İkiz Kuleler olarak da bilinen Dünya Ticaret Merkezi, inşa edildiği 1976 yılından, 11 Eylül 2001’e kadar dünyanın en önemli yapılarından biri olarak ayakta durmuştur. Japon asıllı Amerikan mimar Minoru Yamasaki tarafından tasarlanan İkiz Kuleler, 1972-1974 yılları arasında dünyanın en uzun binası ünvanına sahip olmuştur. Yapı, 2001 yılında yıkıldığı zaman dünyanın en yüksek 10 binasından bir tanesiydi.

© Robert Paul Van Beets/Shutterstock

Minoru Yamasaki, Dünya Ticaret Merkezi’ni ‘dünya barışının fiziksel ifadesi; pek çok işyeri ve işadamı için iletişim, bilgi, yakınlık ve rahatlık merkezi’ olarak tanımlamış. 11 Eylül saldırılarında yıkılana kadar dünyanın en işlek yapılarından biri haline gelmiştir. Dünya Ticaret Merkezi, toplam 500,000 kişinin çalıştığı ve günde 80,000 kişinin ziyaret ettiği devasa bir iş merkeziydi.

1962 yılında New York Liman İdaresi, 280 milyon dolarlık Dünya Ticaret Merkezi projesi için 40 farklı mimar arasından Minoru Yamasaki’ye bir teklif götürdü. Bahsedilen para, o dönem ofisinde toplam 55 kişi çalışan Yamasaki için astronomik miktardaydı. Yamasaki, 80 kişilik bir mimarlık ofisi olan Emery Roth & Sons ile birlikte çalışarak İkiz Kuleler’in tasarımını tamamladı.

© Wikimedia Commons

Yamasaki’nin DTM projesi, Güney Manhattan’ın mimari dokusunu oldukça etkileyen bir öneriydi ve şehirde pek çok karşıt fikir üretmişti. Proje alanı, farklı boyutlarda 14 yapı adasından oluşuyordu. Dar sokaklar ile birbirinden ayrılmış bu bloklarda ise genellikle küçük kiralık dükkanlar bulunuyordu. Yamasaki, proje alanında korumaya değer hiçbir yapı olmadığını düşündüğü için, projesinde tüm yapı adalarındaki binaları yıkmayı ve yerine tek bir mega blok inşa etmeyi önermişti. Bu sayede Manhattan bu dar sokaklardan ve sokakların getirdiği araç trafiğinden kurtulacak, bölgedeki yaya sirkülasyonu zenginleşecek ve şehir geniş bir kamusal meydan kazanacaktı.

Yamasaki, yıktığı yapı ve yollara yeni şehirsel çözümler sunmuştu. Kaldırılacak yolların yerine proje alanını kaplayan caddeler üç kat kadar genişletilecek ve kaldırımlar daha yaya dostu hale getirilecekti. Ayrıca proje alanının altında üç tane metro hattı birleşiyordu, bu nedenle yeni proje şehirdeki ulaşıma zarar vermeyecekti.

© Wikimedia Commons

Dünya Ticaret Merkezi, yaklaşık 1,114,836 metre karelik toplam alana ihtiyaç duyuyordu, bu nedenle buraya yerleşecek yapının bir gökdelen, hatta birden fazla gökdelen olması kaçınılmazdı. Projeye eklenecek geniş kamusal meydan ise uzun gökdelenlerin yarattığı boğucu havayı hafifletecekti. Yamasaki’nin önerisinde, proje alanının çeperinde bulunan ve içerdeki kamusal meydanın trafikten etkilenmesini engelleyen daha küçük yapılar da bulunuyor. Meydanın altında ise İkiz Kuleler’i birbirine bağlayan ve Dünya Ticaret Merkezi ile metro istasyonlarının ve Wall Street’in bağlantısını sağlayan bir yer altı meydanı tasarlanmış.

Vaziyet Planı

Yapının inşaatının başlaması, bir takım sorunları da beraberinde getirdi. Yaklaşık 1500×2500 metrelik bir alanın kazılması pek kolay olmadı. Proje alanının Hudson Nehri’ne yakınlığı, kazılan alanda sürekli su birikmesine neden oluyordu. Bu suyu dışarı pompalamak ise oldukça masraflıydı ve çevredeki binaların temellerine zarar verebilirdi. Bu sorun mühendis Martin Kapp’ın Slurry Wall adını verdiği bir teknik ile çözüldü. Tüm kazı alanının çevresi betonarme duvarlar ile örüldü. Böylece topraktaki suyun kazı alanında birikmesi engellenmiş oldu ve yaklaşık 20 milyon dolar tasarruf edildi.

