© Gili Merin

Mimar: John Hejduk

Yer: Gröningen, Hollanda

Yapım yılı: 1973, 2001

Duvar Ev 2 (Wall House 2), John Hejduk’un sayısız ‘duvar ev’ çalışması arasından inşa edilen tek projesi. Orijinal olarak Ridgefield, Connecticut’ta, Hejduk’un Cooper Union’dan bir profesör arkadaşı Ed Bye için 1973 yılında tasarlanan yapı, ancak 2001 yılında, Hejduk’un ölümünden bir yıl sonra Hollanda’nın Gröningen şehrinde inşa edilebiliyor. Evin inşası sırasında Hejduk’un tasarımına tamamiyle sağdık kalınsa da yapı bina yönetmeliklerine uygun olması amacıyla %20 oranında büyültülerek tamamlanmış. 

© Gili Merin

Duvar Ev 2, Hejduk için tartışmasız deneysel bir proje. Mimarın, hem fiziksel bir sınır hem de metaforik bir olgu olarak kullandığı duvar, mimari bir manifesto oluşturmakta. Evin kurgusunu domine eden üç kat yüksekliğindeki duvar, mekansal olarak evi ikiye ayırıyor. Duvarın bir tarafında üst üste yerleştirilen yatak odası, yemek odası ve salon gibi yaşama mekanları bulunurken servis anları, sirkülasyon ve evin uzun giriş koridoru ise duvarın öteki tarafında bulunuyor. Giriş koridorunun en sonunda ise bir çalışma odası bulunuyor. 

© Liao Yusheng

Hejduk için bu duvar mekansal olduğu kadar sembolik bir anlam da taşımakta. Evin içerisinde bir eşik noktası oluşturan duvar göre şimdiki zamanı temsil ediyor. Yaşama alanlarının bulunduğu hacim geleceği, duvarın arkasında kalan servis alanları ise geçmişi anımsatmakta. Böylece Duvar Ev; geçmiş, gelecek ve şimdiki zamanın mekansallaştığı bir projeye dönüşüyor. Bu kompozisyonda nötr bir element olan duvarın griye boyanması da bu sebepten.

Hejduk’un sorguladığı bir başka konu ise mekanların kopukluğu. Özellikle modernizmin ortaya çıkardığı açık plan, birbirine bağlanan mekanlar gibi fikirleri yok sayan mimar, Duvar Ev ile mekanların kopukluğunu vurguluyor. Yatak odası, yemek odası ve oturma odası gibi en sık kullanılan mekanların her birine gitmek için duvardan (eşikten) çıkmaya ve kat değiştirerek yeni bir sınırdan geçmeye ihtiyaç duyulması her bir mekanın farklı bir varlık olduğunun altını çizmekte. Aynı zamanda bu mekan değiştirme ihtiyacı duvara bir geçiş mekanı özelliği kazandırıyor. Böylece buradaki mekansal deneyim bir kapıdan farklı bir sembolik anlam kazanıyor. Sirkülasyon elemanları ve kullanılan mekanlar arasındaki kontrast, karanlık ile ışık; opaklık ve transparanlık; uzunluk ve kompaktlık gibi materyal zıtlıklar ile desteklenmiş. Dönel merdivenden çıkarken hissedilen karanlık ve mekansal hafızayı sıfırlayan deneyim ile yaşam alanlarındaki ferah ve aydınlık manzara, bu mekansal kopukluğun birer hatırlatıcısı olarak kullanıcının zihninde yer ediyor. 

© Gili Merin

Hejduk’u yalın bir mimar olarak düşünmek Duvar Ev’in çıkış noktalarını anlamayı zorlaştıracaktır. Şiir, heykel, resim gibi sanatlar ile iç içe olan Hejduk, şüphesiz Duvar Ev denemelerinde de bu alanlardan beslenmiş. Özellikle Kübizm akımından ve Sürrealist heykellerden oldukça etkilendiği bilinen Hejduk’un tasarımında bu stillerden izler görmek mümkün. Hejduk, George Braque’ın tablolarından ne kadar etkilendi ise Le Corbusier ve Mies van der Rohe’nin modern eserlerinden de o kadar etkilenmiş. Duvar Ev 2’nin tasarımında özellikle Le Corbusier’nin La Roche Evi’nin büyük etkisi olduğu söylenebilir. 

© Liao Yusheng

Duvar Ev’in öne çıkan önemli bir özelliği de yer ile kurduğu ilişki. Her ne kadar orijinal proje alanında inşa edilmiş olmasa da yapı üzerinde bulunduğu arazi ile kesinlikle bir ilişki kurmayı reddediyor. Giriş koridorunun altında kalan alan bile adeta terk edilmiş durumda. Evin girişi yer ile olabildiğince az bir noktada birleşiyor. Ev aynı zamanda ‘ön’, ‘arka’ cephe kavramlarını da reddediyor. Her ne kadar yaşama alanlarının bulunduğu renkli cephe evin ön cephesi olarak algılansa da evin girişi buna tamamen tezat oluşturacak şekilde buraya en uzak noktaya yerleştirilmiş. Bu ‘ön’ cepheyi oluşturan biomorfik hacimlerin hepsi bahsedilen hacimsel farklılığı vurgularcasına farklı renklere boyanmış. Konsol olarak gözüken bu hacimlerin tamamı aslında bir kolon grid’i ile destekleniyor. 

