©Rogers Stirk Harbour + Partners

Wimbledon Evi (Wimbledon House) veya 22 Parkside olarak da bilinen Rogers Evi (Rogers House), 1968 yılında Richard Rogers ve eşi Su Rogers tarafından tasarlanmış. Mimarlık tarihine önemli katkıları olan Rogers’ın az bilinen işlerinden biri olan Rogers Evi, mimarın ailesi için yapılmış. Rogers’ın tasarımı aynı zamanda 1967 Paris Bienali’nde İngiliz mimarisini temsil etmiş. Yapı, İngiliz mimari mirası için oldukça önemli bir yere sahip.

©Iwan Baan

Richard Rogers evi ‘dahil olduğum en başarılı küçük ölçekli proje’ olarak anlatıyor. Bunun sebebi tasarımın bir ev olarak Rogers’ın ebeveynlerine istenen özel alanı ve gözlerden uzaklığı sağlaması ve bu kapalılığı tamamı cam cepheler ve açık plan şeması ile dengeleyen bir yaklaşıma sahip olması. Güneybatı Lonra’da geniş bir yol bitişik, uzun ince ormanlık bir kentsel alandaki yapı, yolla evin arasındaki bir ses bariyesi olması amacıyla evden tamamen kopuk bir çömlek atölyesiyle tasarlanmış. Rogers Evi, iç avluya bakan iki ayrı unsurdan meydana gelmiş. Ev, Rogers’ın tanımıyla ’sağlam sınır duvarları ile şeffaf bir tüp’.

©Iwan Baan

“Ev, bir dizi portaldan oluşuyor…Ana fikir esneklik. Biz ailenin değişen ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecek bir ev tasarlamayı hedefledik.” diyor Richard Rogers. Yapının çelik taşıyıcı sistemi, bakım masraflarından kaçınmak ve yapının strüktürü ve cephesi arasındaki bağlantıları kolaylaştırmak için yapının içerisine alınmış. Bu strüktür standart çelik kesitleriyle üretilmiş, birbiriyle aynı açıklığı geçen 8 adet rijit, kaynaklı portalla oluşturulmuş. Böyle bir taşıyıcı kurgu maksimum sökülebilirlik ile evi saran sisteme yeniden kullanılabilme ve iç mekan bölücülerinin istenilene göre tekrar düzenlenebilme özelliği sağlamış.

©Iwan Baan

Rogers Evi’nin duvarları kompozit panellerden oluşuyor: plastik kaplı alüminyum iç yüzey, köpük plastik çekirdekli ve neopren bağlantı sistemli paneller. Evin esneklik ilkesi etrafında şekillenen tasarım kurgusu nedeniyle bu panellerin çoğu hareket edebilen ayırıcılar olarak tasarlanmış.

Evin açıklıkları için canlı renklerde boyalı çelik çerçevelerin içi maksimum büyüklükteki camlar ile doldurulmuş. Evin tuvalet kısımlarında çatı olarak da çift katlı camlar tercih edilmiş. Çatıyı oluşturan camlar bu bölgelerde güneş ışığı yansıtıcı özelliğe sahip.

©Iwan Baan

Rogers Evi için Richard Rogers, ev için konsept fikrin çeşitli boyutlarda ucuza evler inşa etme imkanı sağlayacak bir dizi hazır eleman geliştirmek olduğunu belirtiyor. “Fikir, bütün bu evin bir fabrikada yaratılabileceğiydi.” diyor Rogers ve ekliyor: “Artık bu standart ögeler tasarlanmış olduğu için etrafınızda bulunan dükkanlardan alabilecektiniz.”. Rogers’ın bu fikirle amaçladığı o yıllar İngiltere’deki konut sorununa çözüm üretmek. “Bu İngilizlerin bütün konut sorunun çözen standartlaşmış bir sistem olacaktı. Olamadı! Ancak kesinlikle 50 yıl sonrasında ve hatta daha da uzun süre yaptığım işlerin çoğuna yol gösterdi.” diyor Rogers

©Iwan Baan

Richard ve eşi Su Rogers’ın tasarımında yarattığı konsept ortaya çıkmamış olsa da yapının arkasındaki fikirler, mimarın bundan sonraki işlerinde geliştirilmiş. Rogers Evi, özellikle Richard Rogers’ın bu evden 9 yıl sonra İtalyan mimar Renzo Piano ile tasarlayacağı Centre Pompidou’nun habercisi niteliğinde.

Küçük ölçekli bu projedeki konsept fikirleri kariyerinde geliştiren Rogers’ın bundan sonra gelecek olan işlerini tasarım fikirleriyle yönlendiren ev tasarımı, mimarın halen en çok bilinen eserlerinden bir tanesi. Rogers, Piano ile tasarladığı yapının da dayandığı konsept fikirlerin temelinin Rogers Evi’nde atılmış olduğunu belirtiyor.

©Iwan Baan

“Bir anlamda 22 Parkside, Centre Pompidou’ya doğru bir prototipti…Eğer Wimbledon Evi’ni (22 Parkside) Renzo’nun işleri yanına koyarsanız bir nevi Centre Pompidou’ya benzer bir yapı elde edersiniz. Tabiki Centre Pompidou çok daha büyük -gerçek anlamda açık mekanlar ve katlar 2 futbol sahası büyüklüğünde.” diyor Roger ve ekliyor “Ama konsept ve onu destekleyen canlı renkler orada da var.”. Açık plan şemasının ve esnek mekanların denendiği bu küçük ev, Rogers’ın bu bağlamlarda hem de bu fikirleri ortaya koyan diğer işlerin öncüsü olarak mimarlık tarihine önemli bir katkısı olarak değerlendiriliyor.

©Iwan Baan

Tasarlandıktan çok sonra ev, 2013 yılında 2. Derece miras listesine alınmış (Grade II Listing). İngiltere’de bu kadar yakın tarihli bir bina için oldukça nadir görülen bu ünvanın yapıya verilmesinin sebebi, Rogers Evi’in Birleşik Krallık’ın mimari mirası açısından büyük bir öneme sahip olması. Bundan 2 yıl sonra da yapı Philip Gumuchdijan tarafından aslına uygun olarak restore edilip Rogers ailesi tarafından Harvard Tasarım Enstitüsü’ne (Harvard Graduate School of Design) bağışlanmış.

The post Rogers Evi appeared first on Arkitektuel.

