© Wikimedia Commons

Dünyanın en ikonik yapılarından biri olan Empire State Binası, 100’den daha fazla kata sahip ilk yapı, modern mimaride gökdelen konseptini tanımlayan bir eser diyebiliriz. HomeAdvisor tarafından yayınlanan resimlerin yer aldığı makalemizde, yapının oldukça kolay tanınabilen mimari akımlarla nasıl bir görünüm kazanacağına dair fikir sahibi oluyoruz. Hangi mimari akımın bu ikonik şehir imgesi üzerinde nasıl bir etkisi olurdu?

1. Antik Roma

©HomeAdvisor

Roma mimarisi Dorik, İyonik ve Korint (Doric, Ionic ve Corinthian) adındaki üç klasik düzenle işlenir. Bu düzenler, yapıda kullanılan taşıyıcı kolonların tarzlarını (kolonun temeli, gövdesi ve en üst kısmının şeklini, süsünü, görünümünü) belirleyen sistem diyebiliriz. Antik Yunan’da temelleri atılan bu düzenleri kullanan Roma mimarisi, aslında bir nevi Antik Yunan mirasına saygı duyan bir mimari. Buna ek olarak Romalı mimarlar, kendilerine ait yapım teknikleri icat eden mucitler, strüktür çözümlerinde kemerleri kullanan ilk mimarlardı. Romalılar taşıycı olarak kolona gerek duyulmayan durumlarda bile bu üç düzeni süsleme amacıyla yapılarına işlemeye devam ettiler. Antik Roma tarzına göre yeniden kurgulanan Empire States, en üst kısmına Pantheon’u andıran, kolon ve kolonların taşıdığı bir kubbeye sahip.

2. Rönesans

©HomeAdvisor

Rönesans mimarisi, 15. yüzyılın başlarında Floransa’da ortaya çıkan bir akım. İlk olarak aslında o dönem süregelen bir akım olan Gotik mimarinin karışıklığına karşı çıkma amacıyla doğan Rönesans mimarisi, Roman klasizminin sadeliğine ve dengeli oranlara sahip yapılarına dönmeyi hedefler. Yuvarlak kemerler ve kubbeler tekrar canlanır ve mimarları hem duygusal hem de mantıksal olarak insanı kendine çeken srüktürler yaratma peşindedir. Floransa Katedrali ve San Lorenzo Bazilikası aslında bu amaçlarda başarılı olunan örnekler arasında gösterilebilir. 

3. Gotik

©HomeAdvisor

Kuzey Fransa’da 1140’lara dayana tarih sahip Gotik mimari, Avrupa’nın en dikkat çekici, mühendislik olarak en etkileyici yapılarını ortaya koymuş bir akım. Gotik mimari, bu Empire States örneğinde de görülebileceği gibi, sivri kemerleri, kaburgalı tonozlar ve kemerli payandaları ile anılır. Gotiğe özgü bu karakterler yüce bir mekan olan yapının içine giren doğal ışık miktarını arttırmaya yönelik özellikler denebilir aslında.

4. Art Nouveau

©HomeAdvisor

1890’larda başlayan, Art Nouveau akımı mimarlık tarihinin en iyi işlenen yapılarını ortaya koymuş. Avrupa’dan Amerika’ya birçok yerde dünyayı etkisi altına alan akım, kıvrımlı çizgiler ve doğal formlardan esinlenen formlar yaratmak için cam ve işlenmiş demiri kullanır. Bu mimarinin en iyi örneklerini de Barselona’da görmek mümkün. Bunlar, Antoni Gaudi’nin yarattığı şehir simgesi haline gelmiş eseler: Casa Milà, Park Güell, La Sagrada Familia gibi.

5. Geleneksel Japon Mimarisi

©HomeAdvisor

Gelenksel ögelerle dolu ve doğayla uyumu vurgulayan Japon mimarisi, aslında oldukça uzun bir tarihe sahip. Geleneksel Japon mimarisinde strüktürler genellikle zeminden birazcık kaldırılır ve mekanı şekillendirme imkanı vermek için duvarlar yerine sürgülü kapılar kullanılır. Ülkenin bu tarzla inşa edilmiş olağanüstü tapınakları hala ayakta. Japon mimarisi o dönem coğrafyada ağaç bolluğu ve malzemenin depreme dayanıklılığından dolayı ahşabı kullanır. Bu mimariyle Empire States, Japonya’da geleneklere saygılı tasarım amaçlanmış bir gökdelen hissi yaratıyor.

