© Elizabeth Felicella – Yale University Art Gallery

Louis Kahn’ın ilk büyük projesi olarak bilinen Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (Yale University Art Gallery) 1953 yılında tamamlanmış. Amerika’nın ilk üniversite müzesi olan Yale Üniversitesi Sanat Galerisi’nin (YUAG) ana binası olarak işlev gören yapı kampüsün -ve şehrin- sanat merkezinin göbeğinde yer alıyor. New Haven’ın en işlek ticari caddelerinden Chapel ve York caddesinin kesişiminde bulunan müze yapısı; Paul Rudolph’un tasarladığı mimarlık fakültesi binası Rudolph Hall (ilk açıldığı zamanki adı ile Art and Architecture Building), yine Kahn tarafından 1974 yılında tasarlanan Yale Center of British Art ve Drama okulunun komşusu.

© Samuel Ludwig

Yale Üniversitesi Sanat Galerisi, 4 mimar tarafından tasarlanmış üç tarihi öneme sahip binadan oluşan bir kompleks. Sanat ve mimari alanda dünyanın en önde gelen üniversitesi olan Yale Üniversitesi’nin sanat müzesi olan YUAG, 17. yüzyılın ortalarında Amerikalı sanatçı John Trumbull’un eserlerinin büyük bir kısmını üniversiteye bağışlaması sonucunda açılıyor. Müzenin koleksiyonunun zamanla genişlemesiyle birlikte sırasıyla Trumbull, Street ve Swatwourh Hall isimli müze binaları inşa ediliyor. İlk inşa edilen ve günümüze kadar gelemeyen tek bina olan Trumbull Hall, John Trumbull’un kendisi tarafından tasarlanan neoklasik bir yapı.  Chapel Street üzerindeki ilk yapı Peter Bonnet Wright tarafından tasarlanan Street Hall. Üniversitenin karakteristik neo-gotik mimarisine uygun olarak tasarlanan yapıyı inşaatına 1926 yılında başlanan ve Egerton Swartwout’un tasarladığı Swartwout Hall takip ediyor.

© Samuel Ludwig

Swartwout Hall’un yanında yer alan Louis Kahn’ın ek yapısı ise yine müzenin genişleme ihtiyacının bir sonucu. Kahn, üniversitenin mimarlık okulunda akademisyrn olarak 1947 yılında göreve başlıyor. Dönemin dekanı George Howe tarafından 1951 yılında görevlendirilen Kahn’ın tasarımı okulun ilkesel duruşunu da simgeleyen bir mimari eser. Özellikle Paul Rudolph, Phillip Johnson, Josef Albers gibi mimarların öncülüğünde modern ve avantgart mimari akımları temsil eden bir okul olan Yale’in yeni sanat, sanat tarihi ve mimarlık departmanlarının bulunacağı bu bina mimarisi ile okulun eğitimsel ve formal olarak tarihselcilikten kopuşunun bir göstergesi.

© Samuel Ludwig

Kahn’ın tasarımını özgün kılan en önemli özelliklerden biri yapının farklı cephelerinde takındığı birbirinden tamamen farklı iki tutum. Müzenin ana girişinin bulunduğu ve Kahn’ın eklentisinin eski müze binası Swartwout Hall ile birleştiği güney cephesi tamamen tuğla ile kaplanmış ve cephede hiçbir açıklığa yer verilmemiş. Oldukça sade olan müze girişi bu cephenin yanında adeta kendini saklıyor. Öte yandan, Rudolph Hall’a bakan batı cephesi ise boydan boya cam kaplı cephesi ile öne çıkıyor. Bu cam-cephe karakterinin devam ettiği kuzey cephesi ise heykellerin sergilendiği bir avlu-bahçeye açılıyor.

Kahn’ın ek yapısı günümüzde müzenin lobisini ve koleksiyonun büyük bir kısmını bulunduran ana sergi hacmi görevinde. Ancak yapının fonksiyonu kullanıma açıldığı yıllarda bundan daha farklıymış. Üniversite, yeni sergi ve tasarım merkezi olarak gördüğü müzenin yeni kanadı için sergi alanı ve derslik olarak kullanılabilecek esnek mekanlar istemiş. Müzenin güney cephesine yerleştirilmiş alanlarda mimarlık stüdyoları bulunuyormuş.

© Samuel Ludwig

Müzenin tasarımı yapının farklı amaçlar için kullanılabilmesine olanak sağlıyor. Yeni hacmin merkezine yerleştirilmiş merdiven, şaftlar ve tuvaletlerin bulunduğu çekirdek sayesinde binanın iki tarafından kesintisiz ve açık mekanlar oluşturulabilmiş. Bu bağlamda Yale Üniversitesi Sanat Galerisi için Kahn’ın ilerleyen yıllardaki projelerinde görülen servis eden ve servis edilen mekanlar ayrımının temellerinin atıldığı proje denebilir.