Trellick Kulesi / © Flickr – IK’s World Trip

Brutalizm kelimesi, İngilizce’de gaddar, acımasız anlamına gelen brutal kelimesinden değil, Fransızca bir tabir olan béton brut, yani işlenmemiş betondan gelmektedir. Akımın ortaya çıkmasındaki en büyük sebeplerden biri de II.Dünya Savaşı sonrasında halkın konut yetersizliğinden kaynaklı ihtiyaçlarının karşılanmaması ve  ekonomik sıkıntılardır. Bu malzemenin kullanılma sebebi ise o dönemde ortaya çıkan parasal sıkıntılardan dolayı malzemenin ucuz olması ve savaş sonrası ortaya çıkan konut yetersizliğini hızlı işlenmesinden dolayı çözmesidir. Diğer yandan bazı kaynaklara göre ise betonun yoğun olarak uygulandığı büyük yapılar bazı kesimlerce politik ve siyasi gücün göstergesi olarak inşa edilmişlerdir. Bir takım diğer kesimler ise bu yapıları çirkin ve hissiz yapılar olarak yorumlamışlardır.

50’li, 60’lı ve 70’li yıllarda en popüler dönemini geçiren brutalizm, 1980’lere gelindiğinde, etkisini yavaş yavaş yitirmeye başladığı gözlenmektedir. Yapılara yapılan eleştiriler sebebiyle, kurucu mimarların akımın 1980’lere doğru silinmemesi adına, yapılara farklı hatlar ve çeşitli renkler katarak o dönemde gelişen çağdaş modernizmden kopmamasını sağlamışlardır.  Brutalizmin en popüler döneminde ortaya çıkan en ünlü yapılarından biri Le Corbusier’in 50’li yılların başında tasarladığı Unite d’Habitation yapısıdır. Bu konut biriminin inşaatı sırasında beton kalıbından çıkartıldığı gibi kullanmıştır. 

©Paul Kozlowski

Brutalizm sözcüğünün ilk olarak kullanıldığı ülke olan İngiltere’de, Alison ve Peter Smitshson tasarladıkları okulda donatı borularını ve elektrik hatlarını açıktan geçirme kararı alarak bu akımı yapılarında  kullanmışlardır.  Bu akımın en çok kullanılan malzemesi beton olmasına rağmen, cam ve çelik gibi farklı malzemelerin de bir arada kullanıldığı örneklere rastlanmaktadır. Örneğin; yapımına 1971 yılında başlanan adını Fransa Cumhurbaşkanından alan Centre Pompidou. Kullanılan malzemelerin tamamen açıkta bırakılarak binanın tamamına modern bir görüntü vermeyi amaçlayan yapının mimarları Renzo Piano ve Richard Rogers bu özellikleri kullanarak yapının hala popülerliğini korumasını amaçlamışlardır. 

©RPBW / Michel Denancé

Günümüzde bu akımı yapılarında kullanan ve  en önemli  mimarlardan biri olan Tadao Ando’nun Church of Light isimli yapısını bu bağlamda inceleyebiliriz. Cephelerde kullanan ham beton yapıya kaba görüntüden ziyade zarif ve narin bir görüntü vermektedir. Aynı zamanda brutalizm, dış mekanın yanı sıra, iç mekan tasarımı yaparken de yapının doğallığını koruyabilicek bir akım olarak göz önünde bulundurulabilir. Mimari elemanların apaçık ortaya çıkarıldığı durumda, mekan tasarımında kullanılan mobilyalar mekanla iç içe girip harmoni oluşturabilir. Kullanılan elemanlar çok fazla öne çıkmadan, mekanla bütünleşebilirler. 

©ArchiTravel

Kısaca, Louis Kahn’ın da önceden tanımladığı üzere “Mimari bir mekan, nasıl yapıldığı aşikar olandır”. Bu açıklamada özellikle vurgulanan brutalist mimari yapılar, gizlenecek bir detayın olmadığı, tüm çıplaklığıyla ortaya çıkan dolayısıyla hatasız görünmesi gereken içi ve dışı bir mimari ürünlerdir. Adolf Loos’un da vurguladığı bir konuşmasında, “İyice düşünülmüş, muhayyile ürünü mimarlığın biçimini herhangi bir süs sistemi altında saklaması gerekmez.” Bu bağlamda tasarlanan yapılar, çıplak ve kusursuz görünürde olması gerektir. Bunu sağlayabilen mimarlar, kariyerinde en büyük başarılardan birine imza atmış demektir. 

Esma Dolgun Dağdelen

Kaynaklar

1. http://www.filozof.net/Turkce/nedir-ne-demek/16803-brutalizm-akimi-mimari-   nedir-ne-demek-hakkinda-bilgi.html
2.  MİMDAP,Brütalizmin Güzel Yanı,New York Times. http://www.mimdap.org/?p=34818
3.  ARSLAN D.,Brütalist Mimari    https://www.homify.com.tr/yeni_fikirler/7497/bruetalist-mimari
4. RÜZGAR E., Paris’te bir modern sanat müzesi:Centre Pompidou      http://www.milliyetsanat.com/yazar-detay/eser-ruzgar/paris-te-bir-modern-sanat-    
5. muzesi–centre-pompidou/13865) https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger
6. SALGIN B; Brüt Beton, Brütalizm ve Türkiye Örnekleri, 2007

The post Brutalizm Akımının Geçmiş ve Günümüzdeki Durumu appeared first on Arkitektuel.

Gordon Matta-Clark (1943-1978) kısa olarak nitelendirebileceğimiz ömrü içerisinde mimarlık kavramının algılanış ve uygulanış biçimini eleştirmiş ve yaptığı işlerle mimarlık düşüncesini farklı bir yöne çekmiştir. Terkedilmiş yapılar üzerinde çalışarak alışılmışın dışında bir yeniden işlevlendirme örneği göstermiş olan Matta-Clark, binaları keserek hem yapıları heykel gibi işlemiş, hem mekan içerisinde yeni bir deneyim alanı oluşturmuş hem de mimarlık kavramının algılanma biçiminin sorgulanmasını sağlamıştır.

Annesi Amerikalı, babası ise Şilili sürrealist bir ressam olan Gordon Matta-Clark, 22 Haziran 1943 yılında New York’ta doğmuştur. Çok kültürlü ve sanatçı bir çevrenin içinde doğan Matta-Clark’ın vaftiz babası Marchel Duchamp’tır. Şüphesiz ki doğduğu ortamla birlikte hayatının geri kalanındaki tüm deneyimleri Matta-Clark’ın fikirlerini ve çalışmalarını etkilemiştir. Cornell Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi alan Gordon Matta Clark’ın, Cornell’de mimarlık stüdyosu yürütücülerinden biri olan Colin Rowe’den ve Paris’te Sarbonne Üniversitesi’nde eğitim alırken tanıştığı Guy Debord ve Sitüasyonistler’den etkilendiği bilinmektedir.

