© Hannu Rytky

JKKM tarafından Lasipalatsi Meydanı’nda tasarlanan yeni yer altı sanat müzesi Amos Rex kubbeli kabarcıklar şeklinde 2.200 m² lik bir alanı kapsıyor. Proje, 1930’lu yıllardan kalma Lasipalatsi’nin yenilenmesi ve meydanın altındaki alanın bir galeriye dönüştürülmesi fikrinden doğmuş. Geçmiş ve günümüz arasındaki bağlantı, yeni müzenin tasarımı için ilginç bir başlangıç noktası olmuş.

© Mika Huisman

‘’Bina yeni bir sanat müzesine dönüştürülebilir mi? Hayır. Bu mümkün olamaz.” Amos Rex fikri ortaya atıldığında müze direktörü Kai Kartio bu tepkiyi vermiş. Ancak JKMM, Helsinki plan yönetmelikleri mevcut binanın zeminde uzamasına izin vermeyeceğinden daha önce otobüs istasyonu olarak kullanılan avlunun altındaki binayı genişletme fikri ile ortaya çıkıyor. Sonuç olarak, yeraltında, bir dizi kubbeli mekandan oluşan 2,200 metrekarelik bir galeri alanı tasarlanmış. Açılı tavan pencereleri ile meydana doğru yükselen bu kubbeler benzersiz bir kamusal alan oluşturuyor.

© Tuomas Uusheimo

JKMM  kurucu ortağı  Asmo Jaaksi projeyi şu sözler ile tarif ediyor: “Planlama kısıtlamaları nedeniyle sanat müzesi için yeni alanlar, yerin altında inşa edilmek zorundaydı ancak binanın kentsel bağlamda mevcut olması gerekiyordu. Bu formların mimarisi meydana yeni bir kimlik kazandırıyor.” 

Bu projeksiyonlar yeni galeri mekanlarına kentte var olmasını sağlıyor ve bu da yeraltındaki galeri alanına ziyaretçi çekmeye yardımcı oluyor. Aynı zamanda  bu açıklıklar galeride bulunan ziyaretçilerin yukarıya baktıklarında dışarıyı izleyebildikleri pencereler oluşturuyor ve meydanda bütünsel bir ilişki ortaya çıkıyor. Meydanı çevreleyen binanın diğer kısımlarında ise galeriyi destekleyen mağazalar ve restoranlar var. 

© Tuomas Uusheimo

Kubbelerin en büyüğü büyük ölçekli sanat eserlerini barındırmak için kullanılıyor. Diğer iki kubbe ise ikincil birer galeri mekanı ve Amos Rex’in büyük sanat eğitim odası. Açık salonlar kolonsuz olarak tasarlanmış ve modern talepler için çeşitli sergiler oluşturmak amacıyla esnek bir şekilde kullanılabiliyor.

© Tuomas Uusheimo

Yer altındaki galeri mekanlarına Lasipalatsi’nin fuayesinden erişiliyor ve buradaki merdivenler yukarıdan iki açılı tavan penceresiyle aydınlatılmış beyaz bir giriş salonuna çıkıyor. Bu tavan pencerelerinden biri, binanın kenarına çıkan bir merdiven manzarasını çerçeveliyor. Bu alanın bir tarafı vestiyer olarak kullanılırken, galeri alanlarına ve eğitim odalarına yapının diğer kanadından erişiliyor. Bu katın altında müzede sergilenmeyen eserleri saklamak için kullanılacak bir bodrum müze arşivi bulunmakta.

© Tuomas Uusheimo

Amos Rex’e giriş 18 yaşın altındaki herkes için ücretsiz ve ana galeride gençlere adanmış bir sanat eğitimi atölyesi yer almakta. Yarattığı sıradışı kamusal meydan ile dikkat çeken Amos Rex, 2018’in en çok dikkat çeken kültürel yapıları arasında gösterilmiş. 2018 yılında yapılan en dikkat çeken diğer kültürel yapıları ise buradan okuyabilirsiniz. 

Kaynaklar

• https://www.dezeen.com/2018/08/27/amos-rex-gallery-art-museum-jkmm-architects-helsinki/
• https://www.archdaily.com/900928/amos-rex-jkmm-architects
• https://www.nytimes.com/2018/09/05/arts/design/amos-rex-museum-is-helsinkis-new-homegrown-star.html
• https://jkmm.fi/case/new-amos-anderson-museum/

Rümeysa Öğütçü

The post Amos Rex appeared first on Arkitektuel.