© Samuel Ludwig

Kuşkusuz Yale Üniversitesi Sanat Galerisi’nin en dikkat çekici unsuru Kahn ve uzun dönemler ofisinde çalıştığı ve birlikte bir çocuğunun da olduğu Anne Tyng tarafından geliştirilmiş uzay kafesi strüktürü. Müzenin iç mekanlarında kolonsuz olarak uzun açıklıkların geçilebilmesi için geliştirilen bu döşeme sistemi müzenin iç mekan karakterini baştan yaratıyor. Dört-yüzlü (tetrahedral) elemanlardan oluşan bir örüntü şeklinde ilerleyen beton döşeme yapının mekanik ihtiyaçlarına da cevap olmuş. Havalandırma ve ısıtma boruları dörtyüzlü yüzey ile düz döşeme plağının arasına yerleştirilmiş. Bu ikonik tavan planında Buckminster Fuller’ın ve Kahn’ın Roma seyahatinin izlerini görmek mümkün.

Tavan planı

Yapı elemanlarının hem strüktürel hem de görsel olarak kullanılması üçgen döşeme plağı ile sınırlı kalmamış. Tarım deposu olarak kullanılan bir siloyu andıran silindir şeklindeki beton merdiven kulesi de müzenin içindeki heykelsi bir dokunuş. Silindirin en uç noktasında yer alan üçgen şeklindeki beton ise Aya Sofya’ya referans veren bir sembol. Silindirin içindeki terrazzo kaplı merdivenler ise üçgen şeklinde yukarı çıkıyor ve hem müzenin tavanını hem de bu üçgen formu taklit ediyor. Kahn, müzenin merdivenleri için “insanların merdiveni kullanmak isteyeceği şekilde tasarlandı.” diyor.

© Samuel Ludwig

Yale Üniversitesi Sanat Galerisi, 2006 yılında Ennead Architects ve Polshek Partnership tarafından restore edlmiş. Kahn’ın cam cephede kullandığı malzemeler, iklim kontrolünü daha iyi sağlayabilecek modern materyaller ile değiştirilmiş.

The post Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (YUAG) appeared first on Arkitektuel.

© Wikimedia Commons

Bangladeş Ulusal Meclis Binası (Bangladesh National Assembly Building), Louis Kahn’ın Hindistan İşletme Enstitüsü ile birlikte Asya’da tamamladığı en önemli iki projesinden biri. Bir diğer adı ile Jatiyo Sangsad Bhaban olarak bilinen meclis binası Bangladeş’in başkenti Dakka’da bulunuyor. Ülkenin tüm parlementer sistemine ait kurumları bünyesinde bulunduran yapı dünyanın en büyük hükümet binalarından da bir tanesi.

© Cemal Emden

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, çoğu mimar tarihçisi ve akademisyen tarafından Kahn’ın en büyük ustalık işi olarak değerlendirilir. Meclis binası yalnızca Dakka ya da Bangladeş için değil, tüm dünya için türünün tek örneği bir tasarım. Kahn’ın tasarımına 1962 yılında başladığı yapı, ölümünden tam 8 yıl sonra, 1982 yılında tamamlanabilmiş. Binanın yapımına 1971 yılında, Bangladeş’in Pakistan’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesi sebebiyle ara verilmiş. Bangladeş’in bağımsızlığını ilan etmesi, Kahn’ın anıtsal eserinin ülke demokrasi ve bağımsızlığı adına çok daha sembolik bir önem kazanmasına sebep olmuş ve yapılan maddi destekler ile meclis 1982 yılında tamamlanmış. Günümüzde meclis binası hem dünya mimarlık tarihi hem de Bangladeş hükümeti için paha biçilemez değerde.

© Wikimedia Commons

Kahn’ın çoğu eserinde olduğu gibi, meclis binasında da Le Corbusier’nin izlerini görmek mümkün. Kahn’ın özellikle Chandigarh’tan etkilendiğini söylenebilir. Ancak Kahn, Le Corbusier’den olduğu kadar İslam dünyasındaki mimari örneklerden de ilham almış. Hindistan bulunan bir saray, cami ve anıt-mezar olan Sarkhej Roza’nın Bangladeş Ulusal Meclis Binası tasarımı üzerinde etkileri olduğu söylenebilir.

© Cemal Emden

Dünya genelinde İngilizce adı ile, Bangladesh National Assembly Building olarak bilinen yapı Dakka’da bir çölün ortasında devasa bir kütle. Yapı ana meclis salonunun etrafında yer alan 8 hacmin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Meclis salonunun planın merkezinde yer alması hem demokrasinin önemini vurgulayan bir sembol hem de Kahn’ın fonksiyonel tutumunun bir göstergesi. Ofis alanları, otel ve restoran gibi yardımcı hacimler merkezi hacimin etrafına yerleştirilerek işlevsel bir mekansal kurgu ortaya çıkarılmış.

