© Wikimedia Commons

Bangladeş Ulusal Meclis Binası (Bangladesh National Assembly Building), Louis Kahn’ın Hindistan İşletme Enstitüsü ile birlikte Asya’da tamamladığı en önemli iki projesinden biri. Bir diğer adı ile Jatiyo Sangsad Bhaban olarak bilinen meclis binası Bangladeş’in başkenti Dakka’da bulunuyor. Ülkenin tüm parlementer sistemine ait kurumları bünyesinde bulunduran yapı dünyanın en büyük hükümet binalarından da bir tanesi.

© Cemal Emden

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, çoğu mimar tarihçisi ve akademisyen tarafından Kahn’ın en büyük ustalık işi olarak değerlendirilir. Meclis binası yalnızca Dakka ya da Bangladeş için değil, tüm dünya için türünün tek örneği bir tasarım. Kahn’ın tasarımına 1962 yılında başladığı yapı, ölümünden tam 8 yıl sonra, 1982 yılında tamamlanabilmiş. Binanın yapımına 1971 yılında, Bangladeş’in Pakistan’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesi sebebiyle ara verilmiş. Bangladeş’in bağımsızlığını ilan etmesi, Kahn’ın anıtsal eserinin ülke demokrasi ve bağımsızlığı adına çok daha sembolik bir önem kazanmasına sebep olmuş ve yapılan maddi destekler ile meclis 1982 yılında tamamlanmış. Günümüzde meclis binası hem dünya mimarlık tarihi hem de Bangladeş hükümeti için paha biçilemez değerde.

© Wikimedia Commons

Kahn’ın çoğu eserinde olduğu gibi, meclis binasında da Le Corbusier’nin izlerini görmek mümkün. Kahn’ın özellikle Chandigarh’tan etkilendiğini söylenebilir. Ancak Kahn, Le Corbusier’den olduğu kadar İslam dünyasındaki mimari örneklerden de ilham almış. Hindistan bulunan bir saray, cami ve anıt-mezar olan Sarkhej Roza’nın Bangladeş Ulusal Meclis Binası tasarımı üzerinde etkileri olduğu söylenebilir.

© Cemal Emden

Dünya genelinde İngilizce adı ile, Bangladesh National Assembly Building olarak bilinen yapı Dakka’da bir çölün ortasında devasa bir kütle. Yapı ana meclis salonunun etrafında yer alan 8 hacmin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Meclis salonunun planın merkezinde yer alması hem demokrasinin önemini vurgulayan bir sembol hem de Kahn’ın fonksiyonel tutumunun bir göstergesi. Ofis alanları, otel ve restoran gibi yardımcı hacimler merkezi hacimin etrafına yerleştirilerek işlevsel bir mekansal kurgu ortaya çıkarılmış.

Kahn, yapının cephelerine eklediği geometrik şekiller ile tasarımına kimlik kazandırmış. Binaya dramatik bir hava kazandıran bu şekiller Bangladeş kültüründen esinlenilerek ortaya çıkarılmış abstrakt formlar. Ayrıca cepheden kesilmiş bu parçaların binanın ışık ile kurduğu ilişkiyi güçlendirdiği de aşikar. Zaten ışığı mekanın içine dramatik olarak almayan bir bina Kahn’ın elinden çıkmış olamaz. Cephelerdeki bu açıklıklar da tam olarak ışığı diğer çevresel unsurları binanın içine kabul eden birer kontrol elemanları olarak görev yapıyor.

© Cemal Emden

Dakka’nın iklimi göz önünde bulundurulduğunda Kahn’ın yarattığı bu geçirgen kabuğun önemi daha da ön plana çıkıyor. Yapının cephesi, binanın içini güneş ve ağır yağışlardan korurken binanın içinde havanın serbest bir şekilde dolaşabilmesini sağlıyor. Üçgen, dikdörtgen, çember ve kemer şeklindeki bu farklı açıklıklar cephe herhangi bir pencere eklenmesini engellerken tipik anıtsal bir yapının ortaya çıkaracağı kullanım sorunlarını da ortadan kaldırıyor.