© Flickr – Beija

110 katlı iki gökdelenden oluşan İkiz Kuleler’de ofis alanları, 2000 arabalık bir yeraltı otoparkı, bir lobi ve bir seyir platformu bulunuyor. Kulelerin plan şeması oldukça basit; kuleler birleşim noktaları yumuşatılmış 63×63 metrelik bir kare şeklinde tasarlanmış. Yapının merkezinde ise 26.5×41 metre boyutlarında bir çekirdek bulunuyor. Bu çekirdek 47 çelik kolondan oluşmakta. Bu çekirdek, kulelerin tüm sirkülasyon alanlarını, tuvaletleri ve mekanik şaftları bulunduruyor.

Tipik Kat Planı

İkiz Kuleler’in cephelerine tüp şeklindeki virendel kirişler (dikmeli kiriş) yerleştirilmiş. Dikdörtgen prizma şeklinde yükselen kulelerin her bir cephesinde 59 tane 43 cm genişliğinde kolon bulunuyor. Bu nedenle cephelerdeki 56 cm genişliğindeki pencereler tüm kabuğun yalnızca %30‘luk bir kısmını oluşturuyor. Yamasaki, Dünya Ticaret Merkezi’nde olduğu gibi diğer işlerinde de dar ve az pencere kullanan bir mimardı. Bunun nedeni de Yamasaki’nin yükseklik korkusu olması. Yamasaki, DTM’de çalışacak 500,000 kişiden yükseklik korkusu olan çalışanlar olabileceğini düşünmüş ve pencereleri az ve dar tutarak binanın içindeki yükseklik algısını azaltmaya çalışmış.

© Wikimedia Commons

Cephede bulunan kolonlar 30 cm kadar dışarı doğru uzuyor ve her biri yanındaki pencereler için güneş kontrol elemanı görevi görüyor. Yere doğru inildikçe, cephede bulunan her üç kolon birleşiyor. Böylece lobiyi çevreleyen cephenin daha geçirgen olması sağlanmış. Yamasaki, alüminyumun renginden memnun olmadığı için cephede ilk olarak çelik kullanmak istemiş ancak gümüş alaşımlı alüminyum daha ucuz olacağı için cephe malzemesi olarak alüminyumu tercih etmiş.

© Flickr – David Farquhar

Dünya Ticaret Merkezi, 4 Nisan 1973 yılında kullanıma açıldı. Toplam maliyeti 900 milyon doları bulan devasa yapı, büyüklüğü nedeniyle pek çok eleştiriye maruz kaldı. Ancak Yamasaki, Manhattan’ın fazla nüfusu ve arsa değerleri sebebiyle dikey olarak yükselmenin bir mecburiyet olduğunu ve daha yüksek binaların daha fazla kamusal alana yer açacağını savunuyordu. Yamasaki’ye göre, tasarımda insan ölçeğini göz önünde bulundurarak şehirsel koşullardan olabildiğince faydalanmak bir mimarın en önemli sorumluluklarından biriydi.

İkiz Kuleler, 11 Eylül 2001 yılında El-Kaide tarafından gerçekleştirilen bir terör saldırısı sonucunda yıkıldı. Saldırı sonucunda Dünya Ticaret Merkezi’nin üzerinde bulunduğu alan boşaltıldı. Şuan bölgede saldırıya dair bir anıt bulunuyor.

The post Dünya Ticaret Merkezi – İkiz Kuleler appeared first on Arkitektuel.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai şehrinde 828 metre yüksekliğe çıkan Burj Khalifa, 2017 itibariyle dünyanın en yüksek binası. SOM tarafından tasarlanan Burj Khalifa, geleneksel Arap kültürü ve en çağdaş teknolojik gelişmelerin bir araya gelmesiyle oluşan, ekstrem çöl iklimi koşullarına dayanıklı bir mega yapı.