Kahn, yapının cephelerine eklediği geometrik şekiller ile tasarımına kimlik kazandırmış. Binaya dramatik bir hava kazandıran bu şekiller Bangladeş kültüründen esinlenilerek ortaya çıkarılmış abstrakt formlar. Ayrıca cepheden kesilmiş bu parçaların binanın ışık ile kurduğu ilişkiyi güçlendirdiği de aşikar. Zaten ışığı mekanın içine dramatik olarak almayan bir bina Kahn’ın elinden çıkmış olamaz. Cephelerdeki bu açıklıklar da tam olarak ışığı diğer çevresel unsurları binanın içine kabul eden birer kontrol elemanları olarak görev yapıyor.

© Cemal Emden

Dakka’nın iklimi göz önünde bulundurulduğunda Kahn’ın yarattığı bu geçirgen kabuğun önemi daha da ön plana çıkıyor. Yapının cephesi, binanın içini güneş ve ağır yağışlardan korurken binanın içinde havanın serbest bir şekilde dolaşabilmesini sağlıyor. Üçgen, dikdörtgen, çember ve kemer şeklindeki bu farklı açıklıklar cephe herhangi bir pencere eklenmesini engellerken tipik anıtsal bir yapının ortaya çıkaracağı kullanım sorunlarını da ortadan kaldırıyor.

Kompleks oldukça büyük yapay bir gölün ortasında yer alıyor ve kuzey-güney doğrultusunda karaya bağlanıyor. Sekizgen şeklindeki ana salonun etrafında konumlanan 9 bloğun hepsi tek başına duruyor. 9 katlı bu blokların her biri yalnızca üç kotta birbirleriyle bağlantı kuruyor. Blokların köşelerinde birbiriyle aynı 4 ofis bloğu yer alıyor. Kahn, yapı içindeki sirkülasyonu da oldukça titiz bir şekilde çözmüş. Meclis binasının içinde farklı türdeki asansörler ile işleyen kompleks bir ulaşım ağı var.

Plan

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, strüktürel olarak da tipik bir Kahn tasarımı. Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (YUAG) ve Kahn’ın pek çok ölçekteki projesinde de olduğu gibi meclis binasında da olabildiğince az kolon kullanılmış. Kimi yerde kolonlar duvarlar ve bölücü elemanların arasında saklanırken, kimi yerde ise doğrudan duvarlara yük taşıyıcı özellik verilmiş.

Kesit

Yapı, sunduğu farklı girişler ile ziyaretçilerine farklı mekansal deneyimler üretiyor. Bina her bir girişte farklı bir şekle bürünüyor. Tek tarafında silindirik kuleler ön plana çıkarken diğer tarafta açılı duvarlar dikkat çekiyor. Binanın formal kompozisyonunu yer kotundan bakarak anlamak neredeyse imkansız.

© Archdaily

Bina her ne kadar farklı karakterdeki hacimlerden ve çok katlı bloklardan oluşsa da dışarıdan bakıldığında tek bir kütle gibi okunuyor. Bu yaklaşım, Kahn’ın 1951 yılında Yale Üniversitesi Sanat Galerisi ile başladığı bu anıtsal form anlayışının en önemli göstergelerinden biri. Ancak Kahn’ın tasarımlarını diğer monumental mimari örneklerinden ayıran en önemli özellik Kahn’ın her zaman insan ölçeğinde çalışmış olması. Bangladeş Ulusal Meclis Binası da içeri adım atıldığından itibaren insana ve insanın mekan içindeki algısına göre tasarlandığını gösteren bir tasarım.

© Wikimedia Commons

Yapıya karakterini veren bir diğer unsur ise yine Kahn ile özdeşleştirebileceğimiz malzeme tercihleri. Eserlerinde uygulaması basit, kolay bulunabilir ve ucuz malzemeler kullanan Kahn, Bangladeş Ulusal Meclis Binası’nda da beton ve kırmızı tuğla kullanmayı tercih etmiş. Yapı, 1987-1989 döneminde Ağa Han Mimarlık Ödülü’ne layık görülmüş.

The post Bangladeş Ulusal Meclis Binası appeared first on Arkitektuel.

Trellick Kulesi / © Flickr – IK’s World Trip

Brutalizm kelimesi, İngilizce’de gaddar, acımasız anlamına gelen brutal kelimesinden değil, Fransızca bir tabir olan béton brut, yani işlenmemiş betondan gelmektedir. Akımın ortaya çıkmasındaki en büyük sebeplerden biri de II.Dünya Savaşı sonrasında halkın konut yetersizliğinden kaynaklı ihtiyaçlarının karşılanmaması ve  ekonomik sıkıntılardır. Bu malzemenin kullanılma sebebi ise o dönemde ortaya çıkan parasal sıkıntılardan dolayı malzemenin ucuz olması ve savaş sonrası ortaya çıkan konut yetersizliğini hızlı işlenmesinden dolayı çözmesidir. Diğer yandan bazı kaynaklara göre ise betonun yoğun olarak uygulandığı büyük yapılar bazı kesimlerce politik ve siyasi gücün göstergesi olarak inşa edilmişlerdir. Bir takım diğer kesimler ise bu yapıları çirkin ve hissiz yapılar olarak yorumlamışlardır.