6. Postmodernizm

©HomeAdvisor

1960’larda birçok mimarin modernist görünümü sorgulamasıyla başlayan ve mimarinin toplumun sorunlarına çare olabileceğini savunan akım. Postmodernizm, formaliteden uzaklaşıp modern mimarinin çeşitsizliğine karşı çıkar. Bu yeni bulunan özgürlük, aslında tanımlamaya imkansız bir tarz doğurur. Bunun sebebi Postmodernist mimarların kategorizasyonu reddetmesi. Akıma yönelik, tarihten birçok mimarlık tarzına gönderme yaptığı söylenebilir: Empire States’in klasik alınlıkları (pediment) gibi.

7. Brütalizm

©HomeAdvisor

Brütalizm var olduğu süreçte aslında hem çok fazla kötülenen hem de çok fazla övülen bir akım olmuş. Terim, İngiliz mimari eleştirmen Reyner Banham tarafından 1955 yılında Peter ve Alison Smithson’ın The Economist yapısını tanımlama çabasıyla mimariye kazandırıldı. 1970’lerden beri bu kule benzeri, beton monolitler populerliğini büyük ölçüde kaybetti. Son zamanlarda bazı eleştirmenlerin Preston Bus Station ve Park Hill, Sheffield gibi kent simgesi yapıları övmesiyle popülerliği tekrar arttı. Tabiki betonu ilk kullanan Brütalist yapılar değildi; yapının görünümünde çıplak betonu tercih eden yapılar ilk Brütalist yapılardı. Brütalist Empire States de kentin ortasında devasa bir beton blok.

8. Dekonstrüktivizm

©HomeAdvisor

Postmodernizm gibi, dekonstrüktivizim de tek bir uygun ideoloji etrafında şekillenmiyor. Dekonstrüktivizm daha çok geleneksel mimari kuralları yıkmakla ilgili. Dekonstrüktivist mimarlar, yapıların tutarlı ve düzenli görünmesi gerektiği düşüncesine oldukça karşılar. Hatta genel olarak, birbiriyle bağlantısı olmuyormuş gibi gözüken parçalara ayrılmış hissi veren strüktürleri hedefler. Guggenheim Bilboa Müzesi, bu akıl almaz tarzın en çok bilinen örneklerinden biri olarak anılabilir. Dekonstrüktivizm, 20. yüzyılım meşhur filozoflarından biri olan Derrida’nın, akıl ve mantığın yerleşmiş inançlarını yıkmaya çalışan düşüncelerinden doğmuş bir akım.

9. Sürdürülebilir Mimari

©HomeAdvisor

Şimdiki eko-bilinçli dünyada oldukça popüler olan bir akım. Sürdürülebilir mimari yenilenebilir, geri dönüştürülebilir materyallerin kullanımını teşvik eden hatta yapılarında yaşayan bitkilerin kullanımı da son dönemlerde oldukça yaygınlaşmış akım. Empire State Binası’nın sürdürebilir versiyonunda, yapının ortasına bir çerçeve konulmuş ve burada binlerce bitkiyle bir yeşil duvar yaratılmış. Tabi sürdürülebilir mimari yalnızca materyalle ilgili değil; tasarımcılar enerjinin de yapıda nasıl, ne kadar kullanılacağına da dikkat ediyorlar.

The post 9 Mimari Akımla Empire States appeared first on Arkitektuel.

Paris sokaklarının en karakteristik özelliklerinden biri olan Paris Metro Girişleri, 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan Art Nouveau akımının en önemli temsilcilerinden biri. Fransız mimar Hector Guimard tarafından Paris’in 141 farklı noktası için tasarlanan metro girişleri şehrin en önemli mimari eserleri arasında gösteriliyor.