Kompleks oldukça büyük yapay bir gölün ortasında yer alıyor ve kuzey-güney doğrultusunda karaya bağlanıyor. Sekizgen şeklindeki ana salonun etrafında konumlanan 9 bloğun hepsi tek başına duruyor. 9 katlı bu blokların her biri yalnızca üç kotta birbirleriyle bağlantı kuruyor. Blokların köşelerinde birbiriyle aynı 4 ofis bloğu yer alıyor. Kahn, yapı içindeki sirkülasyonu da oldukça titiz bir şekilde çözmüş. Meclis binasının içinde farklı türdeki asansörler ile işleyen kompleks bir ulaşım ağı var.

Plan

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, strüktürel olarak da tipik bir Kahn tasarımı. Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (YUAG) ve Kahn’ın pek çok ölçekteki projesinde de olduğu gibi meclis binasında da olabildiğince az kolon kullanılmış. Kimi yerde kolonlar duvarlar ve bölücü elemanların arasında saklanırken, kimi yerde ise doğrudan duvarlara yük taşıyıcı özellik verilmiş.

Kesit

Yapı, sunduğu farklı girişler ile ziyaretçilerine farklı mekansal deneyimler üretiyor. Bina her bir girişte farklı bir şekle bürünüyor. Tek tarafında silindirik kuleler ön plana çıkarken diğer tarafta açılı duvarlar dikkat çekiyor. Binanın formal kompozisyonunu yer kotundan bakarak anlamak neredeyse imkansız.

© Archdaily

Bina her ne kadar farklı karakterdeki hacimlerden ve çok katlı bloklardan oluşsa da dışarıdan bakıldığında tek bir kütle gibi okunuyor. Bu yaklaşım, Kahn’ın 1951 yılında Yale Üniversitesi Sanat Galerisi ile başladığı bu anıtsal form anlayışının en önemli göstergelerinden biri. Ancak Kahn’ın tasarımlarını diğer monumental mimari örneklerinden ayıran en önemli özellik Kahn’ın her zaman insan ölçeğinde çalışmış olması. Bangladeş Ulusal Meclis Binası da içeri adım atıldığından itibaren insana ve insanın mekan içindeki algısına göre tasarlandığını gösteren bir tasarım.

© Wikimedia Commons

Yapıya karakterini veren bir diğer unsur ise yine Kahn ile özdeşleştirebileceğimiz malzeme tercihleri. Eserlerinde uygulaması basit, kolay bulunabilir ve ucuz malzemeler kullanan Kahn, Bangladeş Ulusal Meclis Binası’nda da beton ve kırmızı tuğla kullanmayı tercih etmiş. Yapı, 1987-1989 döneminde Ağa Han Mimarlık Ödülü’ne layık görülmüş.

The post Bangladeş Ulusal Meclis Binası appeared first on Arkitektuel.

© Jakub Certowicz

Fernando Menis tarafından 2015 yılında tasarlanan CKK Jordanki, Polonya’da bulunan bir kongre ve kültür merkezi yapısı. UNESCO tarafından korunma listesine alınan Torun kentinde yer alan yapı, tarihi şehir merkezinin etrafını saran yeşil bir arazi üzerine inşa edilmiş.  Yapı, proje alanının küçük bir kısmına yerleşiyor, böylece geri kalan yeşil alan park olarak kullanılabiliyor.

© Jakub Certowicz

Fernando Menis, tasarladığı kültür merkezinin yüksekliğini alçak tutmak istemiş. Bu sayede yapı çevresindeki yeşil doku ile uyum içerisinde, yerden çıkan doğal bir kaya parçası gibi yükseliyor. Ayrıca yapı alçaklığı sayesinde arkasında bulunan nehir manzarasına müdahale etmekten kaçınıyor.

© Jakub Certowicz

CKK Jordanki’yi eşsiz kılan en önemli mimari unsur mimarın malzeme tercihleri. Menis, malzeme tercihi ile geleneksel tuğla kullanımını yeniden yorumluyor. Yapının dışında çoğunlukla yalın beyaz beton kullanılmış. Merkezin doğal bir taşı andıran formu bazı noktalarda kesikler açılarak ve oyularak mekanlar ve açıklıklar oluşturuyor. Bu kısımlarda ise beyaz betonun içerisinden kırmızı bir doku ortaya çıkıyor.