50’li, 60’lı ve 70’li yıllarda en popüler dönemini geçiren brutalizm, 1980’lere gelindiğinde, etkisini yavaş yavaş yitirmeye başladığı gözlenmektedir. Yapılara yapılan eleştiriler sebebiyle, kurucu mimarların akımın 1980’lere doğru silinmemesi adına, yapılara farklı hatlar ve çeşitli renkler katarak o dönemde gelişen çağdaş modernizmden kopmamasını sağlamışlardır.  Brutalizmin en popüler döneminde ortaya çıkan en ünlü yapılarından biri Le Corbusier’in 50’li yılların başında tasarladığı Unite d’Habitation yapısıdır. Bu konut biriminin inşaatı sırasında beton kalıbından çıkartıldığı gibi kullanmıştır. 

©Paul Kozlowski

Brutalizm sözcüğünün ilk olarak kullanıldığı ülke olan İngiltere’de, Alison ve Peter Smitshson tasarladıkları okulda donatı borularını ve elektrik hatlarını açıktan geçirme kararı alarak bu akımı yapılarında  kullanmışlardır.  Bu akımın en çok kullanılan malzemesi beton olmasına rağmen, cam ve çelik gibi farklı malzemelerin de bir arada kullanıldığı örneklere rastlanmaktadır. Örneğin; yapımına 1971 yılında başlanan adını Fransa Cumhurbaşkanından alan Centre Pompidou. Kullanılan malzemelerin tamamen açıkta bırakılarak binanın tamamına modern bir görüntü vermeyi amaçlayan yapının mimarları Renzo Piano ve Richard Rogers bu özellikleri kullanarak yapının hala popülerliğini korumasını amaçlamışlardır. 

©RPBW / Michel Denancé

Günümüzde bu akımı yapılarında kullanan ve  en önemli  mimarlardan biri olan Tadao Ando’nun Church of Light isimli yapısını bu bağlamda inceleyebiliriz. Cephelerde kullanan ham beton yapıya kaba görüntüden ziyade zarif ve narin bir görüntü vermektedir. Aynı zamanda brutalizm, dış mekanın yanı sıra, iç mekan tasarımı yaparken de yapının doğallığını koruyabilicek bir akım olarak göz önünde bulundurulabilir. Mimari elemanların apaçık ortaya çıkarıldığı durumda, mekan tasarımında kullanılan mobilyalar mekanla iç içe girip harmoni oluşturabilir. Kullanılan elemanlar çok fazla öne çıkmadan, mekanla bütünleşebilirler. 

©ArchiTravel

Kısaca, Louis Kahn’ın da önceden tanımladığı üzere “Mimari bir mekan, nasıl yapıldığı aşikar olandır”. Bu açıklamada özellikle vurgulanan brutalist mimari yapılar, gizlenecek bir detayın olmadığı, tüm çıplaklığıyla ortaya çıkan dolayısıyla hatasız görünmesi gereken içi ve dışı bir mimari ürünlerdir. Adolf Loos’un da vurguladığı bir konuşmasında, “İyice düşünülmüş, muhayyile ürünü mimarlığın biçimini herhangi bir süs sistemi altında saklaması gerekmez.” Bu bağlamda tasarlanan yapılar, çıplak ve kusursuz görünürde olması gerektir. Bunu sağlayabilen mimarlar, kariyerinde en büyük başarılardan birine imza atmış demektir. 

Esma Dolgun Dağdelen

Kaynaklar

1. http://www.filozof.net/Turkce/nedir-ne-demek/16803-brutalizm-akimi-mimari-   nedir-ne-demek-hakkinda-bilgi.html
2.  MİMDAP,Brütalizmin Güzel Yanı,New York Times. http://www.mimdap.org/?p=34818
3.  ARSLAN D.,Brütalist Mimari    https://www.homify.com.tr/yeni_fikirler/7497/bruetalist-mimari
4. RÜZGAR E., Paris’te bir modern sanat müzesi:Centre Pompidou      http://www.milliyetsanat.com/yazar-detay/eser-ruzgar/paris-te-bir-modern-sanat-    
5. muzesi–centre-pompidou/13865) https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger
6. SALGIN B; Brüt Beton, Brütalizm ve Türkiye Örnekleri, 2007

The post Brutalizm Akımının Geçmiş ve Günümüzdeki Durumu appeared first on Arkitektuel.