Window Blowout / © Tate

1970’lerde çalışan pek çok sanatçı için politika ve sosyal reform önemli bir konuydu. Gordon Matta-Clark bu  konuları esas alan New York’taki sanatçılardan biriydi. 1960’larda iflasın eşiğinde olan New York’un terk edilmiş mekânları Matta-Clark’ın çalışma alanlarıydı. 1960’ların sonunda ‘Artist-in-residence’ yasasıyla sanatçılara SoHo’da terkedilmiş loftları kullanma imkanı verildi. Loft binalar Matta-Clark’ın kesme işlemini ilk uyguladığı mekânlardan oldu. Matta-Clark’a göre loft şartları içinde yaşayan sanatçıları zorlayan ve orayı dönüştürmeye zorlayan bir atmosfere sahipti. Kendisi de ilk anımsadığı kesme işlerinden birini 1971’de SoHo’da Coraline Goodden ile kurduğu Food isimli lokantada gerçekleştirdiğini söyler. Lokantanın ilgi görmesiyle birlikte kullanım alanları yetersiz kalmaya başlamış ve Matta Clark burayı dönüştürmek istemiştir. Bu dönüşümü önceden inşa ettikleri alanları keserek yapmaya başlamış ardından tezgah, ankastre çalışma alanları, bölücüler ve duvarlar üzerinde değişimler yaparak devam ettirmiştir.

Food lokantası ise, sanatçılar tarafından kullanılmaya başlanan SoHo için tümüyle farklı ve yeni bir mekân olmuştur. Lokantada malzemeler, sanatçılarla birlikte ortak getirilip kullanılmış yemekler birlikte pişirilmiştir. Bunun karşılığında sanatçılar ise işlerini sergileyebilmek için lokantayı kullanabilmiştir. Sanatçıların toplanması için bir alan oluşturan lokanta aynı zamanda piyasa odaklı sanat dünyasını tamamen karşıt bir akımın parçası haline gelmiştir.

© Tate

Karşıt akımın içindeki Gordon Matta Clark 1973 yılında Laurie Anderson, Tina Girouard, Carol Goodden, Suzanne Harris, Jene Highstein, Bernard Kirschenbaun, Richard Landry ve Richard Nonas ile birlikte Anarchitecture grubunu kurmuştur. ‘Anarchy’ ve ‘architecture’ kelimelerinin birleşmesinden adını alan bu grup dönemin sahip olduğu yapı ve mimarlık anlayışını sorgulamış ve protesto etmiştir. Grup çalışmalarında mekanın politik konumu, terkedilmiş mekanların yeniden kullanımı, özel mülkiyet kavramı gibi mimarlık dışı görülen ama estetik ve görsel kaygıların ötesinde mimarlığın sosyal ilişkisini sorgulayan konulara değinmiştir.

Gordon Matta Clark’ın bir diğer ilgilendiği konu ise alternatif konut arayışı olmuştur. Yere özgü (site-specific) sanat akımının Clark’ın mimarlığına etkisi çok büyük olduğu söylenmektedir. 1970’de Vassar College’de bir sergiye katılımcı olarak davet edilen Matta-Clark, üniversite yönetimine loftunun kira sözleşmesi dolduğu için okul müzesinin bahçesindeki büyük bir ağaca ağaç ev yapmak istediğini söylemiş ve sergi bitene kadar burada kalmayı teklif etmiştir. Yasal sorumluluklardan korkan okul yönetimi ise bu durumu reddetmiş bunun üzerine Matta-Clark bu bölgeye dansçı ve heykeltıraş arkadaşlarını çağırarak, daha sonra ‘’Tree Dance’’ adıyla filmi gösterilecek olan, bir etkinlik düzenlemiştir. 1971’de ise evsizlerin sokakta buldukları malzemelerle geliştirebilecekleri alternatif konut uygulamaları üzerinde çalışmıştır. Bu çalışmalardaki ana hedefi ise evsiz insanların bu uygulamaları görerek kendince geliştirmesini sağlamak ve daha sağlam, ihtiyaçlarını daha iyi karşılayan alternatif konutlar üretmelerine yardımcı olmaktır.

Tree Dance / © situaciones.info

1972-73 yılları arasında Gordon Matta Clark bir bina üzerindeki ilk somut kesme işi kabul edilen Bronx Floor’u gerçekleştirmiştir. Bina üzerinde yaptığı kesme işlemleriyle, mekânın iç-dış algısını değiştirmiş ve mahremiyet kavramını sorgulamıştır. Yapının içerisinde oluşturduğu boşluklarla, bina içerisinde yeni alanlar oluşturan ve ışık gibi dış mekân ögeleriyle yapının etkileşimini artıran bu çalışmasında, kestiği döşeme parçalarının farklı biçimde kullanılan bir yüzey olarak algılanmasını sağlamıştır. Bu çalışmasıyla birlikte Matta-Clark, binalar üzerinde kesikler yaratan kentsel bir arkeoloğa dönüşmeye başlamış ve yapının tarihi katmanlarını ve iskeletini ortaya çıkarmaya başlamıştır.

Bronx Floor / © Tate

1974’de New Jersey’de gerçekleştirdiği Splitting isimli çalışması ise Gordon Matta-Clark’ın en basit görünen ancak okuması en karmaşık çalışması olarak kabul edilmektedir. Varlıklı bir yerleşim bölgesi olan New Jersey’de değişen ekonomik koşullarla birlikte birçok aşçı, bahçıvan, hizmetçi gibi çalışan işlerini kaybetmiş ve evlerini terk etmiştir. Terkedilen evler çürümeye bırakılmıştır. Tüm mahallenin ortadan kaldırılması kararıyla çürümeye bırakılan bu evler Gordon Matta-Clark için bir çalışma alanı olmuştur. Yapı üzerinde uyguladığı kesme çalışmasıyla evi ışık kamasıyla ikiye bölmüştür. Dönemin Amerikan ev yaşantısının sahip olduğu mahremiyet algısını ve mimarlık literatüründeki banliyö ev kavramını eleştirmiştir.

Splitting / © Tate

Matta-Clark çalışmaları için farklı, diğerlerinden ayırt edilebilir bir kimliği olan tarihsel karakteristik özelliklere sahip yapılar tercih etmektedir. Anıtsal olmayan, toplumun ve mimarlık çevrelerinin görkemli olarak nitelendirmediği yapıları çalışmaları için uygun bulmuştur. 1975’de uyguladığı Day’s End isimli çalışması, dönemin ilgi gören liman ve antrepo yapıları üzerindeki yeniden işlevlendirme çalışmalarına bir tepki gösterme niteliğindedir. Dönemin restorasyon ve rekonstrüksiyon algısından rahatsız olan Matta-Clark terkedilmiş bu yapı üzerinde bir delik açarak mekanın gün ışığıyla buluşmasını sağlamıştır.

