© Gili Merin

Mimar: John Hejduk

Yer: Gröningen, Hollanda

Yapım yılı: 1973, 2001

Duvar Ev 2 (Wall House 2), John Hejduk’un sayısız ‘duvar ev’ çalışması arasından inşa edilen tek projesi. Orijinal olarak Ridgefield, Connecticut’ta, Hejduk’un Cooper Union’dan bir profesör arkadaşı Ed Bye için 1973 yılında tasarlanan yapı, ancak 2001 yılında, Hejduk’un ölümünden bir yıl sonra Hollanda’nın Gröningen şehrinde inşa edilebiliyor. Evin inşası sırasında Hejduk’un tasarımına tamamiyle sağdık kalınsa da yapı bina yönetmeliklerine uygun olması amacıyla %20 oranında büyültülerek tamamlanmış. 

© Gili Merin

Duvar Ev 2, Hejduk için tartışmasız deneysel bir proje. Mimarın, hem fiziksel bir sınır hem de metaforik bir olgu olarak kullandığı duvar, mimari bir manifesto oluşturmakta. Evin kurgusunu domine eden üç kat yüksekliğindeki duvar, mekansal olarak evi ikiye ayırıyor. Duvarın bir tarafında üst üste yerleştirilen yatak odası, yemek odası ve salon gibi yaşama mekanları bulunurken servis anları, sirkülasyon ve evin uzun giriş koridoru ise duvarın öteki tarafında bulunuyor. Giriş koridorunun en sonunda ise bir çalışma odası bulunuyor. 

© Liao Yusheng

Hejduk için bu duvar mekansal olduğu kadar sembolik bir anlam da taşımakta. Evin içerisinde bir eşik noktası oluşturan duvar göre şimdiki zamanı temsil ediyor. Yaşama alanlarının bulunduğu hacim geleceği, duvarın arkasında kalan servis alanları ise geçmişi anımsatmakta. Böylece Duvar Ev; geçmiş, gelecek ve şimdiki zamanın mekansallaştığı bir projeye dönüşüyor. Bu kompozisyonda nötr bir element olan duvarın griye boyanması da bu sebepten.

Hejduk’un sorguladığı bir başka konu ise mekanların kopukluğu. Özellikle modernizmin ortaya çıkardığı açık plan, birbirine bağlanan mekanlar gibi fikirleri yok sayan mimar, Duvar Ev ile mekanların kopukluğunu vurguluyor. Yatak odası, yemek odası ve oturma odası gibi en sık kullanılan mekanların her birine gitmek için duvardan (eşikten) çıkmaya ve kat değiştirerek yeni bir sınırdan geçmeye ihtiyaç duyulması her bir mekanın farklı bir varlık olduğunun altını çizmekte. Aynı zamanda bu mekan değiştirme ihtiyacı duvara bir geçiş mekanı özelliği kazandırıyor. Böylece buradaki mekansal deneyim bir kapıdan farklı bir sembolik anlam kazanıyor. Sirkülasyon elemanları ve kullanılan mekanlar arasındaki kontrast, karanlık ile ışık; opaklık ve transparanlık; uzunluk ve kompaktlık gibi materyal zıtlıklar ile desteklenmiş. Dönel merdivenden çıkarken hissedilen karanlık ve mekansal hafızayı sıfırlayan deneyim ile yaşam alanlarındaki ferah ve aydınlık manzara, bu mekansal kopukluğun birer hatırlatıcısı olarak kullanıcının zihninde yer ediyor. 

© Gili Merin

Hejduk’u yalın bir mimar olarak düşünmek Duvar Ev’in çıkış noktalarını anlamayı zorlaştıracaktır. Şiir, heykel, resim gibi sanatlar ile iç içe olan Hejduk, şüphesiz Duvar Ev denemelerinde de bu alanlardan beslenmiş. Özellikle Kübizm akımından ve Sürrealist heykellerden oldukça etkilendiği bilinen Hejduk’un tasarımında bu stillerden izler görmek mümkün. Hejduk, George Braque’ın tablolarından ne kadar etkilendi ise Le Corbusier ve Mies van der Rohe’nin modern eserlerinden de o kadar etkilenmiş. Duvar Ev 2’nin tasarımında özellikle Le Corbusier’nin La Roche Evi’nin büyük etkisi olduğu söylenebilir. 

© Liao Yusheng

Duvar Ev’in öne çıkan önemli bir özelliği de yer ile kurduğu ilişki. Her ne kadar orijinal proje alanında inşa edilmiş olmasa da yapı üzerinde bulunduğu arazi ile kesinlikle bir ilişki kurmayı reddediyor. Giriş koridorunun altında kalan alan bile adeta terk edilmiş durumda. Evin girişi yer ile olabildiğince az bir noktada birleşiyor. Ev aynı zamanda ‘ön’, ‘arka’ cephe kavramlarını da reddediyor. Her ne kadar yaşama alanlarının bulunduğu renkli cephe evin ön cephesi olarak algılansa da evin girişi buna tamamen tezat oluşturacak şekilde buraya en uzak noktaya yerleştirilmiş. Bu ‘ön’ cepheyi oluşturan biomorfik hacimlerin hepsi bahsedilen hacimsel farklılığı vurgularcasına farklı renklere boyanmış. Konsol olarak gözüken bu hacimlerin tamamı aslında bir kolon grid’i ile destekleniyor. 