©Shaun Bonneau

Goddard Kütüphanesi (Goddard Library), Worcester’deki Clark Üniversitesi’nin (Clark University) ana kütüphanesi. Yapı 1969 yılında tamamlandıktan sonra 2009 yılında yeniden düzenlemiş. Yeni Brütalizm akımının örneklerinden olan kütüphanenin orijinal halinin mimarı John M. Johansen. Johansen’in kütüphanesi, tıpkı Paul Rudolph’un tasarımı Rudolph Hall gibi, heykeli, insan ölçeğini ve doğrudan bağlamı reddeden bir akımın örneği.

*John M. Johansen projesini şöyle anlatmış: “Goddard Kütüphanesi, tecrübelerimin ve tasarım konseptlerimin onları hissettiğim halleriyle, doğal ve kaçınılmaz bir dışavurumu. Yerden bir kat yüksekliği kadar koparılmış yapı, kampüsün ana yollarının birleştiği noktada bulunuyor. Yapının merkezi lokasyonu kampüs için oldukça uygun, üniversitenin her bir departmanına hizmet edebilecek bir konuma sahip. Kütüphane, kampüsün akademik zenginliğinin bir göstergesi. Bu nedenle kütüphanenin orta kısmı kapalı ve korunan bir hazine, 3 katlı ‘kitap dolu bir kutu’. Bu kutunun etrafında sürekli bir dış strüktür olarak devam eden ve yapının taşıyıcısından ayrı betonarme ayaklarla desteklenen okuma alanları var. Bu dış strüktür, yapıya gevşek bir biçimde tutturulan, özel çalışma alanına ayrılmış kutular kümesi.

©Perry Dean Rogers Partners Architects

Tasarıma başladığında yapının programı bir büyüme, doğaçlama ve değişim sürecini barındırabilmek adına genişletildi. Aslında yapının tamamı bunları yansıtıyor. Yapıya ait nihai formla karşılaşıldığında, binanın çeşitli bölümlerine montaj veya ekleme sürecinde rastlandığına dair bir his mevcut. Yani yapının formu sürekli olarak evriliyor ve canlı, hiç ölü veya hareketsiz değil. Bu, Sistemler teoremi açısından, bir kurulum: sınır değeri, parçalarının özelliklerinin ve fonksiyonlarının toplamından daha büyük olan bir bütün.

©Perry Dean Rogers Partners Architects

Kütüphanenin kitaplarını barındıran merkezi kutusu, dış çeperdeki elemanların kutuplaşmasını belirleyen doğal bir mıknatıs gibi. Yapının güney tarafı yapının tamamından bağımsız bir açı yakalayarak bu sözde mıknatısın etki alanından çıkıyor ve yapının tamamından ayrılıyor. Yapının farklı şeyleri birleştiren kompleks kurgusundan bağımsız hareket ediyor gibi.

Bu nedenle aslında tüm yapı çözümlenmemiş, kararsız bir algı yaratıyor. Yapının programına sonradan eklenen, tek bir dev ayak üzerinde duran fakülte salonunun yapı için karar verilen mimari şemaya saygsızca dahil oluşu da yapının ziyaretçisinde bıraktığı bu hissini kuvvetlendirir nitelikte.

Goddard Kütüphanesi, benim ilk Johansen’in ilk modern binam. Yani bilim, felsefe ve sanat hakkındaki çağdaş düşüncelerle ilişkilendirilebilecek ilk yapım. Daha önce yaptığım çalışmaları bununla karşılaştırırken onları Rönesans binaları olarak görüyorum. Bu kütüphaneyi kasten ‘tasarlamadım’. Yapıyı gelişimine yardımcı oldum ve yön gösterdim. Bu yapıyı tasarladığım sıralarda arkadaşım Louis Kahn’la -meşhur Salk Enstitüsü’nün mimarı- “varoluş isteği” fikrimi paylaştım. Bina, güzel bir sanat eseri veya bir şey olma anlamında, mimari olmaya doğrudan çaba göstermez. Goddard Kütüphanesi, yapının ve kendimin kütüphanenin temel doğasını bulma girişimini temsil ediyor. Bitmiş bir bina olarak, sadece bir iş yapıyor; fonksiyonunu gerçekleştiriyor.”

©Chuck Kidd

Yapıyı yaşayan bir organizma olarak tasarlayan Johansen kütüphanesinin bir araya geliş şeklini, bir kayanın üstüne kendi isteğiyle yapışan kabuklu deniz hayvanlarının oluşturduğu kompozisyona benzetiyor. Burada kütüphaneyi oluşturan istek, Johansen’e göre egoist bir mimarın değil; kolektif bir organizmanın. Yapının rastgelelik hissi veren görünüşleri ve yalnızca programa cevap vermesi önemsenmiş olan karmaşık düzeni de bu düşüncenin bir sonucu. Mimar, Goddard Kütüphanesi’ni büyüme veya küçülmeye elverişli, hataya toleransı rastgeleliği nedeniyle oldukça yüksek bir canlı olarak değerlendiriyor.

