© Wikimedia Commons

Gropius Evi (Gropius House), Bauhaus’un kurucusu Walter Gropius’un kendi ailesi için tasarladığı, Lincoln Massachusetts’de bulunan evi. Gropius’un Harvard Üniversitesi’nde çalıştığı dönem boyuncu ailesinin konaklaması için tasarladığı binanın inşaatı 1938 yılında tamamlandı. Gropius Evi, 2000 yılında New England eyaleti tarafından yüksek öneme sahip tarihi bir eser olarak kabul edildi ve günümüzde Bauhaus ile ilgili Almanya dışında bulunan materyallerin sergilendiği bir müze olarak kullanılıyor.

Walter Gropius ve Bauhaus akımı ile ilgilli daha detaylı bilgi edinmek için Bauhaus’un Kurucusu: Walter Gropius makalesini okuyabilirsiniz.

Gropius Evi, Gropius’un o zamanlar görev yaptığı Harvard Üniversitesi’ne 1 saatlik mesafede, Boston şehrinin dışındaki Lincoln kasabasında bulunuyor. Ormanlık bir yerleşim yerinde bulunan proje alanının çevresinde tarlalar ve çiftlik evleri var. Gropius, kendi evini tasarlarken, çevrenin doğal niteliğini, New England’ın vernaküler mimarisini ve Bauhaus’un seri-üretim ve prefabrike malzemeler gibi modern ilkelerini harmanlamış.

© Wikimedia Commons

1938 yılında, II. Dünya Savaşı’nın ortasında ve modernizm akımının Amerika’da yayılmaya başlandığı bir dönemde tasarlanması, Gropius Evi’nin mimari özelliklerini oldukça etkilemiş. Çevresindeki evlerin malzemelerine ve ölçeğine uygun olarak tasarlanmış ev oldukça gösterişsiz bir yapı. Evin cephesinde geleneksel tuğla, ahşap, şerit pencereler ve cam bloklar kullanılarak materyal bakımından eski ve yeni, geleneksel ve modern, New England ve Avrupa arasında bir denge kurulmak istenmiş. Gropius, geleneksel malzemeler ile bir bağ kurarken bile estetik değerlerden ödün vermemiş. Evi tamamen beyaza boyayarak ve cam ağırlıklı cephe elemanları üreterek eve modern ve Le Corbusier benzeri bir kimlik kazandırmış.

Plan / ©wikiarquitectura.com

Gropius, evin içini tasarlarken vernaküler New England mimarisini göz önünde bulundurmamış. Evin iç mimarisinde Bauhaus tarzından gelen fabrike parçalar ve Marcel Breuer’in tasarladığı mobilyalar tercih edilmiş. Avrupa’da aynı yıllarda yapılan eserlere benzer olarak, Gropius Evi’nde de açık bir mekan organizasyonu ve evin içine yeterli ışık girmesini sağlayacak geniş pencereler kullanılmış. Evin içinde de, cephesinde olduğu gibi minimalist bir renk paleti tercih edilmiş. Eve siyah, beyaz, gri, toprak tonları ve bazı yerlerde kırmızılar hakim.

Bauhaus ilkeleriyle bağlantılı olarak, Gropius Evi’ni ve çevresini oluşturan tüm etkenler maksimum işleve ve sadeliğe sahip olması amacıyla tasarlanmış. Gropius, evin peyzaj düzenlemesiyle de oldukça uğraşmış. Evin çevresinde, güney cephedeki verandaya kadar uzanan uzun ömürlü bitkilerden oluşan bir bahçe oluşturulmuş. Ev düz bir arazi üstünde bulunsa da, Gropius evi çevreleyen ormanlık alanları koruyarak evin güney, doğu ve batı cephelerinin doğa manzarasına sahip olmasını sağlamış.

© Flickr – geneva_wirth

Evin taşıyıcı sistemi, geleneksel New England evlerinde de kullanılan ahşap iskelet sistem. Evin içinde ve cephesinde de tercih edilen ahşap, dikey olarak kullanılarak yükseklik algısı yaratıyor. Gropius Evi, açık plan şemasına sahip bir oturma odası, yemek odası, mutfak, ofis, dikiş odası, üç yatak odası ve dört banyoya sahip. İşlevselliği arttırmak amacıyla evdeki tüm ıslak hacimler evin kuzey batı tarafına yerleştirilmiş ve hepsinde aynı tesisat sistemi kullanılmış.

