ve döşemede beyaz mermer kullanılmış. Bu malzemenin tercih edilmesinin sebebi apartmanın kamusal mekanlarındaki bulunan heykeli elemanlar arası pürüzsüz birleşimi sağlamak.

©Wikimedia Commons

Türkçe Beyaz Kuleler anlamına gelen Torres Blancas, dönemini modern akımının ustalık seviyesi olarak hala büyük bir önem taşıyor. Yapı, 1974’te de Avrupa Mükemmeliyet Ödülü’ne (European Excellence Award) layık görülmüş. Dalgalı estetiği, hem iç mekan hem de dış mekanda yapımından 50 yıl sonra da aynı etkileyiciliğini koruyor. Sáenz de Oiza’nın yaklaşımı ile yaratılan, birbirlerine bağlanan, birbirleriyle tanımlanan mekanlar, organik mimarinin temellerine uzanan bir tasarım ortaya çıkarmış.

©ArchDaily

*Sáenz de Oiza, tasarımıyla Le Corbusier’le aynı entellektüel enerjiyi, özgüveni ve yeni mimariyle insan hayat kalitesini arttırma arzusunu yansıtıyor. Le Corbusier, mimarlık kariyerinin bir döneminde bahçeli evler tasarladığı razyonalizm akımından kopmuştu. Frank Lloyd Wright’ın organik yapılarını ve rasyonalizmi birlikte yorumladı. Ortaya çıkan şey, aslında iki akıma da zıt fakat özgün, yarattığı yapılarla tüm dünya çapında tanınmış, anonim bir kuguydu. Oiza da benzer yaklaşımlarıyla dönemin rasyonalizminden uzaklaştı Torre Blancas ile.

The post Torres Blancas appeared first on Arkitektuel.

©VHF

Sheats-Goldstein Evi veya yalnızca Sheats Evi (Sheats-Goldstein Residence), adı bilinmese de aşina olunan bir yapı. The Big Lebowski-1998 gibi ünlü filmlerin, Charlie’s Angels gibi ünlü dizilerin sahnelerinin çekildiği, birçok fotoğraf, klip çekimlerinin yapıldığı bir nevi ünlü bir konut. Sheats Evi, Beverly Hills’in tepelerinde mimar John Lautner tarafından tasarlanmış. Evi bu kadar ünlü yapan da mimarının yenilikçi tasarımı ve detaycı işçiliği denebilir.

©Tom Ferguson Photography

Ev, ilk olarak 1963 yılında Paul ve Helen Sheats ve 5 çocukları için tasarlanmış. Daha sonra evi James F. Goldstein, Sheats ailesinden satın almış ve iyi durumuda olmayan evi yeniden biçimlendirmek ve genişletmek için yapının mimarı John Lautner’i görevlendirmiş. Bunun üzerine Lautner, 1989 yılında tasarımı üzerine tekrar çalışmaya başlamış. Bulunduğu alanda tüm şehri kuşbakışı gözlemleyebilen Sheats Evi, özellikle yapılan birçok değişiklikten sonra, Los Angeles’ta mimari bir simge haline gelmiş.

©WikiArquitectura

Sheats Evi, kumtaşı bir kaya parçasının içinde tasarlanmış. Lautner, tasarıma evin zeminden kendisinin oluştuğunu öngören bir konseptle başlıyor. Alanda dökülmüş beton ile dramatik bir şekilde eğimli, üçgensel bir çatı kullanıyor. Tepeden dışarıya açılan bir karaktere sahip olmuş bu şekilde ev. Bu özgün şekli evin diğer noktalarında da görebiliyoruz. Evde Frank Lloyd Wright’tan da birçok iz görmek mümkün -Lautner şaşırtmasıyla. Bunun sebebi John Lautner’in akıl hocalarından birinin Frank Lloyd Wright olması.

Planlar

Yapı, Lautner’e göre ‘içeriden dışarıya doğru’ tasarlanmış. Sheats Evi, doğayı ve manzarayı kucaklamak üzere açılan bir mağara-ev. Etrafındaki doğal çevrenin bir uzantısı olmayı amaçlayan formu ile bir organik mimari örneği. Tepenin bir parçası haline geliyor ev. İçerisinde de açık bir plan şemasına sahip.