 

Kaynaklar

• He, Weiling, When does a sentiment become an architectural concept? Otherness in Hejduk’s Wall House 2. The Journal of Architecture. 2005 (161-180).
• Megan Sveiven. “AD Classics: Wall House 2 / John Hejduk, Thomas Muller/van Raimann Architekten & Otonomo Architecten” 06 Feb 2012. ArchDaily. Accessed 12 Aug 2020. <https://www.archdaily.com/205541/ad-classics-wall-house-2-john-hejduk> ISSN 0719-8884

---

Son Yazılar

Açık Çağrı: MARJİN 01

• by arkitektuel

Duvar Ev 2 / John Hejduk

• by arkitektuel

Tungestølen Hiking Kabini / Snøhetta

• by arkitektuel

Michael Hays – Mimarlığın Arzusu

• by Beyza Mert

Dolunay Villa / Foster + Partners

• by arkitektuel

Archigram #3: Plug-in City

• by arkitektuel

Q_fault / Aykut Dağ

• by arkitektuel

Casa Sublim / Xavier Corberó

• by arkitektuel

Matmut Atlantique Stadyumu / Herzog & de Meuron

• by Efe Sezen

House Of Architects / Thom Mayne, Tadao Ando, Kengo Kuma, Peter Zumthor

• by arkitektuel

---

Bizi Takip Edin!

---

Sitede Ara

Search for:

Arkitektuel'den Haberdar Olun!

The post Duvar Ev 2 / John Hejduk appeared first on Arkitektuel.

Le Corbusier ve Pierre Jeanneret’nin tasarladığı La Roche Evi 1923-1925 yılları arasında Paris’in 16. bölgesinde inşaa ediliyor. Betonarme gibi 20. yüzyılın yeni yapı malzemelerinin kullanımı, Le Corbusier’nin daha sonra “mimarlığın beş ilkesi” olarak adlandıracağı prensiplerini (serbest cephe, serbest plan, yatay bant pencere, teras çatı ve piloti) bu ev özelinde gerçekleştirebilmesini sağlıyor. 1996 yılında diğer Le Corbusier yapıları gibi dünya mirası listesine alınan La Roche Evi, ardılı Villa Savoye gibi modern mimarlığın önemli simgeleri arasında yer alıyor.

© Steve Cadman

Proje ve Şantiye

Le Corbusier ve Pierre Jeanneret Docteur-Blanche çıkmazında yapılcak mimari düzenleme kapsamında farklı programlara sahip iki komşu villa projesi geliştiriyor. Villalardan biri çocuklu bir aile-Le Corbusier’nin kardeşi Albert Jeanneret,eşi ve iki kızı-  tarafından kullanılacak ve bir ailenin ihtiyaç duyabilceği tüm mekansal gereksinimleri karşılayacak, diğer villa ise bekar bir ev sahibi-Raoul La Roche- tarafından hem yaşam alanı hem de resim koleksiyonu için sergi alanı olarak kullanılacak.

Bir Program İki Fonksiyon

Raoul La Roche’un ev ve galeriyi bir arada içeren bir proje istemesi üzerine, Le Corbusier ve Pierre Jeanneret bu iki fonksiyonu birbirinden mekansal olarak ayıracak bir planlama yapıyor. Binanın bir tarafında tablo galerisi ve kütüphane, diğer tarafında ise yaşam mekanı bulunuyor. Raoul la Roche’un evi Jeanneret Evi’ne hizalanmış şekilde konumlanırken, galeri Docteur-Blanche sokağına dik olarak konumlanarak sokağın girişinden itibaren görünürlük kazanıyor.

© Steve Cadman

Pilotiler

Galerinin altında bulunan pilotilerle, zeminde serbestlik ve boşluk oluşturuluyor. Bu mimari düzenleme kullanıcılara binanın altında serbestçe dolaşma imkanı sağlıyor. Zeminin boş bırakılması, neredeyse binanın kapladığı alan büyüklüğünde bir bahçe oluşturulmasını da mümkün kılıyor.

Yatay bant pencereler

Taşıyıcı duvarların ortadan kalkması, cephede geniş cam yüzeyler yapılabilmesine imkan sağlıyor. La Roche ve Jeanneret Evleri yatay pencerelerle birbirine bağlanırken, galeri hacminin kendine ait iki sıra bant penceresi bulunuyor. Böylece evin içine daha fazla güneş ışığı girebiliyor ve iç mekan ile dış mekanın bütünleşmesi etkisi yaratılıyor.