Guimard’ın tasarımları, Fransa’nın 1800’lü yılların sonunda yaşadığı Belle Époque devrinin bir parçası. Güzel Çağ olarak da adlandırılan Belle Époque, 1871 yılında Fransa-Prusya Savaşı’nın bitişinden 1914’te I. Dünya Savaşı’nın başlangıcına kadar süren bolluk ve refah dönemi olarak tanımlanabilir. Bu bağlamda bu devir, Osmanlı Devleti’nin Lale Devri ile benzerlik göstermektedir ve Fransa’daki pek çok sanatçı eserlerini özgürce üretebilmişlerdir.

Palais Royal istasyonu – 1903

Paris şehir yapısı 1850 yılından itibaren köklü değişiklikler yaşasa da, şehirde bir metro inşaatına başlanması 20. yüzyılın başına kadar ertelendi. 1900’de gerçekleşen Exposition Universelle fuarında şehrin modern bir metro hattına ihtiyaç duyduğuna kanaat getirildi. Dönemin mimarlar topluluğu Société Centrale des Architectes, inşa edilecek metronun girişlerinin tasarlanması için bir yarışma düzenledi. Yarışmayı Duray, Lamaresquier, and Paumier isimli bir mimarlık firması kazansa da, dönemin belediye yetkilisi Adrien Benard bu kararı yok saydı ve metro girişlerini tasarlaması için yarışmaya dahi katılmamış olan Hector Guimard’ı görevlendirdi.

Günümüzde yıkılmış olan Bastille istasyonu

Hector Guimard’ın kendine özel bir tarzı vardı. Özellikle Fransız mimar Eugene Viollet-le-duc’un strüktürel rasyonelliğinden, Gotik mimariden ve Arts and Crafts hareketinden oldukça etkilenen Guimard, Art Nouveau’yu esinlendiği bu mimar ve akımlardan parçalar ekleyerek yeniden yorumladı. Art Nouveau rasyonalizmi adını verdiği bu tarzı ile dönemindeki diğer mimarların arasından sıyrıldı ve Adrien Bernard’ın onayını aldı.

Yarışmanın kazananı olan mimarların önerdiği gibi yığma yapılar yerine Guimard dökme çelik ve camdan oluşan girişler tasarladı. Guimard’ın bu kararının beraberinde getirdiği pek çok kolaylık vardı: demir girişlerin taş yapılara göre çok daha az yer kaplaması, daha kolay inşa edilebilir olması ve demirin çok daha ucuz ve kolay taşınabilir bir malzeme olması.

Anvers

Tüm bu sebeplere ek olarak, demir Art Noueveau’nun kıvrımlı ve dinamik yapısını aktarabilmek için taşa göre çok daha uygun bir malzeme olarak görüldü. Guimard, belli modüler strüktürel elemanlar çerçevesinde değişen beş farklı giriş modeli tasarladı. Bu birimlerin bazıları çok basit bir tabela gibiyken bazıları bir pavyon niteliğindedir. Guimard’ın seçtiği yeşil rengi ve her bir girişte yazan Métropolitain yazısı ve fontu her bir girişte ortak olarak kullanılmış.

Etienne Marcel girişi

Her ne kadar Paris Metro Girişleri günümüzde Paris’in en önemli simgelerinden biri olarak gösterilse de, ilk inşa edildiği yıllarda Guimard’ın işleri oldukça ağır eleştirildi. Girişlerin Fransız olmadığı ve yeşil tercihi ile Alman kültürünü temsil ettiği söylendi.

Porte Dauphine girişi

Orijinal olarak 141 tane yapılan Paris Metro Girişleri’nden günümüze yalnızca 86 tanesi kalabildi. Kalan istasyonlar pek çok sanatçıyı etkileyerek Metro stili adı verilen tarzın öncüsü oldu ve çok kısa bir süre popüler olan Art Nouveau’nun en önemli örneklerinden biri haline geldi. Montreal, Şikago, Lizbon, Moskova gibi dünya şehirlerinde Guimard’ın tarzını örnek alan metro girişleri bulunmaktadır.

The post Paris Metro Girişleri appeared first on Arkitektuel.