Galileo Galilei Planetaryumu (Planetario Galileo Galilei), Arjantinli mimar Enrique Jan tarafından 1962 yılında tasarlandı. Buenos Aires’de, Fransız peyzaj mimarı Charles Tays’ın tasarladığı 3 Şubat Parkı’nda (Parque 3 de Febrero) bulunan yapı, Arjantin’in en büyük planetaryumu ve şehrin en ikonik temsilcilerinden bir tanesi.

© Wikipedia – Partyzan

Yapı, mimarlık ve astronomi arasındaki ilişkiyi vurgulayan bir forma sahip. Küresel ve silindirik formların bir araya gelmesiyle oluşan planetaryum, matematik ve mimariyi bir araya getiriyor. Bu bağlamda yapının Buenos Aires için oldukça büyük bir görevi var: şehirde yaşayan halk ile bilim dünyası arasında bir köprü kurmak.

© Flickr – Luis Agerich

Enrique Jan, Galileo Galilei Planetaryum’unu ‘dünya üzerinde eşkenar üçgen modülü üzerinden tasarlanan ve inşa edilen ender yapılardan biri’ olarak tanımlıyor. Özellikle plan düzleminde tekrar ederek bir örüntü oluşturan eşkenar üçgensel alanlar yapının geneline şekil veriyor. Böylece parçalar halinde tasarlanmış mekanlar bir araya gelerek binanın bütününü oluşturuyor.

Yapının inşaatına 1962 yılında başlanmış ve planetaryum 5 Nisan 1968 günü ziyaretçilerine kapılarını açmış. Toplam beş katlı planetaryum üç ana alana ayrılmış: giriş alanları, birinci katta bulunan ana sergi alanı ve 20 metre genişliğindeki üç yarımküre kubbenin altındaki dairesel gökevi odası.

Kesit

Giriş alanında, yapıyı çevreleyen süs havuzunun üzerinden geçen bir köprü bulunuyor. Bu köprünün üzerinde farklı zamanlarda dünyaya düşen gök cisimleri sergilenmekte. Planetaryumun giriş salonu ziyaretçileri birinci kata çıkan dönel bir medivene çıkarıyor. Buradan aşağı katlara veya birinci kattaki üçgen sergi alanına çıkılabiliyor. Yapının bodrum katında ise bir kütüphane, yönetim odaları, tuvaletler, depo odaları ve tenkik alanlar bulunuyor.

© Wikipedia – Claudio Elias

Galileo Galilei Planetaryumu 2011 yılında restore edildi. 2011 yılına kadar yapının ana odasında odanın iç alüminyum kubbesine üzerine yansıtmalar yapan 5 metre uzunluğunda ve 2.5 ton ağırlığında bir projektör bulunuyordu. 2011 yılında ana odanın tüm elemanları, projeksiyon ve alüminyum levhalar ile birlikte yenilendi. Devasa kubbenin dışına ise LED ışıklandırma sistemi yerleştirildi. Bu sayede geceleri planetaryumun üzerinde parkın tamamından görülebilecek ışık şovları yapılıyor.

The post Galileo Galilei Planetaryumu appeared first on Arkitektuel.

©Mohammed Somji

7 Mart 2007’de yeni bir Louvre müzesinin açılacağı duyurulmuştu. 2015 yılında öngörülen açılış tarihi önce 2016 yılına daha sonra 2017’ye sarkmış. 11 Kasım 2017’de hizmete başlayan müze, Abu Dhabi ve Fransa hükümeti arasındaki 10 yıllık bir anlaşmayı noktalıyor. Louvre Abu Dhabi, yapay bir ada olan Saadiyat adasında bulunuyor ve geleneksel tasarım ve modern yapım tekniklerinin ortak bir ürünü. Sakin atmosferiyle müze, ziyaretçilerini güneş ile kubbe ve deniz, binlar ve kara arasındaki sürekli değişen ilişkiyi deneyimlemeye cesaretlendiriyor. Kompleks mühendisliği de Louvre Abu Dhabi’yi son zamanlarda yapılan en yenilikçi ve zorlayıcı müze projesi yapıyor. Müze, kültür merkezi olarak tasarlanacak adada Gehry imzalı yeni Guggenheim Müzesi ve Foster+Partners tarafından tasarlanacak Zayed Ulusal Müzesi ile burada kurgulanan kültür bölgesini şekillendirecek.