Sheats Evi, bulunduğu alanın zorluklarını çözümlemeyi amaçlayan fikir ve strüktürden doğan bir yaklaşım Lautner’e göre. Mimar, yalnızca evin kendisi değil; iç mekanını, pencerelerini, aydınlatmasını, halılarını, mobilyalarını da evin estetiğini yansıtan çizgisiyle tasarlamış. Bu iki nokta da Lautner’in akıl hocasını hatrılatıyor.

©VHF

Ev, 5 yatak odası, 4 banyo ve terasa tamamıyla açık bir oturma odası barındırıyor. İç mekan ve teras yalnızca bir hava perdesiyle ayrılmış. Bu şekilde evin sınırları da bulanıklaştırılmış. Oturma odasının kaset döşemeli tavanı Louis Kahn’ın Yale University yapısını hatırlatan bir karaktere sahip. Evin giriş kısmı ise, ortak alanı ve özel odaları ayıran bir nokta olarak tam ortadan. Evin alt katında da Helen Sheats’in stüdyosu bulunuyor. Güney Kaliforniya iklimi sayesinde her cephenin camla kaplanabilmesi, aşağı kattan yukarıdaki odaların da gözlemlenebilmesini sağlamış.

©VHF

Sheats Evi, yoldan yaklaşırken görünmeyen bir karaktere sahip, doğanın ve tepenin içine gömülü. Kullanıcı evin ilk olarak garajın yanındaki üçgensel beton duvar ile içeriye giden yola yönlendiriliyor. Evin içerisi de kullanıcıyı yönlendirecek şekilde tasarlanmış. Evin giriş holü dahi hiçbir kütlesi kapalı bir hacim gibi hissettirmiyor. Giriş kısmı üstten yalnızca bitkilerle ve bir giriş saçağı ile örtülü. Garaj kısmından gelen kullanıcı açık giriş koridorundan ilerleyerek yapay bir göle ulaşıyor, buradan eve giriyor. Evin yatak odaları, arka tarafta. Ana alandan ve girişten yalnızca yemek odasından üçgen duvarlarla yaratılan farklı perspektiflerle ayrılmış.

©Yellowtrace

Evin ana mekanı olan oturma odası, bulunduğu tepenin en yüksek noktası ve aşağıdaki ana yatak odasına ulaştıran yol arasında bulunuyor. Grişiten bir yapay göl önde de bir havuzla sınırlanmış. Bu odanın etkileyici tavanı, bütün mekanı şehre ve önde bulunan havuza doğru hareketlendirmiş. Geniş oturma odası, önündeki Los Angeles manzarasına doğru uzanıyor.

Evin yeniden düzenlenmesi sonucu, alçı tavanlar kızılağaç ahşap malzemeyle, çelik dikmeler de çerçevesiz camlarla değiştirilmiş. Cam duvar, havuz ile odayı ayıran tek eleman. Eğimli çatının başlangıcı içeride bir şömineyle belirtilmiş. Dışta ise doğayı ve havuzun bir kısmının çerçevesi olarak düşünülmüş. Oturma odasındaki ilginç noktalardan biri tavandaki 750 adet delik. Ağaçlardan gelen ve içeriyi etkileyici bir şekilde aydınlatan açıklılar, beton duvarda camla kaplı küçük delikler.

©Tom Ferguson Photography

Sheats Evi tekrar bi düzenlemeye gidildiğinde evin mutfağı, mutfaktaki tava açıklıları, bahçesi, ışıkları ve yatak odaları tekrar gözden geçirilmiş. Bahçe için peyzaj mimari Eric Nagelmann ile çalışılmış. Nagelmann, Bali ve Tahiti’den esinlenen bir peyzaj tasarımı gerçekleşmiş -alanın kuru tropikal iklimine uyacak şekilde. En çok değişsen kızım ise ebeveyn yatak odası. Yerden aşağı cam kaplı, beton oda 3.66 metre çapta, raysız bir cam ile tamamen dışarı açılıyor.

©VHF

Ev şu anda LACMA (Los Angeles County Museum of Art) kuruluşuna bağışlanmış ve müze olarak kullanılıyor. Zamanına göre oldukça yenilikçi bir estetiğe ve kurguya sahip bir ev Sheats Evi. Kendi mimarıyle yeniden modellenmesiyle de karakteri korunmuş olan ev, Los Angeles’ın simgelerinden biri olması ve ilginç, mimari dehaları hatırlatan yaklaşımlarıyla dikkat çeken bir eseri John Lautner’in.

The post Sheats Evi appeared first on Arkitektuel.