Arts&Crafts akımı, yalnızca sanatsal bir akım olarak değerlendirilemez. Bu akım, hızla endüstriyelleşen 19. yüzyıl global dünyasına bir başkaldırıdır ve sanatsal önerilerinin yanı sıra ekonomik ve sosyal reformu da öngören bir akımdır. Bu nedenle, akım yalnızca ‘form’ değişikliğini değil, aynı zamanda sistem ve işlev değişikliğini de öngörmüştür. Sanayi devrimi ardından gelen makineleşme ve seri üretim kültürü sebebiyle yozlaşmış, dejenere olmuş kültürel değerleri eleştiren bu akım, sanayileşmenin karşısında sanatsal bir eylem olarak savaşmaya çalışmıştır. 1800’lerin sonunda ortaya çıkan fabrikalaşma furyasının sonucu olarak ortaya çıkan seri üretim akımının sonucunda üretilen ürünlerin kalitesinin düşük olması ve sanatsal bir özelliğinin olmaması, bu akımı destekleyen sanatçıların eleştirdiği temel noktalardan biridir. Ortaçağ zanaatlarından, romantik ve folklorik stillerden beslenen Arts&Crafts akımı, üretilen ürünlerin sanatsal niceliklerini de arttırmayı hedeflemiştir.

Trellis duvar kağıdı, 1862, William Morris

Bu sanat akımının en önemli öncülerinden biri, 1934 doğumlu ünlü tasarımcı, şair, yazar, çevirmen ve aktivist William Morris’tir. Morris, kendisinden önce gelen iki önemli Neogotik mimarın söylemlerinden oldukça etkilenmiştir: John Ruskin ve A.W.N Pugin. William Morris, John Ruskin’in ürettiği fikirleri hayata geçirerek Arts&Crafts akımının temellerini oluşturmuştur. Morris aynı zamanda “Pre-Raphaelite Brotherhood” akımının da temsilcilerinden biridir.

“Evlerinizde işe yaramayan veya güzel olmayan hiçbir şeyi bulundurmayın.”

-William Morris

Morris, birkaç arkadaşı ile beraber, Morris, Marshall ve Faulkner Şirketi’ni 1862’de kurmuştur. Her ne kadar bu şirket yola çıkarken hedeflediği işleri başaramamış olsa da, sanat tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu şirket, Sanayi Devrimi ardından gelen makineleşme trendine bir alternatif getirilebileceğini kanıtlamıştır. Morris ve ortakları, atölyeler kurarak, el-işi eserler üreterek endüstriyel sisteme alternatif bir system önermiştir ve bu başarı dünya çapında bir çok sanatçıyı etkilemiştir.

“Makine ile üretim tamamen şeytanidir.”

Arts&Crafts akımının mimari yansımaları da dünya çapında yankı uyandırmıştır. Viktoryan mimarinin tekdüzeliğinden sıkılmış olan mimarlar, Arts&Crafts akımını geçmişe dönüş amaçlı kullanmışlardır.

Bu akımın en önemli mimari eserlerinden biri William Morris ve Phillip Webb tarafından tasarlanan ‘Kırmızı Ev’ olarak gösterilebilir. Bu yapı, Arts&Crafts akımının mimari üzerinde yansımalarını ve radikal değişimleri en belirgin şekilde gösterebilmektedir. Bu akımın en özgün özelliklerinden biri, her yapı elemanının özel olarak tasarlanmış olmasıdır. Her yapı elemanının belli bir amacı vardır ve bu amaç uğruna el-yapımı olarak tasarlanmıştır.

©Ethan Doyle White

Geçmişe dönüş sinyallerini Gotik ve Romanesk unsurlar ile sağlayan Webb, yapısında simetriyi, tekrarı ve hiyerarşiyi reddetmiştir. Bina üzerindeki her pencere, farklı yükseklikte ve farklı şekilde tasarlanmıştır. Pencere içeriye ışık almayı sağlayan bir araçtır ve yalnızca bu amaca hizmet etmek için binanın üzerinde bulunur. Bu nedenle her pencere birbirinden farklı olabilir. Aynı şekilde,  yapının plan düzleminde de simetrik unsurlar reddedilmiş ve tamamen fonksiyona yönelik bir plan şeması oluşturulmuştur. Estetik kaygılar fonksiyon uğruna reddedilmiştir. Buna ek olarak, yapıya ismini veren kırmızı tuğlalar da Arts&Crafts döneminin önemli strüktürel elemanlarından biridir.

The post Bir mimari başkaldırı: Arts&Crafts appeared first on Arkitektuel.