©wikiarquitectura.com

Gropius Evi Uluslarası Üslüp (International Style) adı verilen mimari akımın ilk temsilcilerinden biri olarak kabul ediliyor. Ayrıca Gropius Evi’ni çevredeki evlerden ayıran en temel özelliklerden biri teras çatıya sahip olması. Amerika’nın bazı bölgelerinde ve Avrupa’da teras çatılar yaygınlaşmaya başlasa da, 1930’lu yıllarda Lincoln’de hiçbir evde teras çatı görülmüyordu.

Fagus Fabrikası, Dessau Bauhaus gibi Bauhaus akımının önemli yapıları arasında yer alan Gropius Evi, mimarlık tarihi açısından oldukça büyük bir öneme sahip.

The post Gropius Evi appeared first on Arkitektuel.

Farnsworth Evi (Farnsworth House), 1951 yılında arasında Amerika’nın Plano kentinde tamamlanmış, Dr. Edith Farnsworth için bir haftasonu evi olarak kurgulanmış konut yapısı. Mies Van der Rohe tarafından tasarlanan ev, mimarlık tarihinde oldukça önemli bir yere sahip; 20. yüzyılın süsten uzak, kesin geometri ve simetriyi essas alan rasyonel mimari anlayışla (Uluslararası Üslup olarak da geçer) ortaya çıkmış. Geleneksel yapı dilinde, yarattığı şeffaflık, askıda durma hali ve yalın yapı elemanları ilkeleriyle köklü değişikliğe yol açan bir dile sahiptir Farnsworth Evi.

© National Trust for Historic Preservation

Mies Van der Rohe, kendi tüm mimarlık serüveninde üç konuyla uğraşıyor: serbest mekan, taşıyıcı iskeletin ifade en birleşme noktaları sorunları ve demir konstrüksiyon teknik çözümleri. Dünyaca ünlü yapısı Farnsworth Evi de bunları çözdüğü ve aktardığı en önemli eserlerinden. İlk olarak, Van der Rohe’nin Bauhaus için tasarladığı mobilyalar ve Barselona Pavyonu’ndan sonra ortaya attığı serbest mekan arayışının, total mimarinin sağlanabildiği yapı. Ev incelendiğinde iç mekanın taşıyıcılardan tamamen ayrıldığı, tüm cepheler yukarıdan aşağıya cam olup çevresine açılan bir evin oluşturulduğunu görmek mümkün. Yapı, dışarıdan 2 sıra kolonla destekleniyor; ne cephe ne de iç mekan hiçbir taşıyıcıyla kesintiye uğratılmamış.

Total Architecture – Total Mimari: Nötralize edilmiş serbest mekan arayışı. 20. yüzyıl mimarisinde tek başına bir dönem sayılabilecek Mies Van der Rohe’nin yapılarında yakalamaya çalıştığı mekan algısı. Total mimaride amaç, taşıyıcılar tarafından bölünen iç mekandan tamamen kurtulmak, özgür bir iç mekan yaratmak.

Plan

Farnsworth Evi’nin platformlar üstüne oturtulduğunu görüyoruz. Amaç her iki plağın da toprakla temasını keserek yüzme efektini vermek. Evi oluşturan yatay düzlemler (döşeme ve tavan) ve doğada salınan 8 adet taşıyıcı, buna katkı sağlayan yapısıyla arazide asılı duruyor. Mies bunu yatay ve dikey elemanları birbirine bağlamama, döşemeleri kendini taşıyan dikmelerle kaynaştırmama ile çözüyor; dikmeler yalnızca yüzeysel olarak temas ediyor döşemelere. Sonucunda binayı oluşturan her eleman tüm sadeliğiyle ayrı ayrı duruyorlar alanda; geleneksel inşaat tekniğindeki gibi tek bir eleman haline gelmeyerek. Yapı da sessizce yerinden kaldırılmış, uçan bir öge oluyor.