Day’s End (Pier 52) / © Tate

Paris’in Rue Beaubourg bölgesinde terkedilmiş ve tehlikeli olduğu için yıkılmak üzere olan binalar 1975 yılında Gordon Matta-Clark’ın bir diğer çalışma alanı olmuştur. Renzo Piano ve Richard Rogers tarafından tasarlanan Centre Pompidou sanat merkezinin bulunduğu sokakta Gordon Matta-Clark başka bir dönüşüm göstermek istemiştir. Binanın duvarına 45 derece eğikliğinde, sokağı görecek şekilde direkt ilişki sağlayan konik bir delik açan Matta-Clark, sadece yapıya değil sokağa da dikkat çekmeyi başarmıştır. Piano ve Rogers tarafından o dönemde inşa edilecek yapı ile birlikte kenti ve sokağı şekillendirecek olanın Piano ve Rogers değil sokağın ve binaların kendisi olacağını göstermek istemiştir.

Day’s End / © art-nerd.com

Conical Intersect isimli çalışmasında, Matta-Clark’ın mimarlık ve heykel arasında kurduğu ilişki, çok daha büyük ölçekli bir biçimde fark edilmiştir. Paris’te yeterince konut yerleşimi olmadığı için yapıların sanat eseri olma amacıyla kullanılmasını eleştiren bir öğrenci, Matta-Clark’la birlikte çalışma alanında bir süre geçirdikten sonra sürece daha işlevsel olarak yaklaşmış ve yapılan çalışmayı yeterince ışık ve hava almayan mekânlara bu ögeleri sokmak olarak yorumlamıştır. Bu noktada Matta-Clark’ın bir sanat dalı olarak heykel ve mimarlığın ilişkisinin farklı biçimlerde yorumlayabildiği ve sanatla mekânsal deneyimi mimarlık kesitinde birleştirebildiği söylenebilir.

Conical Intersect / © Guggenheim

Gordon Matta-Clark 1977 yılında Belçika’nın Antwerp kentinde son işlerinden biri olan Office Baroque adını verdiği çalışmanın kendisi için ayrı bir yeri olduğunu söylemiştir. Dış cephe üzerinde kesim işlemi olarak planlanan proje belediyenin engellemesiyle iç mekânda kesme işlemlerine dönüşmüştür. Kamusal olanı, kamuya kapalı hale getirmek zorunda kalan Matta-Clark yeni biçimsel karalar vermek zorunda kalmıştır. Kahve fincanın bina planları üzerinde bıraktığı izlerden ilham alarak kesme işlemini gerçekleştiren Matta-Clark, mekân içerisinde her zamankinden farklı olarak anlık olarak algılanabilen değil, mekân içerisinde dolaşımla algılanabilen bir deneyim yaratmıştır. Matta-Clark’a göre bu projeyi diğerlerinden farklı kılan bu yeni deneyim yöntemi olmuştur.

Office Baroque / © Guggenheim

Gordon Matta-Clark bir röportajda kendi işlerini doğrudan ifade yöntemleri barındıran işgaller olarak nitelendirmiştir. Ona göre Splitting bir ayrılma, Day’s End mekânın unsurlarının doğaya açılması, Conical Intersect bir sokak tiyatrosu, Office Baroque ise üzerinde gezilen bir panoramik bir deneyim alanıydı. 27 Ağustos 1978’de 35 yaşında vefat eden Matta-Clark bir mimar olarak ardında hiçbir yapı bırakmamıştır ancak yaptıkları ve söyledikleriyle yaşadığı dönemin tam aksi bir yönde mimarlık teorisi oluşturmayı başarmıştır.

Kaynaklar

1. ‘’The Anarchitecture Group’’, http://www.spatialagency.net/database/the.anarchitecture.group (Erişim Tarihi: Kasım, 2018).
2. ‘’Gordon Matta-Clark Office Baroque’’ https://www.guggenheim.org/artwork/5209 (Erişim Tarihi: Kasım, 2018)
3. Aslı Can, ‘’Gordon Matta-Clark’’ https://manifold.press/gordon-matta-clark (Erişim Tarihi: Kasım, 2018)
4. ‘’Gordon Matta-Clark’’ http://www.artnet.com/artists/gordon-matta-clark/ (Erişim Tarihi: Kasım, 2018).
5. Gordon Matta-Clark, çev. Baran Bilir, 2012, İstanbul: Lemis Yayın.

The post Gordon Matta-Clark appeared first on Arkitektuel.

İngiliz mimar Cedric Price ve tiyatro yönetmeni Joan Littlewood tarafından başlatılan Fun Palace (Eğlence Sarayı), mimari ve teknolojik bir deney. 1962 yılında Price ve Littlewood tarafından temelleri atılan proje; sibernetik, oyun teorisi (game theory) ve bilişim teknolojileri, tiyatro ve durumculuk gibi çağdaş söylem ve teorilerin bir sentezi. Fun Palace’ın amacı, yeni bir deneysel, doğaçlama mimari dil yaratarak mimarlığın ve teknolojinin II. Dünya Savaşı sonrası sürekli değişen kültürel ortama ayak uydurmasını sağlamak. Fun Palace, alışılagelmiş bir bina değil, kültürel ve sosyal koşullara uyum sağlayan bir makine.

 

© MoMA

© Cedric Price Archives, Canadian Centre for Architecture, Montreal.

Joan Littlewood, aklındaki ideal projeyi şu sözlerle anlatıyor: “Londra’da bir sokak üniversitesi tasarlayacağız. Burada, psikologların ve elektronik mühendislerinin sanayi ve savaş için tasarladığı oyunlar olacak. Bilgi müzik kutularından aktarılacak. Oyun alanı, herkesin tiyatro ihtiyacını karşılayacak. Fabrikalardan, dükkanlardan, ofislerden gelen günlük rutinlerinden sıkılmış kadın ve erkekler burada kendi deneyimlerinden skeçler canlandıracak. Mekanın özü ise zorunlu veya resmi olmaması. Burada kalıcı yapılar olmayacak. Hiçbir şey 10 yıldan fazla kalmayacak, bazılarının ömrü 10 gün bile olmayacak. Resmi olmama durumu beraberinde esnekliği getiriyor. Tamamı açık plana sahip yapıda listelenen mekanlar kapatılmayacak.”

© Cedric Price Archives, Canadian Centre for Architecture, Montreal.