©alchetron.com

Johansen, Goddard Kütüphesi’nden bir bina olarak bahsetmiyor. Yapı onun için daha çok bir elektronik cihazda olduğu gibi; bir armatüre takılan bileşenlerin montajı. Bu nedenle mimar yapısının geçen mekanik çağın değil; elektronik çağın bir binası olarak görüyor. “Bu kütüphane bir otomasyon cihazı değil -geleceğin kütüphanelerinin olabileceği gibi. Yine de görünüşü, bileşenleri yapısal bir şasiye asılmış ve açıkta bırakılmış olan bir Xerox fotokopi makinesinin arka yüzü gibi.” John M. Johansen.

©Perry Dean Rogers Partners Architects

Goddard Kütüphanesi daha eklemlenmiş bir tasarıma yöneliyor. Kütüphane masif taşıyıcı çerçevenin ve yapının diğer elemanlarının arasındaki farka odaklanan bir tasarıma sahip. Mimarın bu yaklaşımının sebebi yapıya daha sökülebilir veya değişebilir bir hava katmak. Johansen mimarlıkta böyle bir tutum üzerine çalışmalar yapmış ve buna ‘birleşim karşıtı mimarlık’ (anti-compositional architecture) adını vermiş. Bu mimari tutumun örneklerinden biri de Goddard Kütüphanesi.

The post Goddard Kütüphanesi appeared first on Arkitektuel.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Yale Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin (Yale School of Architecture) kullandığı Rudolph Hall, 1963 yılında üniversitenin mimarlık bölüm başkanlığını yapan Paul Rudolph tarafından tasarlanmış. İnşa edildiği 1963 yılında Yale Art and Architecture Building (Yale Sanat ve Mimarlık Binası) adı verilen yapı New Haven’da bulunan gotik Yale kampüsünün en dikkat çeken binaları arasında.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Brutalist mimarisi ile ön plana çıkan Rudolph Hall, inşa edildiği dönemde büyük bir yankı uyandırmış. Rudolph’un en önemli tasarımlarının başında gösterilen yapı, birbiriyle kesişen taraklı betonla kaplı hacimlerin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Hem dikey hem de yatay hacimler ile eşsiz bir kompozisyon yaratan Rudolph’un tasarımı aynı zamanda bir mimari manifesto. Yapı, Rudolph’un 1950‘lerin sonlarında modern mimarinin yaşadığı çıkmaza getirdiği bir çözüm olarak nitelendiriliyor.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Rudolph Hall, brutalist yapısını her noktasında ziyaretçilerine yaşatan bir sanat eseri. İkisi yer altında bulunan 9 kattan oluşan yapının içinde toplam 37 farklı kotta mekan var. Kotların tamamı merkezde bulunan atriuma bakıyor. Bu merkezi atrium tavan pencereleri ile aydınlatılıyor ve dar beton köprüler karşı kotları birbirine bağlıyor. Yapının içinde betonun yarattığı mekansal etki en dramatik şekilde hissedilebiliyor ve yapı kullanıcılarına beklenmedik vistalar sunuyor. Yapının tüm beton elemanları ahşap kalıplar kullanılarak yerinde dökülmüş.

© Richard Barnes – Dezeen

1969 yılında bir kundaklama saldırısı sonucunda çıkan yangın binaya oldukça hasar vermiş. Bu yangının ardından Rudolph Hall 1970 yılından 2000‘lerin ortasına kadar bir dizi yenileme çalışması geçirmiş. Bu çalışmaların hiçbiri Rudolph’un orijinal tasarımını korumayı başaramamış ve yapı 2000’li yıllara gelindiğinde eski işlevselliğini kaybetmiş.

2006 yılında, Yale Üniversitesi, Gwathmey Siegel & Associates Architects’i yapının restorasyonu için görevlendirmiş. Paul Rudolph’un öğrencisi olan Charles Gwathmey’in kurucusu olduğu firma, 126 milyon dolarlık bütçe ile yapıyı Rudolph’un orijinal tasarımına göre restore etmiş ve Rudolph Hall’un yanına sanat fakültesinin kullanması amacıyla yeni bir bina tasarlamış.