© Chicago Architecture Foundation – CAF

Evin yapıldığı yıllara, 1940’lara kadar mimaride strüktürel açıdan önemli bir gelişme gerçekleşmemişti. Düşey taşıyıcı elemanlar ile yatay taşıyıcı elemanların birbirinin üstüne binerek kenetlenmesi dışında taşıyıcının kurgulanabileceği başka bir teknik bilinmiyordu. 1940’larda ise ‘kaynak’ kullanımıyla tarihte ilk kez bu düşey ve yatay elemanlar yanyana bir birleşim detayı gösterebilecek hale geldi. İki elemanda kendi formunda, fakat tek bir öge olarak çalışmaya başladı bu teknikle. Mies Van der Rohe’nin istediği de buydu: ayrı gözüken, bünyeleri bir taşıyıcı elemanlar. Bu tekniğin kullanımına, Farnsworth Evi ile başlanmış oldu. Önceki sistemle farkı, Mies’in gözünde, binayı algısal olarak birliğe itmesiydi. Farnsworth Evi’nde iki önemli algı yıkıldı bu teknik konuda: algısal birlik ve yapının yere bağlılığı.

© Archdaily

Tek kat yükselen ev, 8 tane I profil çelik kolonla desteklenmiş. Çatıyı ve döşemeyi taşıyan sistem, geniş açıklığı geçen yenilikçi strüktürel etkisinin yanında evin mimarisinde çıplak olarak gözlemlenebilen bir öge. Kolonların arasında da yapının en üstünden altına kadar cam cepheleri görüyoruz; evi çevresindeki ormana tamamen şeffaf hale getiriyor. Bu bağlamda Illinois eyaleti’ndeki Farnsworth Evi, Plano’nun doğal çevresine mükemmel bir düzen içinde yerleştirilmiş. Tamamının cam cephelerden oluşması da yapının çevresiyle olan bağlantısını güçlendirmeye yönelik. Ludwig Mies van der Rohe’nin mimari konspetlerinden biri olan doğa ve yapı arasındaki güçlü uyumu sağlıyor.

© Chicago Architecture Foundation – CAF

Camlar, sakin çevresiyle evi bağlarken akla gelen sorulardan biri bir konut mimarisinde aranan özellik olan gizlilik. Mies, bunu evin bulunduğu özel arazideki ağaçlarla sağlıyor. Kendisi bu yaklaşım için şunları dile getirmiş bir röportajında: ‘’Doğa da kendi hayatını yaşamalı. Onu, evlerimizin renkleri ve içerideki mekanizmalarla bozmamalıyız. Üstelik, doğayı, evleri ve insanları büyük bir birlik yaratacak şekilde biraraya getirmeye çalışmalıyız.’’

© Flickr user David Wilson

Platformlar üstünde yükseltmenin arkasında bir başka yaklaşımdan da bahsetmek mümkün. Mies, evin bulunduğu alanda olabildiğinde aydınlık olmasını amaçlamış ve yapıyı yerden yaklaşık 150 cm kaldırıyor. Yere kadar uzanan tek ögenin yalnızca çelik kolonların olması, alanın peyzajının da kesintiye uğramadan devam etmesini sağlamış.

Binanın suya yönelen tarafında binaya teğet ve biraz kaydırılmış yerden 75 cm yükseltilmiş ikinci bir döşeme mevcut. Farnsworth Evi’nin verandası olarak tahmin edilen bu alan, bir taraftan kendi boyu kadar çelik dikmeler bir taraftan ise evin dikmelerine bağlanmış.

© Chicago Architecture Foundation – CAF

Traverten kaplı döşemeleriyle sadeliğine vurgu yapılan evde, profillerden başka düşey eleman kullanılmıyor. Bunun sebebi yukarıda bahsettiğimiz serbest, total iç mekanı sağlayabilmek. Evdeki tek duvar, tuvaleti ayıran duvar. Bu duvar da mobilyaya dönüştürülerek kaydebilmiş iç mekanda. Düşey algı yaratmamaları için de platformalara ve dolayısıyla eve ulaşmak için kullanılmış merdivenler birbirine bağlanmadan, tek tek yatay elemanlar olarak kurgulanmış. Farnsworth Evi’nde düşey ve yatay büyük bir özveriyle birbirinden tamamen koparılıyor; birbirine bağlanarak büyük ve tek kütle etkisine yol açmamaları için.