Littlewood, rüya projesini gerçekleştirecek mimar bulmanın kolay olmayacağını biliyordu. Hiçbir geleneksel mimar böyle bir mekanı tasarlayamazdı. Ancak, henüz pek kayda değer yapısı bulunmayan, genç Cedric Price sıra dışı bir mimardı. Price, Littlewood’un fikrinin İngiltere’nin sürekli değişen kültürel ortamına ayak uydurabilecek yeni bir interaktif ve değişken mimari dil gerektirdiğini fark etti. Bu doğrultuda çalışmalarına başlayan Price bir bina değil, bir mimarlık manifestosu tasarladı.

© Cedric Price Archives, Canadian Centre for Architecture, Montreal.

Cedric Price, Fun Palace’ı tasarlarken inşaat mühendisi olan iş arkadaşı Frank Newby’den yardım alıyor. Newby ve Price, 14 paralel sıra servis kulelerinden oluşan, Newby’nin tartan grid olarak adlandırdığı iç içe geçen karelerden oluşan bir strüktürel sistem kurgulamış. Merdiven, asansör, elektrik kabloları ve mekanik tesisat kare şeklindeki kulelere yerleştirilmiş. Yapı yaklaşık 237 metre uzunluğunda ve 109 metre eninde. Bu eğlence fabrikasının içinde iki gezer vinç bulunuyor ve yapının içindeki modüller bu vinçler sayesinde taşınıyor. Yapının içindeki merdivenler ve yürüyüş yolları hareket edebilir şekilde tasarlanmış. Kullanıcılar yapının içindeki merdivenleri, duvarları, platformları değiştirerek yeni mekanlar üretebiliyor.

 

© Interactive Architecture Lab

 

© Interactive Architecture Lab

Fun Palace Sibernetik Komitesi, projeyi altı organizasyonel bölüme ayırdı. Birinci Bölüm Pask ve takımının geliştirdiği çeşitli öğretme makinelerine ayrılmıştı. İkinci Bölüm’de tiyatro, müzik ve dans gibi deneyimler sunuluyordu. Üçüncü Bölüm’de genç yönetmenlerin kendi filmlerini yapabileceği bir alan vardı. Dördüncü Bölüm, kullanıcıların kendi deneylerini gerçekleştirebileceği laboratuvarları bulunduruyordu. Beşinci ve Altıncı Bölümler ise resim ve heykelcilik için stüdyo alanları olarak kullanılacaktı.

© Cedric Price Archives, Canadian Centre for Architecture, Montreal.

Price, Littlewood, Pask ve tüm Fun Palace ekibi yıllarca projenin inşa edilebilmesi için bürokratik engeller ile uğraştı. Son olarak 1975 yılında Price 10 yaşındaki projenin artık modasının geçtiğini ve Fun Palace’ı inşa etmenin anlamsız olduğunu belirtti. Projenin zamanı geçmişti ve ilk sanal mimari fırsatı çoktan geçmişti. Bu nedenle Fun Palace hiçbir zaman inşa edilemedi.

 

The post Fun Palace / Cedric Price appeared first on Arkitektuel.

Lloyd’s of London Binası, Centre Pompidou tamamlandıktan sonra 1977’de Renzo Piano ve Richard Rogers’ın eski bir sigorta şirketi olan Lloyd’s of London’ın eski binasının yerine yeni bir yapı tasarlamak üzere görevlendirilmesiyle ortaya çıkmış. Yapı, sigorta şirketinin Londra’daki merkez binası.

© Lloyd’s

İkilinin en bilindik işi olan Centre Pompidou’daki gibi Lloyd’s of London Binası, varolan ortaçağ yapılarının arasında -Londra’nın finans bölgesine- yeni bir mimari dil kazandırıyor. Etraftaki eski binaların aksine, son derece teknolojik bir mimari estetiğe sahip bir dil ile sağlıyor bunu yapı. Böyle bir dilin bi başka sebebi de uluslararası sigorta dalında ortaya çıkan bir çok dava ile uğraşılması ve şirketin bu nedenle ikinci kez genişlemeye gitmek zorunda olmasıymış. Yapının bu genişlemeyle son hali 1986 yılında tamamlanmış.

© ArchDaily

Lloyd’s of London 1928’den beri dünya çapındaki en büyük sigorta şirketlerinden bir tanesi. Kuruluşu yaklaşık 17. yüzyıla dayanan yapı, ilk olarak Londra içinde daha sonra tüm dünya çapında hizmet vermeye başlamış. Kuruluşundan beri büyümesi nedeniyle de Londra’nın finans merkezindeki Lloyd’s of London Binası, zaman içinde farklı farklı yenilemeler ve genişlemeler yaşamış. Bunların en büyük ve en önemlisi ise Renzo Piano ve Richard Rogers imzalı olan son proje.

© ArchDaily

Yine Centre Pompidou gibi Lloyd’s of London Binası da “inside out” yani “tersyüz/içten dışa” tasarlanmış. Bunun anlamı, yapının tüm servis fonksiyonları ve elemanlarının iç mekandan arındırılması ve yapının dışına yerleştirilmesi. Bu yaklaşımın daha önceki projede kolay bir değişim/yenileme sağladığını görmüştük. Asansörler, tesisat, elektrik gibi servis elemanlarının bakımını kolaylaştırıyor.

Bu “son teknoloji mimari estetik” olarak adalandırabilen yaklaşımın en önemli mimari özelliği ise; iç mekanı tamamen özgürleştirmesi, açık, esnek bir plan şemasına izin vermesi ve böylece hiçbir katta kesintiye uğramayan dolanıma/aktiviteye olanak sağlaması.

Plan

Londra’da yükselmiş en fütüristik eselerden biri olan Lloyd’s of London Binası’nda esneklik en önemli tasarım ilkelerinden biri olmuş: kesintisiz bir iç mekan yaratmak ve bunu yapının tüm aktivitelerini kapasayacak şekilde kurgulamak.  Yapının yukarıda bahsettiğimiz şeklini -dışta servis elemanları, içte özgür mekan- veren de bu fikir olmuş. Servis sistemleriyle ilgili her türlü mekan resimlerde görebileceğiniz yapının kendi kütlesinin dışındaki kuleler içinde kurgulanmış. Böylece ekip yapıya hem okunabilirlik hem de bir ölçek tanımlamış oluyor.

© Lloyd’s

İç mekan düzeni de bu okunabilir ögelerden biri. Tasarım ilkesiyle ortaya çıkan plan düzeni aynı zamanda arazinin kullanımını maksimum seviyeye çıkartıyor ve ilerideki olası değişikliklere, gelecekteki ihtiyaçlara göre şekillenebilecek bir plan sunuyor. Açık plan şeması, yapının tüm iç mekanının ayırıcı duvarlarla yeniden şekillendirilebilmesine, yeni ilginç mekanlar yaratılabilmesine olanak sağlıyor; yapıda kesin bir ayırıcı yok. Benzeri olmayan plan şemasının bir başka nedeni de düzensiz ortaçağ caddelerinden birinin üzerinde yer alması ve mimarın binaların birbirine monte edilmiş  parçaların kiti (kit of parts) olarak gören felsefesi. Tüm strüktürel detaylar gözler önünde ve gözlemciye yapının nasıl desteklendiğiyle iligli bilgi veriyor.