Picado adı verilen bir teknik ile oluşturulan bu kırmızı malzeme beton ve yerel bir fabrikadan alınan geri dönüştürülmüş kırmızı tuğlaların karıştırılmasıyla elde edilmiş. Bu teknik hem etkileyici bir görsel etki yaratırken hem de yapının içindeki akustik performansı arttırıyor. Menis, picado tekniğini ilk olarak başka bir yapısında beton ile volkanik taşları karıştırarak kullanmış. CKK Jordanki’yi tasarlarken kırmızı tuğlayı karışımda kullanma nedeni ise Torun şehrindeki yapıların neredeyse tamamının kırmızı tuğla cepheleri olması. Böylece CKK Jordanki şehrin geleneksel dokusuna referans veren modern bir yapı haline geliyor.

Kesit

CKK Jordanki yalnızca bir konser salonu değil. Menis, yapının programını mekansal esneklik üzerinden kurgulamış. Bu sayede, yalnızca bir konser salonu için ayrılan bütçe ile çeşitli konserler ve etkinlikler düzenlenebilecek bir kompleks ortaya çıkmış. Tasarlanan tiyatro alanı, hareketli duvarlar ve oturma elemanları ile farklı kapasitedeki gösterimlere uygun olacak şekilde çözülmüş. Merkezin dinamik tavan tasarımı sayesinde yapı semfonik konserler, oda müziği performansları, tiyatro, opera, film gösterimleri gibi pek çok performansı ağırlayabilecek akustik donanıma sahip. Bunlara ek olarak salonun sahnesi dışarıya açılarak içerdeki sahneyi yapının dışındaki park ile bağlıyor ve açık hava performanslarına da olanak sağlıyor.

© Jakub Certowicz

Tasarım ekibi, yapıdan maksimum akustik performansı elde edebilmek için oditoryumun 1/50 ölçekteki maketi üzerinden çalışmalar yapmış. Maket üzerinden yapılan deneyler sekiz defa tekrarlanarak salona son şekli verilmiş. Malzeme olarak betonun tercih edilmesi de akustik performansı olumlu yönde etkileyen unsurlardan. Betonun kolay şekil verilebilir karakteri sayesinde salonun içindeki elemanların açıları sesin yankılanması ve dinleyicinin kulağına ulaşma açısı düşünülerek tasarlanmış.

© Jakub Certowicz

Oditoryumda alanları 80 ile 140 m2 arasında değişen hareketli parçalar var. Çelik bir iskelet sistemden oluşan bu parçalar 3 ile 5 metre arasında hareket edebiliyor ve oditoryumun içini hacmen büyütüp küçültebiliyor. Bu mekansal ve geometrik kurulumlar ise akustik performansı doğrudan etkiliyor. Örneğin, senfoni konserleri için 8200 m3 hacmindeki bir mekanda 1.2 saniyelik bir yankı süresi kullanılırken operalar için 1.6 saniye, tiyatro oyunlari için ise 1.2 saniye yankı süreleri tercih ediliyor.

The post CKK Jordanki appeared first on Arkitektuel.

©Flickr: Gunnar Klack

Alvar Aalto, MIT’de (Massachussets Institute of Technology) profesörlük yaptığı 1946 yılında okulun yatakhane binası Baker House Öğrenci Yurdu’nu tasarladı. Yurt binasına, 1950 yılında bir uçak kazası sonucu hayatını kaybeden Everett Moore Baker’ın adı verildi. Günümüzde hala MIT’li öğrencilerin kaldığı Baker House, okulun en ikonik yapılarından bir tanesi. 