© National Trust for Historic Preservation

Bulunduğu alanda belirli aralıklarla gerçekleşen sele dayanıklı olması amaçlı da yükseltilen yapı, günümüze kadar birkaç koruma sıkıntısıyla uğraşmış. Sel, iç mekanda zayıf havalandırma ve yüksek maliyet gerektiren ısıtma sorunlarıyla karşı karşıya kalmış Farnsworth Evi, bunlara rağmen şüphesiz sadeliğin kusursuz bir formda işlendiği önemli bir 20. yüzyıl mimarisi örneği. Tasarımındaki mükemmellik, plan düzeninde kurgulanan açıklık ve minimalist yaklaşımıyla gelecek birçok esere ilham kaynağı oluyor. İnsan eliyle yaratılmış kusursuz geometri ve tasarımına arka plan olan düşüncelerle Mies de kendinden sonraki 30 yıla yön veren mimari düşüncelerini aktarıyor bu başarısıyla.

The post Farnsworth Evi appeared first on Arkitektuel.

1962’de San Diego Kaliforniya’da tamamlanmış olan bina Louis Kahn imzalı bir yapı. Salk Enstitüsü, ilk olarak çocuk felci için aşıyı bulmuş olan Jonas Salk’ın 1959’da projesiyle Louis Kahn’a danışmasıyla ortaya çıkmış. La Jolla şehrinde yer alan Salk Enstitüsü (Salk Institute), Pasifik Okyanusu’na farklı vistalarıyla kusursuz yerinde aslında bir biyolojik araştırma merkezi. 1962’de tamamlanan ve 1991’de ulusal bir kent simgesi haline gelen enstitü, Kahn’ın Uluslararası Üslup (International Style) ve Brutalizmi harmanlayan tarzıyla tasarlanmış.

© Oskar Mielczarek

Salk Enstitüsü, Jonas Salk’ın isteği ile bilimin keşfedilmemeiş kısımlarını insan hayatına dahil etmesine bir araç olarak biyolojik araştırma merkezi olarak programlanmış. Buna ek olarak Salk, tesisin seçtiği mimarine bir hedef de belirlemiş; Picasso tarafından ziyaret edilmeye layık bir tesis. Sonuç olarak ortaya hem fonksiyonelliği hem de çarpıcı estetik anlayışıyla anılan ve bu ikisini oldukça özgün bir şekilde harmanlayan bir yapı çıkmış: Salk Enstitüsü.

© Liao Yusheng

Enstitüde istenen en önemli özelliklerden biri, laboratuar alanlarının ferah, açık alanlar olmasıymış. Bunun sebebi bilimde yeni keşifler veya yeni teknolojik sistemler eklendikçe laboratuarların buna adapte olabilir yapıda olmasının istenmesi. Bunun yanında Salk Enstitüsü’nün, zamana dayanıklı, basit ve minimum bakım gerektiren, gelen araştırmacılara tamamen açık ve samimi bir yapı olması amaçlanmış.

Bunun üzerine Kahn’ın şeması şu şekilde gelişmiş: bir manastıra benzeyen mekansal organizasyon -dışarı kapalı, entellektüel bir kitleye yönelik. Üç bölüme ayrılan tesiste, bu üç kısım birbirinden tamamen ayrılmış: Buluşma Evi (The Meeting House), Köy (The Village) ve laboratuarlar. Buluşma Evi, adından da anlaşılacağı üzere geniş kitlelere hitap eden bir konferans alanı. Köy, yaşama birimleri barındıran, tesiste odak noktalarından biri haline gelmiş su ögesiyle iç içe olan ve birimler arasında su ile bahçe oluşturan alan. Laboratuar alanları ise Salk Enstitüsü’nde bir dizi kule olarak tasarlanıp aralarına avlulu bahçeler konarak birbirinden ayrılmış.  Şu an yapıda yalnızca laboratuar alanlarını görmemizin sebebi bu iki alanın projeden ayrılıp yalnızca laboratuar fonksiyonunun korunmuş olması.

© Evan Troxel

Fakat şimdiki tasarımda yukarıda sayılanlar gibi birçok ögenin değişmiş olduğunu görüyoruz. Bunun sebebi Kahn’ın önceki projelerinden olan Richards Medikal Araştırma Laboratuarları (Richards Medical Research Laboratories)‘nda tasarım sürecinde karşılaşan sorunlar olmuş. Önceki projesi Kahn’ın Salk Enstitüsü’nde daha açık, engellenmemiş bir düzen oturtmasına katkı sağlamış. Kendi projesinden ders çıkarmış anlayacağınız üzere Kahn. Bu tesisin, önemli özelliklerinden biri olarak düşünebilir bu da tasarım süreci için; kendini yineleyen ve tasarımına uyarlayan bir mimar, uygulanmış örneklerden türemiş bir yaklaşım.