© Skidmore, Owings & Merrill LLP

Burj Khalifa ticari, ofis, konut ve otel gibi değişik fonksiyonları bünyesinde bulunduran çok işlevli bir yapı. Binanın Y şeklinde tasarlanmış plan düzeni her kattan Basra Körfezi’nin ve Dubai manzarasının görülebilmesini sağlıyor. Aynı zamanda bu plan düzlemi yapının strüktürel olarak dayanıklı olmasına yardımcı olan bir etmen. Y şeklindeki yapının her bir kanadı kendi betonarme çekirdeğine ve taşıyıcı kolonlarına sahip. Her bir kanat, hem kendi içindeki taşıyıcı sistem hem de altıgen şeklindeki merkezi çekirdek tarafından destekleniyor. Böylece ortaya bükülme kuvvetine oldukça dayanıklı bir gökdelen çıkmakta. Yapı zemin katta yeşil alanlar, görsel şovlar yapılan su havuzları ve yürüme yolları ile çevrilmiş durumda.

© Skidmore, Owings & Merrill LLP

Skidmore, Owings & Merill, Burj Khalifa’yı tasarlarken geleneksel İslam mimarisini ve yerel çöl çiçeklerinin geometrik şeklini göz önüne almış. 828 metre yüksekliğindeki devasa yapı betonarme taşıyıcılar ile ayakta duruyor. Yapıya genel şeklini veren farklı yüksekliklerdeki hacimler, plan düzleminin merkezinde bulunan çekirdeğin etrafında yükseliyor. Yapı düz bir zeminden spiral şeklinde yükseliyor ve yukarı doğru çıkıldıkça belirli kotlarda yükselen kütle parçaları azalıyor. Böylece yapının genel kütlesi yukarı doğru çıkıldıkça azalıyor. Yapının doruk noktasında ise merkezdeki çekirdek sivri bir kule külahına dönüşüyor.

© Skidmore, Owings & Merrill LLP

Yapı yükseldikçe oluşan kütlesel eksilmeler Burj Khalifa’nın gridal sistemine uyumlu şekilde tasarlanmış. Her bir eksilmede binanın genişliği azalıyor. Her bir basamağın olduğu kotta yukarı doğru yükselen kolonlar perde duvarların altına denk getirilmiş, böylece kolonlar arası geçişte yaşanabilecek sorunlar engellenmiş. Gökdelenin bu yukarı doğru hafifleyen şekli, yapının rüzgar yüküne karşı dayanıklı olmasını sağlıyor. Rüzgar yükleri yapının her bir kotunda farklı bir şekile çarpıyor, bu nedenle rüzgarın “kafası karışıyor.”

Fonksiyon Diyagramı

Burj Khalifa 3 milyon metre kareden fazla iç mekana sahip. Bu nedenle yapının iç mimarisi tasarım aşamalarını etkileyen en önemli unsurlardan biri. SOM iç mimari ekibi, dünyanın en uzun gökdelenini tasarlarken üç kriteri dikkate almış: yapının insanlık tarihini etkileyici yüksekliği, strüktürel ve mimari öğelerin entegrasyonu ve yapının inşa edildiği bölgenin kültürel mirası.

© Skidmore, Owings & Merrill LLP

Dünyanın en uzun yaşama ve çalışma alanı olarak Burj Khalifa’nın iç mimarisinde –özellikle en yüksek katlarda- uzay mekiklerinden ilham alınmış. Lobi, ziyaretçi alanları, ofisler ve idari alanlarda teknolojinin imkan verdiği en üst düzey tasarım detayları kullanılmış. Yapının alçak katlarında ise, üst katlardaki teknolojik çağdaşlığın zıttı bir yaklaşım var. Alçak katlarda sıklıkla Dubai ve çevresinin yerel malzemeleri kullanılmış. Binanın genel karakterini oluşturan cam ve paslanmaz çeliğin yanı sıra cilalı siyah yerel taşlar, gümüş traverten zemin kaplaması, alçı, Brezilya gül ağacı kullanılmış.

© Skidmore, Owings & Merrill LLP

Yapıda kullanılan malzemelere ek olarak, binanın modern ve lüks görünümünü arttırmak için SOM, yerel ve uluslararası sanatçıların yaptığı 500’ü aşkın sanat eserini Burj Khalifa’nın belirli yerlerinde sergilemiş.

The post Burj Khalifa appeared first on Arkitektuel.