©Fiveprime

Binanın kıvrımlı formu, bir yılanı andırıyor. Aalto, Charles Nehri’nin kuzeyinde yer alan binanın her bir odasında kalan öğrencilerin odalarından nehri görebilmelerini istemiş. Yapının formu bu ilke üzerinden şekillenmiş. Aalto, binanın kuzey cephesinde hiçbir oda bulunmasını istememiş. Bu nedenle tüm odalar tek bir koridor etrafında, doğu-batı doğrultusunda yerleştirilmiş. Bazı odalar kuzeye doğru genişleyerek çift kişilik veya üç kişilik öğrenci odalarını oluşturmuş.

©Flickr: Mandy Thomas

Yapının kuzey cephesine odalar yerleştirmek yerine, Aalto, bu cepheye tek koridoru birbirine bağlayan tek kollu bir merdiven istemi tasarlamış. Bu merdiven binanın cephesinde bir çıkıntı oluşturarak yapıya orijinal bir kimlik kazandırıyor.

Baker House’ın kıvrımlı formu, içerisindeki odaların şekillerini de etkilemiş. Yurtta her katta değişiklik gösteren toplam 22 farklı oda tipi bulunuyor. Bu 22 oda tipi, genel olarak benzer tasarım prensiplerine sahip olsa da her birinin iç mekan oryantasyonu birbirinden farklı. Bu nedenle odaların içine, odaya özel mobilyalar tasarlanmış.

©Wikimedia Commons

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çoğu üniversite yapısında olduğu gibi, Baker House’ın cephesinde de kırmızı tuğla kullanılmış. Öğrenci yurdundaki kırmızı tercihi ve yapının kıvrımlı formu, daha dikdörtgensel ve kireç taşı ile kaplanmış ortak oda ile bir tezat oluşturuyor. Yapıya bağlı olan ortak oda, Baker House ile karşılaştırıldığında çok daha sakin, durağan bir mekan olarak tanımlanabilir.

©ArchDaily

Binanın cephesinde kullanılan kırmızı tuğla, iç mekanda da tercih edilmiş. Taşıyıcı kolonlar alt katlarda alçı ile kaplıyken, ikinci kattan sonra alçı yerini ahşap kaplamaya bırakıyor. Baker House inşa edildiği 1948 yılından günümüze kadar pek çok kere restore edilmiş. Binanın tüm pencereleri değiştirilmiş, bina engelli dostu hale getirilmiş ve yurdun tüm mekanik kısımları yenilenmiş. Yurt MIT’in bünyesindeki bir başka yurt olan MIT Simmons Hall gibi hala hizmet vermekte.

The post MIT Baker House Öğrenci Yurdu appeared first on Arkitektuel.

© Nicolás Campodonico

Arjantin’in Cordoba şehrinde bulunan Pampa ovasında yer alan Capilla San Bernardo Şapeli, küçük bir korunun ortasında yer almaktadır. Daha önce arazide bulunan köy evi, 100 yıllık tuğlalarını yeniden kullanabilmek için yıkılmış ve arazide eskiden bulunan evin malzemeleri şapelin inşaatında kullanılmıştır.

©Nicolás Campodonico

Pampa ovasında bulunan ağaçlık arazide elektrik, su gibi temel ihtiyaçlar bulunmamaktadır. Arazi üzerine tasarlanan şapel de, doğa ile kucaklaşma ilkesini temsil etmektedir. Şapel, güneşe doğru açılan tasarımı ile şapelin doğal güneş ışığı ile aydınlanabilmesini sağlamaktadır.

©Nicolás Campodonico

Capilla San Bernardo şapelinin dışına yatay ve dikey çubuklar yerleştirilmiştir. Bu çubukların gölgesi, yılın her günü şapelin üzerine düşmektedir. Şapelin eğimli dış cephesi üzerine düşen gölgeler, yıl boyunca bir daire çizmektedir. Bu çubukların gölgeleri aynı zamanda Hz. İsa’nın çarmıha gerilişini sembolize etmektedir. Çubuklar, mimari bir temsilden öteye giderek sembolik bir tarihi mesaj vermektedir.

©Nicolás Campodonico

Capilla San Bernardo 2017 Archdaily Yılın Binası (2017 Building of the Year) ödülüne layık görülmüştür.

The post Capilla San Bernardo appeared first on Arkitektuel.