© ArchDaily

Lloyd’s of London Binası, 60 metre uzunluğunda bir atirum etrafında döndürülerek konumlandırılmış üç kuleden oluşuyor. Bu üç kule de kendi servis kulelerine bağlanıyor. Her katta atriuma akan galeri kısımları oluşturulmuş. Fakat yapıyı oluşturan ilk dört kat atiruma tamamen açık diğer katlar da galeriler camlarla kapanmış durumda.

Atirum boyunca kullanıcının gözüne bir dizi yürüyen merdiven çarpıyor. Sirkülasyon elemanları bu boşlukta gözlenebilir. Büyük boşluğu kesen sirkülasyon elemanları farklı katlardaki sigortacıları birbirlerine bağlıyor ve yapının dinamizmine katkıda bulunuyor. 

© Lloyd’s

Richard Rogers projeyi aldığında 1928 yılından kalma orijinal binanın yıkılmasını öngören bir tasarım yaptı. Fakat Rogers, tüm binayı yıkmak ve tarihinden tüm izleri silmek yerine yapıay saygı niyetinde yapının orijinal cephesini korudu. Geçmişin mimarisi yeni ileri teknoloji tarzla birlikte yan yana kullanılmış oldu. Bu da Lloyd’s of London Binası’nın neredeyse çelişkili, zorlanmış bir görünüme sahip olmasına yol açtı. Ama yine de iki tarz Londra’nın modernleşme sürecinin bir gösterimi olarak bir arada var olabiliyor yapıda.

© Lloyd’s

Mekanik ve sirkülasyon elemanlarının dışta yer almasının yanında cephede dikkat çeken bir başka nokta ise sürekli bir dile sahip olmayışı, farklı parçaların birleştirilmişmesiyle oluşturulmuş görüntüsü. Bölümlere ayrılmış karakterdeki cephe, plan şemasındaki modülerliğe destek veren bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Bunu yanında tüm cephe paslanmaz çelik kaplı; yapıya ileri teknoloji, postmodern bir hava katıyor. Cephenin bu karakteri, yapımdaki teknolojik evreleri gözler önüne sererken aynı zamanda yapının işlevsellik anlayışına da vurgu yapıyor.

© Lloyd’s

Lloyd’s of London Binası oldukça özgün ve ilginç bir estetik anlayışa sahip. Yapı, Londra’nın finans merkezinde sanki bitmemiş bir bina izlenimi veriyor. Bunun sebeplerinden biri Rogers’ın bina yapım sürecinde gelen vinçleri dekoratif bir öge olarak yapının en üst noktasında bırakmış olması.

Rogers’ın alışılmadık yaklaşımı, vinçlerin dekoratif öge oluşu, modern estetik anlayışını sorgulamaya iten bir  öngörü sağlıyor bugün bile. Lloyd’s of London Binası’na mimari modernizm çerçeveside bir yer tanımlayarak ve bunu her türlü kullanıcının karşısında gözler önüne sererek.

© Lloyd’s

Yapının ana strüktürü betonarme. Ana kolonlar betonarme diğerleri ise çelik stürktür. Yapı bu anlamda dikey olarak genişleyebilecek şekilde kurgulanmış. Bunun yanında kuleler tamamen prefabrike kolonlar, kirişler, döşemeler ile oluşturulmuş. Bu karakteriyle de İngiliz ileri teknolojisinin bir anıtı oluyor. Yapının ilk dört katına bu taşıyıcılar arasına sirkülasyon için mekanik sistemler yerleştirilmiş. Bunun dışındaki tüm katlara dış cepheye atılmış 12 asansör ile ulaşmak mümkün.

© Philip Oldfield

Lloyd’s of London Binası, ikilinin önceki işi gibi oldukça dikkat çeken, zaman zaman eleştiri alan ve yine de modern mimarlık tarihinde oldukça önemli yere sahip bir eser. Tarihi kente dokunan, ortaçağdan kalma şehir yapılarının ortasında yükselen bina, mimari için yeni bir soluk olarak nitelendiriyor zamanında: ileri tekonoloji ile estetiği harmanlayan.

Kaynaklar:

1. “Lloyd’s Building”. WikiArquitectura. <https://en.wikiarquitectura.com/building/lloyds-building/>
2. Andrew Kroll. “AD Classics: Lloyd’s of London Building / Richard Rogers” 21 Kasım 2010. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/90668/ad-classics-lloyds-of-london-building-richard-rogers/>

The post Lloyd’s of London Binası appeared first on Arkitektuel.

©Luc Boegly/Artedia

Daniel Libeskind

“Montparnasse Paris’in en nefret edilen binası olduğu için efsanevi bir öneme sahip. Ben bu yapıyı çok güzel bir gökdelen olduğu için değil, temsil ettiği düşünceden dolayı savunuyorum. Parisliler, bu yapıyı gördükleri zaman paniklediler ve yoğun sürdürülebilir şehircilik anlayışını da terk ettiler. Tüm yüksek yapıları La Defense gibi şehirden uzak yerleşim bölgelerine ittikleri için şehirsel büyümeden uzaklaştılar. Parisliler, bu duruma estetik açıdan yaklaştı. Paris’in yaşayan, aktif bir şehir olması için yaşaması gereken sonuçları göz ardı ettiler. Böylece yaşayan bir şehirden çok bir müze şehri tercih ettiler. İnsanlar, şehir kavramına aşırı önem gösterdikleri için, karbon ayak izi, hızla tükenen kaynaklar, ve şehirlerin gittikçe azalan kapasiteleri gibi unsurlara dikkat etmediler. İnsanlığın kaliteli, düşük maliyetli yüksek binalara bu yüzden ihtiyacı var. İnsanların Londra’ya sadece iş için değil, kullanılabilir uygun mekanlar için de gitmeleri bir tesadüf değil. Hiçbir yeni kurulmuş şirket Paris’te iş kurmayı karşılayamaz. Evet belki Montparnasse Kulesi mimari bir dehanın sonucu ortaya çıkmamış fakat yapı gelecekte kurulması gereken şehir anlayışına dair izler taşıyor.”