© Evan Troxel

Enstitüdeki laboratuar alanları, 10 tane kulede paylaşımlı kullanılacak yerler olarak tasarlanırken aynı zamanda bulundukları kulelerde bir yandan da özel alanları oluşturuyor. Laboratuar alanları birbiri arasındaki geçiş köprülerle sağlanmış; tamamen açık olmayan fakat bağlantılı laboratuar alanları. Jonas Salk’ın istekleri üzerine teknolojik gelişmelere adapte edilebilir tasarımda olan laboratuar alanları, bu karakteri koruması amacıyla yapının kenarlarına yerleştirilmesi bir zorunluluk haline gelmiş desteklerle düzenlenmiş. Bu şekilde laboratuarlar, olası bir genişlemeye ve içteki esnek kullanıma açık.

Yapının mekanik sistemleri de yine bu amaçla beton arkasına gizlenmek yerine blok duvarlar ardında gizlenmiş. Böylece olası bir bakım ve restorasyonda yerinden direkt kaldırılabilecek sistemler elde edilmiş. Laboratuarların camları, yerlerine vidanlanmış. Bu da geniş bir ekipman getirilmesi vb durumlarda kolayca sökülüp herhangi bir yıkma işlemine ihtiyaç duyulmamasını sağlıyor. Genel anlamda, Salk’ın 1967’deki tabiriyle, yapı ‘yarını tahmin edebilen’ bir tasarım.

© Liao Yusheng

Salk Enstitüsü’nün laboratuarları yapıyı kullanan girişimler ve spontane gelişen başka işbirliği gerektiren çalışmalar için tasarlanmış. Alanların özel olarak kullanılabilmesi için kullanıcıların köprüleri kullanarak 10 kuleden birine geçiş yapmaları gerekiyor. Bu kuleler enstitünün alanları içerisinde ana meydan olarak tasarlanmış kısmın etrafında sıralanmış şekilde. Art arda sıralanmış kulelerin arasında, fotoğraflarda gözlemleyebileceğiniz gibi, boşluklar mevcut. Bu alanlar aslen Kahn tarafından kuleler arasındaki behçeler olarak düşünülmüş. Fakat bir başka mimar olan Luis Barragán tarafından boşluk olarak bırakılması konusunda ikna edilmiş.

Sonuç olarak ortaya sade, kırık beyaz traverten taşıyla vurgulanmış boşluklar çıkmış. Küçük çalışma alanlarını barındıran kuleler, batıya dönük açık cepheleriyle okyanus ve meydana bakan manzaralara sahip. Bu çalışma alanları ve meydanın kenarlarındaki laboratuar alanlarının ikisinin batıda cephesinde kalan son kısımları ofis alanlarına ayrılmış binanın program organizasyonunda. Bundaki temel amaç, her alanın manzaraya yönelen şekilde konumlanmasını sağlamak olmuş.

© Liao Yusheng

Meydanda ise dikkati çeken bir su ögesi mevcut. İnce su kanalı, Salk Enstitüsü’nde plaza alanını ortadan ikiye bölüyor ve kullanıcının görüşünü tesisten direkt olarak suyla uzandığı ufuğa çeviriyor. Yine traverten taşı ile kaplanmış plazanın görünümü, enstitü yapılarının çıplak beton duvarları ile bir uyum oluşturmuş. Bu uyum bütünüyle mekana antik Roma mimarisine stiliyle direkt referans vermeyen fakat hatırlatan primitif, görkemli bir anıtsallık katıyor.  Cephede görülen tik ağacı paneller de ofis ve çalışma alanlarının pencerelerinin etrafında kullanılmış. Monolitik beton ve taş kullanımından kurtulmasını sağlayan bir yaklaşım bu da tasarımda; kullanıcıya da görsel bir rahatlama sağlıyor taşlar arasında.