©Mohammed Somji

Geleneksel Arap Emirliği mimarisine referans veren Louvre Abu Dhabi, küçük beyaz yapılardan oluşuyor. Dev bir kubbeyle örtülmüş müze alanı, özel enstelasyonları, 55 küçük kübik blok ve 23 galeri alanından oluşturulmuş. Enstelasyonları ve koleksiyonlarla sergileri barındıran kübik bloklarıyla aslında bir ‘müze şehri’ oluşturması hedeflenmiş yapıda. Küçük beyaz bloklar, bölgede iklim nedeniyle yaygın olan denize yakın binaları taklit eden bir karaktere sahip.

©Mohammed Somji

”Louvre Abu Dhabi, kelimenin tam anlamıyla istisnai bir programı somutlaştırıyor. Eğilimi, çağlar boyunca neyin evrensel bir değer olduğunu anlatan bir tasarım olmak. Mimarisi ile müze, birleşme ve karşılıklı ilişkiyi uçsuz bucaksız gökyüzü, deniz ve çöl arasında güçlendiren bir mekan yaratıyor. Kubbesi (cupola) ile, zamanın ve anın bilincini kendi yarattığı ışığın hatırlatıcılığı ve spiritüelliğiyle vurguluyor.”

©TDIC

Tasarımın odak noktası Jean Nouvel’in 180 metre çaplı müze üstünde yüzen devasa kubbesi. Bu kubbe 7850 adet yılıdızın geometrisini barındırıyor formunda. Farklı büyüklük ve tarzda kubbenin geometrisine entegre edilmiş yıldızlar, 8 katmanlı kubbenin 8’ine de farklı şekillerde yerleştirilmiş. Kubbede müzeye gelen güneş ışığı bu kompleks yerleştirmeye rağmen engellenmemiş.

Güneş yapının tepesinden geçerken bu 8 katmandaki farklı yıldız deliklerden içeri akıyor ve projede ‘ışık yağmuru’ adı verilmiş etkiyi yaratıyor müzede. Kubbenin 4 dış katmanı paslanmaz çelik; içteki 4 katmanı ise alüminyum kaplama. Karmaşık geometrisi de oldukça detaylı çalışılmış geometrisinin ürünü. Nouvel’in yukarıda bahsettiğimiz yaratmak istediği etki nedeniyle kubbe, tasarımda en önemli aşamayı ve çalışmayı oluşturmuş.

Kubbe Katmanları

”Bu proje, Arap mimarisinin en önemli sembollerinden doğdu: kubbe (cupola). Fakat burada kubbe geleneksel anlamından çok bariz bir şekilde modern bir uyarlama. 180 metre çaplı çift kubbe Louvre Abu Dhabi’de, yatay geometrisiyle ışık oyunları yaratan, deli bir şekilde örülmüş, bu sayede güneş ışınlarını nokta nokta içeri düşüren ve etkileyici bir ışık oyunu yaratan bir strüktür. Kubbe, Abu Dhabi gün ışığında parlıyor. Gece ise içerideki ışıkla yıldızlı bir kubbe korunmuş bir vaha olan müzeyi koruyor.” diyor Nouvel ve şöyle ekliyor: ”Louvre Abu Dhabi’de, muhteşem Arap mimarisinde sayısız zaman keşfedilebilecek olan ışık ve geometriyi kullanma ustalığından etkilenerek kullanıcı hislerine hitap eden bir mikroklima yaratıldı… Gölgelerden, hareketinden ve keşiften oluşan, doğan bir strüktür.”

©Roland Halbe

Geniş kubbe strüktürü, 4 geniş ayak (pier) ile desteklenmiş. Birbirlerine 110 metre mesafede bulunan bu ayaklar yapıda saklanmış durumda. Bu da kubbenin yüzen hissini kırmamak için seçilmiş bir yaklaşım. Louvre Abu Dhabi, içeride yerden tam 29 metre yükseliyor kubbesinin en alt noktasında. Kubbenin en üst noktası ise yerden tam 36 metre yüksekliğinde, denizden 40 metre. Kubbenin tüm özellikleri yanında aynı zamanda çevresel amaçlara da hizmet etmesi de yer alıyor. Louvre Abu Dhabi’nin kubbe örtüsü, müzenin meydan kısmını ve bünyesindeki yapıları güneş ışığı sıcaklığından koruyan, içerideki yapıların enerji tüketimini azaltan devasa bir gölge elemanı.