Orange County Hükümet Binası, Goshen, NY  

© Jeff Goldberg/Esto

Zaha Hadid

“ 1960‘lar sosyal reform için dikkat çekici bir dönemdi. Değişim, özgürlük ve bağımsızlık önemli fikirlerdi. Günümüzde insanlar kamusal binaların daha süslü olmasını istiyor fakat o dönemde mimarlar zor projeler yapıyorlardı. Orange County hükümet Binası birbirleri içinden geçen iç ve dış kamusal mekanların birbirleri ile bağlandığı bir mimariye sahip. Yapının tasarımında bağlayıcılık ve insan ilişkileri ön planda. Yapının içinde nsanların etkileşim halinde olabileceği heyecanlı bir çok mekan üretilmiş. Bir yönetim merkezi olarak, bina demokrasi kavramını mekansal kurgusu ile ön plana çıkarıyor. Rudolp’un ortaya çıkardığı iş oldukça basit, fakat tasarımın güzelliği onun basitliğinde. Yapıyı daha şirin ve kibar yapmak için herhangi bir ekleme yapılmamış.”

Empire State Plaza, Albany

© Connie Zhou/Otto

Anabelle Selldorf

“ Ben bu kompleksi seviyorum. Mimari ve soyutluk açısından uçlarda bir tasarım. Uzaktan bakınca yapı Albany’nin silüetine karakter ve güç katarken, insan ölçeğine inilince Plaza toplum hayatında önemli bir rol oynuyor. İnsanların bu yapıyı çok kaba ve ürkütücü bulduklarını biliyorum, fakat bence yapı anıtsal özelliği ile ön plana çıkıyor. Bence, Plaza biraz daha yeşil alanlar ile zenginleştirilip günlük hayatın bir parçası haline getirilebilirse yapı bu kadar eleştirilmezdi. En nihayetinde Empire State Plaza’nın eleştirilme nedeni kucaklayıcı, insanları kendisinin bir parçası hissettiren bir havasının olmaması. Yapıya yaşamın girmesine izin verilirse, mekanlar daha yaşanabilir oluyor.

Vele di Scampa, Napoli

© Nick Hannes/Hollandse Hoogte/Redux

Ada Tolla

“Eğer biri Vele di Scampia’yı hiçbir tarihi arka plan eklemeden bile önüme koysa, ben bu yapının oldukça güçlü bir mimari eser olduğunu söylerdim. Vele di Scampia, barınma hakkını, herkesin bir evinin olması düşüncesini uygulayan ikonik yapılar. Bu evler inşa edildiğinde oldukça pozitif, iyimser ve yenilikçi oldukları düşünülüyordu. Evler bir mega yapının insanlığın bir sorunu olan kalabalık nüfusu ve şehir merkezinin kapasitesini aşması sorununu çözmesi fikrini taşıyordu. Ayrıca yapıları çevreleyen tüm yollara sosyalist İtalyan düşünce önderlerinin isimleri verilmişti, yapılar bu açıdan da iyimserdi. İç avlu ve yelkenli şekli Napoli şehrinin su ile yakınlığını yansıtıyor. Ancak Vele di Scampia hiç sevilmedi. Yapı tasarlandığı gibi inşa edilmedi. Mühendisler yapıyı değiştirdiler ve iç avluları azalttılar, bu nedenle içeri giren ışık miktarı oldukça azaldı. Okullar, ofisler gibi önerilen kamusal alanların hiçbiri inşa edilmedi. Yapı inşası sırasında, araziye izinsiz şekilde yerleştirildi, bu nedenle Camorra komplekse polislerin girişini engellemek için kapılar yaptı. Bu nedenle, Vele’ye mimari bir başarısızlık olarak bakmak çok yanlış. Yapılan hataların çoğu idari ve inşaat sırasında yapılan yanlışlıklar. Yıkım, yapılan hataları örtbas etmek için tercih edilen bir yöntem fakat doğru olan geçmişte yapılan hatalardan dersler çıkarmak.”

Tempelhof Havaalanı, Berlin

© Maximilian Meisse/Artur Images

Norman Foster

Tempelhof Havaalanı, modern çağın en önemli binalarından biri olmasına rağmen çoğu kişi tarafından hak ettiği takdiri göremiyor. Yapının mimarı Ernst Sagebiel, Musevi Erich Mendelsohn’un altında çalışmış, daha sonra Nazilere hizmet etmiş bir mimar. Yapı, gazetecilerin, politikacıların ve Musevilerin tutulduğu bir toplama kampının yanında bulunduğu için sürekli negatif yönleri ile ön plana çıkarılmış. Tempelhof Havaalanı, Nazi rejimine hizmet ettikten sonra, savaş sırasında farklı amaçlarla kullanılmış; Batı Berlin’deki insanlara buradan erzak götürülmüş. Yapı pek çok tezat ve paradoksu bünyesinde barındırıyor. Yapının ağırbaşlı, sert cephesi pek faşist bir izlenim vermiyor. İsveç’te görebileceğimiz türden bir cephe. Havaalanının arka cephesi ise konsol olarak çıkıyor ve kıvrılıyor. Eğer bu konsolun altından yürüseydiniz, bu tasarıma hayran kalırdınız. Tempelhof Havaalanı kahramansı bir mimariye sahip. Fakat bu anlamsız, şatafatlı bir şekilde değil. Bazı tarihi eserler geçmişleriyle ilgili rahatsız edici özelliklere sahiptirler ancak bu olumsuzluklara rağmen her biri çoğu açıdan insanlığa örnek olabilir.

BT Kulesi, Londra

© Andy Spain

Amanda Levete

“Beni BT Kulesi ile ilgili büyüleyen şey bir telekomünikasyon kulesi olan binanın fonksiyonu. Kulenin amacı yüksek olması. Şimdi aynı işe yarayan uydular olduğu için gereksiz gözüktüğü için kule görsel ve sembolik önemini kaybetti. BT Kulesi 1965 yılında tamamlandığında ben 10 yaşındaydım ve kule Londra’daki en yüksek yapıydı. Kuzeye doğru gittiğinizi BT Kulesi’ni görünce anlardınız. Bu Londra’nın günümüzdeki silüetine bakıldığında oldukça sıra dışı. Ayrıca BT Kulesi bir seyir terası olan ilk binaydı, böylece Londra ile etkileşim kurabiliyordunuz. Pek pahalı olmayan bir restoranı vardı. Günümüzde, yüksek yapılar şehrin silüetini özel çıkarlar uğruna sömürüyorlar. Ama Londralılar nostaljik de olabilir; eski bir elektrik santralini şuan bir sanat müzesi olarak kullanıyoruz. Bu bağlamda yapı şık ve ince bir silindirden çok daha fazlası.