Kesit

Yapılan restorasyonda yangın sonrasında eklenen asma katlar yıkılıp cam kısımlar tek cidarlı olarak değiştirilerek yapı Rudolph’un tasarladığı haline döndürülmüş. Binanın beton işçiliği tamamıyla yenilenmiş. Yapının döşemeleri parlak turuncu halılar ile kaplanarak Rudolph’un kurduğu turuncu ve gri renk kompozisyonu yeniden canlandırılmış.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Gwathmey Siegel & Associates Architects, Rudolph Hall’un restorasyonunun yanı sıra, yapının hemen yanındaki alana Jeffrey H. Loria Centre binasını tasarlamış. Rudolph Hall’a kuzeydoğu cephesinden dokunan bu bina, mimarlık bölümünün kullanması için fazladan ofis alanları ve sınıflara sahip. İki büyük amfi, bir kafe ve büyük bir kütüphaneyi de bünyesinde bulunduran Jeffrey H. Loria Centre, aynı zamanda Rudolph Hall’un tüm mekanik ihtiyaçlarını karşılıyor.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Rudolph Hall’un hemen karşısında, 1953 yılında Louis Kahn tarafından tasarlanan Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (Yale University Art Gallery) bulunuyor. Aynı üniversitenin öğrencileri tarafından kullanılan iki yapı mimari tavır olarak birbirlerine karşı çıkıyor. Rudolph’un tasarımı, Kahn’ın üslubunu şekillendiren fonksiyonelizm akımından uzaklaşan bir kimliğe sahip.

The post Rudolph Hall appeared first on Arkitektuel.

1962’de San Diego Kaliforniya’da tamamlanmış olan bina Louis Kahn imzalı bir yapı. Salk Enstitüsü, ilk olarak çocuk felci için aşıyı bulmuş olan Jonas Salk’ın 1959’da projesiyle Louis Kahn’a danışmasıyla ortaya çıkmış. La Jolla şehrinde yer alan Salk Enstitüsü (Salk Institute), Pasifik Okyanusu’na farklı vistalarıyla kusursuz yerinde aslında bir biyolojik araştırma merkezi. 1962’de tamamlanan ve 1991’de ulusal bir kent simgesi haline gelen enstitü, Kahn’ın Uluslararası Üslup (International Style) ve Brutalizmi harmanlayan tarzıyla tasarlanmış.

© Oskar Mielczarek

Salk Enstitüsü, Jonas Salk’ın isteği ile bilimin keşfedilmemeiş kısımlarını insan hayatına dahil etmesine bir araç olarak biyolojik araştırma merkezi olarak programlanmış. Buna ek olarak Salk, tesisin seçtiği mimarine bir hedef de belirlemiş; Picasso tarafından ziyaret edilmeye layık bir tesis. Sonuç olarak ortaya hem fonksiyonelliği hem de çarpıcı estetik anlayışıyla anılan ve bu ikisini oldukça özgün bir şekilde harmanlayan bir yapı çıkmış: Salk Enstitüsü.

© Liao Yusheng

Enstitüde istenen en önemli özelliklerden biri, laboratuar alanlarının ferah, açık alanlar olmasıymış. Bunun sebebi bilimde yeni keşifler veya yeni teknolojik sistemler eklendikçe laboratuarların buna adapte olabilir yapıda olmasının istenmesi. Bunun yanında Salk Enstitüsü’nün, zamana dayanıklı, basit ve minimum bakım gerektiren, gelen araştırmacılara tamamen açık ve samimi bir yapı olması amaçlanmış.

Bunun üzerine Kahn’ın şeması şu şekilde gelişmiş: bir manastıra benzeyen mekansal organizasyon -dışarı kapalı, entellektüel bir kitleye yönelik. Üç bölüme ayrılan tesiste, bu üç kısım birbirinden tamamen ayrılmış: Buluşma Evi (The Meeting House), Köy (The Village) ve laboratuarlar. Buluşma Evi, adından da anlaşılacağı üzere geniş kitlelere hitap eden bir konferans alanı. Köy, yaşama birimleri barındıran, tesiste odak noktalarından biri haline gelmiş su ögesiyle iç içe olan ve birimler arasında su ile bahçe oluşturan alan. Laboratuar alanları ise Salk Enstitüsü’nde bir dizi kule olarak tasarlanıp aralarına avlulu bahçeler konarak birbirinden ayrılmış.  Şu an yapıda yalnızca laboratuar alanlarını görmemizin sebebi bu iki alanın projeden ayrılıp yalnızca laboratuar fonksiyonunun korunmuş olması.

© Evan Troxel

Fakat şimdiki tasarımda yukarıda sayılanlar gibi birçok ögenin değişmiş olduğunu görüyoruz. Bunun sebebi Kahn’ın önceki projelerinden olan Richards Medikal Araştırma Laboratuarları (Richards Medical Research Laboratories)‘nda tasarım sürecinde karşılaşan sorunlar olmuş. Önceki projesi Kahn’ın Salk Enstitüsü’nde daha açık, engellenmemiş bir düzen oturtmasına katkı sağlamış. Kendi projesinden ders çıkarmış anlayacağınız üzere Kahn. Bu tesisin, önemli özelliklerinden biri olarak düşünebilir bu da tasarım süreci için; kendini yineleyen ve tasarımına uyarlayan bir mimar, uygulanmış örneklerden türemiş bir yaklaşım.