Kubbesiz Çatı Planı

Louvre Abu Dhabi, 55 bireysel bina, 23 galeri alanı, binaların aralarında oluşturduğu sokaklar ve geniş bir plaza alanı ile kurgulanmış. Yani müze, küçük yapılar ve aralarındaki dar sokaklarla bir şehir. Karadan ve denizden ulaşılabilen ziyaretçiler, bağımsız yapılar arasındaki sokaklarda yürüyerek müzeyi keşfedebiliyor. Kubbenin ışığı kesen yapısı sayesinde de ziyaretçiler müzenin galerileri, sergileri, çocuk müzesi, oditoryumu ve restoranı arasında dolanabiliyor rahatlıkla.

©Mohammed Somji

Ziyaretçileri bu sokaklarda karşılayan ögelerden biri de su. Su bu tasarımda önemli bir öge; yapay bir adada yer alan müze, suyu ziyaretçiyi yönlendiren, tasarımın ana ögelerinden biri olarak kullanıyor. Son olarak müze bünyesindeki bu bireysel binalar, Arap mimarisi özelliklerini de vurguluyor; deniz seviyesine yakın, alçak, küçük, dikdörtgen kutular.

”Denizin ortasında inşa edilmiş takım adalar bulmak alışılmadık bir şey.” diyor Jean Nouvel projenin özgün lokasyonunu kastederek ve ekliyor: ”Bunun güneş ışıklarıyla etkileyici oyunlar, ışık yağmuru, yaratan bir güneş şemsiyesiyle örtüldüğünü görmek ise daha da alışılmamış. Bunun dışında hem denizden hem de karadan ulaşılabiliyor müzeye. Ziyaretçiler için oldukça sıradışı. Müzenin eşsiz koleksiyonları, cezbedici kütüphanesi bu rotaların sonunda ziyaretçilerin kendilerini deneyimlemesi için bekliyor.”

©Roland Halbe

Konsept tasarımı 1 yıl (2006-2007) alan müze, 2013-2017 yılları arasında yapılmış. Şimdiden de 3 ödülün sahibi; 2015’te ‘Geleceğin Projesi’ kategorisinde Identity Design Award, 2017 Avrupa Çelik Tasarım Ödülü (European Steel Design Award) ve son olarak yine 2017’de ‘Arap Emirlikleri’nde En Çok Öne Çıkan Proje’ kategorisinde Identity Design Award ödülü almış.

The post Louvre Abu Dhabi appeared first on Arkitektuel.

Yusef Abdelki, tasarımında ‘dünya kültürlerini birleştirme’ amacıyla, dünyanın bir çok farklı ülkesinden getirilen malzemeleri kullanmıştır. Aynı zamanda pek çok tarihi mimari akımın harmanlanmasıyla camii tasarımı ortaya çıkmıştır. Özellikle Pers mimarisinin Abdelki üzerinde etkisi büyüktür. Mimarın Pakistan’daki Badshahi Camii’si ve Fas’taki Hassan II Camii’sinden esinlendiği bu eserler ve Şeyh Zayed Camii incelendiğinde anlaşılabilir. Ayrıca, camiide Osmanlı mimarisi etkilerinin de olduğu söylenebilir.

Toplam 12 hektarlık bir alan üzerine yerleşen Camii kompleksi, dünyanın en büyük camiilerinden biri olma özelliğini de taşır. 40.000 kişinin aynı anda ibadet edebilmesine yetecek şekilde tasarlanan camiinin, 82 farklı boyutta kubbesi vardır. Ana kubbenin yüksekliği 85 metredir. Camiide 4 minare bulunur ve minarelerin yüksekliği 107 metreyi bulmaktadır.

17.000 metrekare genişliğindeki avlusu, camiinin en çarpıcı unsurlarından biridir. Camiinin dış cephesi, avludaki kolonlar ve zemin tamamen beyaz taşlar ve mermerler ile döşenmiştir. Özellikle Abu Dhabi’nin yakıcı güneşinin altında bu beyaz mermerler parıldayarak Şeyh Zayed Camii’ne eşsiz bir görünüm vermektedir.

Binanın iç mimarisi de oldukça etkileyicidir. Ana ibadet salonunu kaplayan halı dünyanın en büyük halısı olarak nitelendirilir. 1300 kişinin 2 yıl çalışarak bitirdiği halı, 5627 metrekare genişliğindedir. Camiinin dekorasyonunda süsten kaçılmamıştır. Camiide kullanılan avizeler Swarovski pırlantalardan oluşmaktadır.

The post Şeyh Zayed Camii appeared first on Arkitektuel.