Centre Pompidou, Paris

© Charles Platiau/Reuters

Vincent van Duysen

“Ben bu yapının cesurluğuna ve açıklığına hayranım. Centre Pompidou bir bina olarak şehre, zamana ve bulunduğu yere katkıda bulunuyor. Burası çevreye hiçbir saygı duymayan, önemli modern sanat koleksiyonlarını izleyebildiğiniz, oldukça dışavurumcu, renkli, kompleks bir kültürel fabrika. Centre Pompidou’nun, bulunduğu mahalleyi, Marais’yi ve Paris’in kendisini reddettiği söyleniyor. Yapı Paris’teki pek çok taş, güzel doğal renklerle bezenmiş binanın arasında bir mimari makine gibi ön plana çıkıyor. Diğer taraftan, Centre Pompidou yılda milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen bir kültür merkezi. Ben mimarlık okuduğum dönemde gözlerimi bu binadan ayıramazdım. Yapı tipik müze modelini davetkar ve kamuya açık bir kimliğe dönüştürüyor. O dönemde mimari bazı şeyleri alışılmadık şekilde yapıp şok yaratmalıydı. Bu şoklar pek çok olumsuz fikri ve duygusallığı beraberinde getirdi.”

Kaynak: Alexandra Lange, T Magazine

https://www.nytimes.com/interactive/2015/06/05/t-magazine/architects-libeskind-zaha-hadid-selldorf-norman-foster.html

The post 7 Mimar Dünyaca Nefret Edilen Binaları Savunuyor appeared first on Arkitektuel.

Paris’in mimari ikonlarından biri olan Centre Pompidou, 70’li yıllarda kariyerlerinin henüz başındaki Renzo Piano ve Richard Rogers’ın ortak tasarımıdır. Günümüzde Paris’in en önemli sanat merkezlerinden biri olan Centre Pompidou, dünyanın farklı noktalarından gelen çağdaş sanat eserlerini bulunduruyor. İlk olarak 1971 yılında, dönemin Fransa Başkanı Georges Pompidou’nun isteği üzerine düzenlenen uluslararası yarışmayı Piano ve Rogers’ın inşa edilen bu yapı, 1977’de tamamlanmış ve bu tarihten itibaren Paris’in -ve modern mimarinin- en önemli yapılarından biri olmuş.

©RPBW / Gianni Berengo Gardin

Bir tür “gelişen mekansal diyagram” olarak tasarlanmış olan yapı, dönemine bir dizi yeni teknik karakteristik özellik tanıtıyor. Bu çekilde de dünyada eşi benzeri olmayan bir eser olarak modern mimarlık tarihine geçmiş olan Centre Pompidou, yeni nesil kültürel mekanlar için bir ilham kaynağı ve geleceğin kültür yapıları için bir çeşit prototip. Yapıyı döneminde sıradışı kılan ilk yaklaşım, iç mekanı hiçbir katta kesintiye uğratmayan ve iç mekanın serbestliğini maksimize eden taşıyıcı sistem kurgusu. Bu yaklaşım sayesinde iç mekanda tamamen esnek ve isteğe göre bölmelendirilebilen yapı çelik ve cam birlikteliği, bütün servis ve sirkülasyon elemanlarının yapı dışında kurgulanmış olmasıyla da döneminin öncü yapılarından biri haline geliyor. Kurgusuyla döneminde fütüristik olarak da algılanan Centre Pompidou aynı zamanda 1960’larda Superstudio ve Archigram tarafından geliştirilmiş mimari ütopyalarının mirasçısı olarak anılıyor.

©RPBW / Gianni Berengo Gardin

Yenilikçi ve hatta mimaride çığır açan karakteriyle 20. yüzyılın simge binalarından biri haline gelen Centre Pompidou’da strüktürel yapı, yapıya mimari karakterini sağlayan en önemli parçalarından biri. Yedi katı yerin üstünde toplam 10 kattan oluşan yapının  tamamında çelik elemanlar kullanılmış. Yapının 48 metrelik devasa açıklığı, makas kirişler ile tek seferde geçiliyor. Bu makas kirişler, kolonlara kalıp döküm ‘gerberette’ler ile bağlı. Bu şekilde, yapının 48 metrelik açıklığının kolon kullanılmadan geçilmesi, binanın içerisinde kolonsuz serbest mekanlar yaratıyor: yapıda 50 x 170 metrelik serbest bir alan oluşturulmuştur.

Beaubourg Platosu adı verilen 2 hektarlık bir alan üzerine kurulan proje, bu alanı kullanış biçimiyle de fark yaratmaktadır. Centre Pompidou, 2 hektarlık proje alanının yalnızca yarısını kaplamakta. Eski Paris mahallelerinin de bulunduğu proje alanının yarısı için ise, küçük bir eğim ile yapının girişine doğru alçalan bir meydan tasarlanmış. Yapının önünde yaratılan bu kamusal alan, zamanla Paris’in en çok kullanılan meydanlarından biri haline gelmiştir.

©RPBW / Michel Denancé

Yapının içerisindeki mekansal serbestliği biraz daha arttırabilmek için, sirkülasyon ve servis elemanları da binanın dışına taşınmış. Yapıyı dolaşan asansör ve yürüyen merdivenler, taşıyıcı sistemin bulunduğu meydan cephesine yerleştirilmiş. Aynı zamanda, yürüyen merdivenler, bina cephesinde transparan cam tüplerin içinde zig-zag çizerek yükselmektedir. Bu sayede binada yukarı çıkıldıkça, farklı Paris manzaraları izlenebilmektedir. Centre Pompidou’nun Beaubourg caddesine bakan cephesinde ise mavi, yeşil, sarı ve kırmızı renkte borular bulunduruyor. Mavi, havalandırma borularını; yeşil, su borularını; sarı, elektrik tesisatını ve kırmızı da düşey sirkülasyonu temsil etmektedir. Yapıda tesisat elemanları, işlevlerinin ötesinde kullanılarak estetik algıyı oluşturan bütünün bir parçası oluyor.

©RPBW / Gianni Berengo Gardin

Birçok bağlamda dönemine oldukça radikal, fütüristik, yenilikçi ve öncü bir tasarım ortaya koyan Centre Pompidou, yapıldığı dönemde Parisliler tarafından oldukça eleştirilmiş. Bunun nedeni daha sonra modern mimarinin sembollerinden biri haline gelecek olan bu yapının, kentliler tarafından bulunduğu alanın hemen yanındaki Paris tarihi dokusuna uymadığının düşünülmesi. High-tech (yüksek teknoloji) ve brütalizmi harmanlayan Centre Pompidou’nun tasarım anlayışı, modern mimariye Richard Rogers ve Renzo Piano’nun kazandırdığını söyleyebileceğimiz döneminin ötesinde bir tasarım algısı.

The post Centre Pompidou appeared first on Arkitektuel.