© Steve Cadman

Teras Çatı

Le Corbusier, 1915 yılından beri yağmur suyunun uzaklaştırılması için gerekli görülen geleneksel eğimli çatıya alternatif yeni bir çatı formu arayışındaydı. Betonarmenin sağladığı yeni teknikler yağmur suyunun evin içerisinden atılabildiği düz çatılar yapılmasına imkan sağlıyor. Düz çatıda nem oranını sabit tutabilmek ve betonarmenin çatlamasını önlemek için Le Corbusier çatıya bitki yerleştirmeye karar veriyor. Geleneksel çatının yerini alan bu yeni teras çatı, evin sokağın gürültüsünden en uzak olan, güneş ışından ve temiz havadan faydalanabilinen mekanı haline geliyor. Çatının yağmurlu havalarda da kullanılabilmesi için burada bir kiosk da bulunuyor.

İç Düzenleme: Özel Alan -Genel Alan dağılımı

La Roche evinin iç organizasyonu özel ve genel kullanıma ayırımış, holün iki tarafından çıkılan iki mekan çevresinde şekilleniyor. Ev sahibinin isteğine orijinal bir çözüm sunan bu düzenlemeyle bir tarafta genel kullanıma açık olan, karşılama mekanı işlevi de taşıyan galeri, diğer tarafta ise barınma mekanı oluşturuluyor. Girişe göre sol tarafında konumlanan genel kullanım bölümü zemin katta misafir odasını, birinci katta tablo galerisini, ikinci katta ise kütüphaneyi içeriyor. Sağ tarafta bulunun özel kısım ise zemin katta görevli dairesini ve mutfağı, birinci katta yemek ve çalışma odalarını, ikinci katta ise Raoul La Roche’un banyosunu içeren ve çatı terasa geçişi sağlayan yatak odasını barındırıyor.

© Amaury Henderick

Hol

Doğal ışıkla aydınlamış bu mekanda, binaya girer girmez boşlukta asılı hissi uyandıran küçük balkon dikkat çekiyor. Balkona ulaşan merdiven ise Le Corbusier’nin merkez mekanı merdivenle bölmek istememesi sebebiyle holde geri çekilmiş şekilde konumlanıyor. Girişten, evin farklı mekanlarına doğru yaratılan vistalar mimari promenada davet ediyor.

© Rory Hyde

Rampa

Mimari promenad prensibi burada tablo galerisi ve kütüphaneyi bağlayan bir rampayla sembolize ediliyor. Rampa, Le Corbusier’ye göre mekanın devamını görmeye imkan sağladığı için iki kot arasındaki en iyi bağlantı aracı. Bu mimari eleman sayesinde kullanıcı farklı perspektiflerle mekanı deneyimliyor. “Merdiven iki katı bölerken, rampa birleştiriyor.”

© Harold Hollingsworth

Tablo Galerisi

Holde yaratılan atmosfer ve galerinin atmosferi radikal şekilde farklılaşıyor. Galerinin sağ duvarındaki tablolar ve sol taraftaki rampa mekana dinamizm katıyor. Geniş bant pencereler sayesinde galerinin ışığı günün farklı saatlerinde değişkenlik gösteriyor. Holün monokromluğuyla tezat oluşturacak şekilde burada kullanılan farklı renkler, farklı yapı elemanlarını ve hacimleri vurguluyor.

Kütüphane

Evin en üst katındaki asma katta bulunan bu izole mekan, hem zenit açısıyla hem de yatay açıyla doğal ışık alarak okuma ortamını güçlendiriyor.

Yemek Odası

Birinci katta özel kısımda bulunan büyük pencereli yemek odası, tavandan sarkan çıplak ampüllerle Le Corbusier’nin tüm süslemelerin ortadan kaldırılması ilkesini yansıtıyor.

© Steve Cadman

Yatak Odası

Raoul La Roche’un pürist olarak tanımladığı, evin diğer odalarına göre daha küçük boyuttaki mütevazı yatak odasının içerisinde sadece bir yatak, metal bir masa, kısa bir dolap ve halı bulunuyor.

Mobilya

Yoğun olarak ankastre mobilyaların kullanıldığı evde, hareketli mobilyalar( Thonet sandalye, La Roche’un masası  Fas Berberi halısı…) da Le Corbusier tarafından tasarlanıyor veya seçiliyor.

Le Corbusier, La Roche Eviyle ilk kez polikrom denemesi yapıyor. Evdeki her ton bir mekanı gizlemek ya da öne çıkarmak için kullanılıyor. Örneğin; holün monokrom rengi, dış mekandan içeriye geçişi aşamalı olarak hissettirmek için cephenin devamı niteliğinde kullanılırken, galerideki renkler arası geçiş hareket ve dinamizm etkisi yaratarak mimari promenadı destekliyor.

© Steve Cadman

The post La Roche Evi appeared first on Arkitektuel.