© Evan Troxel

Enstitüdeki laboratuar alanları, 10 tane kulede paylaşımlı kullanılacak yerler olarak tasarlanırken aynı zamanda bulundukları kulelerde bir yandan da özel alanları oluşturuyor. Laboratuar alanları birbiri arasındaki geçiş köprülerle sağlanmış; tamamen açık olmayan fakat bağlantılı laboratuar alanları. Jonas Salk’ın istekleri üzerine teknolojik gelişmelere adapte edilebilir tasarımda olan laboratuar alanları, bu karakteri koruması amacıyla yapının kenarlarına yerleştirilmesi bir zorunluluk haline gelmiş desteklerle düzenlenmiş. Bu şekilde laboratuarlar, olası bir genişlemeye ve içteki esnek kullanıma açık.

Yapının mekanik sistemleri de yine bu amaçla beton arkasına gizlenmek yerine blok duvarlar ardında gizlenmiş. Böylece olası bir bakım ve restorasyonda yerinden direkt kaldırılabilecek sistemler elde edilmiş. Laboratuarların camları, yerlerine vidanlanmış. Bu da geniş bir ekipman getirilmesi vb durumlarda kolayca sökülüp herhangi bir yıkma işlemine ihtiyaç duyulmamasını sağlıyor. Genel anlamda, Salk’ın 1967’deki tabiriyle, yapı ‘yarını tahmin edebilen’ bir tasarım.

© Liao Yusheng

Salk Enstitüsü’nün laboratuarları yapıyı kullanan girişimler ve spontane gelişen başka işbirliği gerektiren çalışmalar için tasarlanmış. Alanların özel olarak kullanılabilmesi için kullanıcıların köprüleri kullanarak 10 kuleden birine geçiş yapmaları gerekiyor. Bu kuleler enstitünün alanları içerisinde ana meydan olarak tasarlanmış kısmın etrafında sıralanmış şekilde. Art arda sıralanmış kulelerin arasında, fotoğraflarda gözlemleyebileceğiniz gibi, boşluklar mevcut. Bu alanlar aslen Kahn tarafından kuleler arasındaki behçeler olarak düşünülmüş. Fakat bir başka mimar olan Luis Barragán tarafından boşluk olarak bırakılması konusunda ikna edilmiş.

Sonuç olarak ortaya sade, kırık beyaz traverten taşıyla vurgulanmış boşluklar çıkmış. Küçük çalışma alanlarını barındıran kuleler, batıya dönük açık cepheleriyle okyanus ve meydana bakan manzaralara sahip. Bu çalışma alanları ve meydanın kenarlarındaki laboratuar alanlarının ikisinin batıda cephesinde kalan son kısımları ofis alanlarına ayrılmış binanın program organizasyonunda. Bundaki temel amaç, her alanın manzaraya yönelen şekilde konumlanmasını sağlamak olmuş.

© Liao Yusheng

Meydanda ise dikkati çeken bir su ögesi mevcut. İnce su kanalı, Salk Enstitüsü’nde plaza alanını ortadan ikiye bölüyor ve kullanıcının görüşünü tesisten direkt olarak suyla uzandığı ufuğa çeviriyor. Yine traverten taşı ile kaplanmış plazanın görünümü, enstitü yapılarının çıplak beton duvarları ile bir uyum oluşturmuş. Bu uyum bütünüyle mekana antik Roma mimarisine stiliyle direkt referans vermeyen fakat hatırlatan primitif, görkemli bir anıtsallık katıyor.  Cephede görülen tik ağacı paneller de ofis ve çalışma alanlarının pencerelerinin etrafında kullanılmış. Monolitik beton ve taş kullanımından kurtulmasını sağlayan bir yaklaşım bu da tasarımda; kullanıcıya da görsel bir rahatlama sağlıyor taşlar arasında.

© Liao Yusheng

Salk Enstitüsü’nü ilgiç yapan özelliklerinden biri de yapımından yaklaşık 50 yıl sonra bile materyallerin deniz kıyısına yakın arazide bozulmadan kalabilmiş olması. Kahn’ın başyapıtı bu nedenle hala neredeyse hiçbir değişikliğie uğramamış şekilde durabiliyor. Tek bir müdahele cephedeki tik panellere olmuş Getty Foundation tarafından fakat panellerin de %70 oranında orjinalliği koruyabilmesi sağlanmış. Bunun yanında yapının yapımının başından itibaran Salk ve Kahn’ın laboratuar tasarımı hakkındaki ileri görüşlülüğü, enstitüyü hala işleyen, gelişmiş araştırmaların yapılabildiği bir yer haline getiriyor.  Esnek tasarımı, ustaca kurulmuş materyal ve mekan bütünlüğü Salk Enstitüsü’nü hem bir araştırma merkezi hem de mimari harika olarak kalmasını sağlıyor ve önümüzdeki birçok yıl da sağlayacak.

The post Salk Enstitüsü appeared first on Arkitektuel.