© Liao Yusheng

Salk Enstitüsü’nü ilgiç yapan özelliklerinden biri de yapımından yaklaşık 50 yıl sonra bile materyallerin deniz kıyısına yakın arazide bozulmadan kalabilmiş olması. Kahn’ın başyapıtı bu nedenle hala neredeyse hiçbir değişikliğie uğramamış şekilde durabiliyor. Tek bir müdahele cephedeki tik panellere olmuş Getty Foundation tarafından fakat panellerin de %70 oranında orjinalliği koruyabilmesi sağlanmış. Bunun yanında yapının yapımının başından itibaran Salk ve Kahn’ın laboratuar tasarımı hakkındaki ileri görüşlülüğü, enstitüyü hala işleyen, gelişmiş araştırmaların yapılabildiği bir yer haline getiriyor.  Esnek tasarımı, ustaca kurulmuş materyal ve mekan bütünlüğü Salk Enstitüsü’nü hem bir araştırma merkezi hem de mimari harika olarak kalmasını sağlıyor ve önümüzdeki birçok yıl da sağlayacak.

The post Salk Enstitüsü appeared first on Arkitektuel.

©Flickr: August Fischer

20. yüzyılın en önemli mimarlarının arasında anılan Le Corbusier’nin unutulmaz eserlerinden biri olan Villa Savoye, dünyanın en önemli yapıları arasında gösterilir. Le Corbusier ve kuzeni Pierre Jeanneret tarafından tasarlanan yapı, Modernizm akımının özellikleri ve Le Corbusier’nin mimari prensipleri doğrultusunda tasarlanmıştır. Modern Fransız banliyö evi olarak tasarlanmış Villa Savoye, Le Corbusier’nin mimari tasarımlarında esas aldığı 5 tasarım prensibini de taşır.

©Flickr: August Fischer

1. Yapı yeryüzünden yukarıda ve toprakla teması kesilmiş bir şekilde tasarlanmıştır. Birinci kat, kolonlar ile bir üst kota taşınmıştır. Bu prensipe “pilotis” denir. Bu nedenle, Corbusier zemin katı yalnızca servis katı olarak tasarlamıştır ve cephesi yeşile boyanarak, pilotis ile ulaşılmak istenen ‘havada durma’ etkisi yaratılmaya çalışılmıştır.

©Flickr: Esther Westerveld

2. Teras çatı kullanılarak, çatı kotunun kullanıma açılması sağlanmıştır. Bu sayede çatı sadece strüktürel bir eleman olmaktan çıkmış, bir fonksiyon kazanmış ve mimarın sunduğu yaşam senaryosunun bir parçası olmuştur. Teras katı bir bahçe olarak tasarlanmıştır.

©Flickr: Victortsu

3. Yatay doğrultuda devam eden pencereler kullanılmıştır. Le Corbusier, bu şekilde binanın %40 oranda daha fazla ışık aldığını savunmuş olsa da, bu iddiası kanıtlanmamıştır. Betonarme yapı beyaz ile boyanarak da bu aydınlanma etkisinin arttırılması planlanmıştır.

4. Açık plan sistemi kurularak plan düzlemindeki sınırlar ortadan kaldırılmış ve daha geçirgen bir tasarım ortaya çıkmıştır. Ancak, açık plan sistemini kullanmasına ragmen, Le Corbusier özel ve ortak kullanıma açık mekanların ayrılmasına önem vermiştir. Duvarların taşıyıcı eleman olmaması ve yerleşimlerinin tamamen estetik ve fonksiyonel kaygılara dayanarak yapılması, bu ayrımın kolayca yapılabilmesini sağlamıştır.

5.Binanın cephesi taşıyıcı elemanlardan ayrılarak, cephe tasarımında serbestliği sağlamıştır.

İki katlı yapıda dolaşım merdivenlerin yanı sıra rampalar kullanılarak da sağlanmıştır. Açık plan düzeninin bir sonucu olarak daha serbest dolaşımı sağlayan rampa tercih edilmiş ve çatı katına kadar ulaşım bu şekilde sağlanmıştır.

©Flickr: Yo Gomi

Bu ikonik yapı 1932’de Amerikan tarihçi Henry Russel Hitchcock’un International Style isimli kitabında yayınlanmıştır.

Ayrıca Villa Savoye UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi’ne eklenmiştir.

The post Villa Savoye appeared first on Arkitektuel.