 

Kaynaklar

• He, Weiling, When does a sentiment become an architectural concept? Otherness in Hejduk’s Wall House 2. The Journal of Architecture. 2005 (161-180).
• Megan Sveiven. “AD Classics: Wall House 2 / John Hejduk, Thomas Muller/van Raimann Architekten & Otonomo Architecten” 06 Feb 2012. ArchDaily. Accessed 12 Aug 2020. <https://www.archdaily.com/205541/ad-classics-wall-house-2-john-hejduk> ISSN 0719-8884

---

Son Yazılar

Açık Çağrı: MARJİN 01

• by arkitektuel

Duvar Ev 2 / John Hejduk

• by arkitektuel

Tungestølen Hiking Kabini / Snøhetta

• by arkitektuel

Michael Hays – Mimarlığın Arzusu

• by Beyza Mert

Dolunay Villa / Foster + Partners

• by arkitektuel

Archigram #3: Plug-in City

• by arkitektuel

Q_fault / Aykut Dağ

• by arkitektuel

Casa Sublim / Xavier Corberó

• by arkitektuel

Matmut Atlantique Stadyumu / Herzog & de Meuron

• by Efe Sezen

House Of Architects / Thom Mayne, Tadao Ando, Kengo Kuma, Peter Zumthor

• by arkitektuel

---

Bizi Takip Edin!

---

Sitede Ara

Search for:

Arkitektuel'den Haberdar Olun!

The post Duvar Ev 2 / John Hejduk appeared first on Arkitektuel.

©Raul Soria

Soumaya Müzesi (Museo Soumaya), FR-EE (Fernando Romero Enterprise) ekibi tarafından 2011 yılında tasarlanmış, 15. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar 70.000 eserin koleksiyonunu barındıran bir müze yapısı. Augeute Rodin’in heykellerinden oluşan dünyanın en geniş özel koleksiyonunu barındıran yapı, Carlos Slim ismli koleksiyoncunun eklektik tarzını yansıtıyor ve Meksiko’nun yeni kültürel ve kamusal tesisi olma arzusunu hayata geçiriyor.

©Rafael Gamo

Dünyanın en varlıklı bireylerinden biri olan Carlos Slim’in kakıtlarıyla hayata geçen ve ismini Slim’in ölen eşi Soumaya’dan almış olan müze, Meksiko’nun yapılarının arasında bir hayli farklı ve karmaşık bir anıt yaratmış. Daha önce Rem Koolhaas ve Jean Nouvel gibi ünlü mimarlar yanında çalışmış olan Fernando Romero, tasarımıyla aslında koleksiyoncunun hayallerini hayata geçirmiş. Yapının bulunduğu alan, Plaza Carso, önceden bir lastik fabrikasının bulunduğu endüstriyel bir meydan. Alanın modern ofis binaları, kamusal meydanları ve müzeyi bulunduracak dönüştürme planı kapsamında gerçekleşen birçok proje de -Soumaya Müzesi gibi- Fernando Romero tasarımı.

©Rafael Gamo

Yaklaşık 15 metre uzunluğundaki strüktür, yeni kültürel ve ticari bölge Plaza Carso’nun merkezi. Müzenin formu bir paralelkenar altlığın döndürülmesiyle oluşturulmuş. Dikkat çeken formuyla müze, 28 adet farklı şekil ve büyüklükteki kıvrımlı çelik kolon ile taşınıyor ve yapı 16.000 adet altıgen şeklindeki yansımalı çelik elemanla kaplanmış. Ekip kaplama malzemesiyle sömürge döneminin geleneksel seramik kaplı yapılarına bir gönderme amaçlamış. Aynı zamanda kaplama malzemesi Soumaya Müzesi’ne hem istenilen dayanıklılığı hem de o günkü havaya, yapıya bakılan saate ve noktaya göre çeşitli görünümler sağlıyor. Altıgen şeklindeki elemanların yapıya sönük bir futbol topu görünümü verdiğini söyleyenler de var.

©Adam Wiesman

Yapının çevresinin dönen taşıyıcı kolonlar, beton bir podyuma oturuyor. Borumsu uzun ayaklar her katta 7 kirişten oluşan bir sisteme bağlanmış. Bu kiriş sistemi kolonları birbirine bağlayıp yapının çevresinde stabil durabilmesini sağlıyor ve müzenin döşemelerini taşıyor. Soumaya Müzesi taşıyıcı olarak, çeperdeki boru kolonlar ve onları bir kolon demeti haline getirip bağlayan halka kiriş sistemine sahip.

7 taşıyıcı halkadan oluşan taşıyıcı sistem, yapının birden çok kenarında konsol alanlar yaratıyor ve müzenin içeride kurguladığı sergi, sunum ve toplanma alanlanlarını bağlayan rampalı promenadı destekliyor. Romero ve ekibinin kurguladığı iskelet sistemi, yapının en üst noktasında açık ve yapının 8. kattaki sergisini aydınlatacak bir tavan penceresi bulunuyor.

©Adam Wiesman

Kurgusu incelendiğinde yapının aslında Frank Lloyd Wright’ın New York’taki Solomon R. Guggenheim Müzesi’ne gönderme yaptığını söyleyebiliriz. Romero, Guggenheim’ın neredeyse aynısı, birbirini takip eden ve tüm yapıyı gezen bir rampa sistemi kurguluyor. Aradaki tek fark Romero’nun bu rampayı Guggenheim gibi sergi için değil; yalnızca sirkülasyon olarak kullanması -Guggenheim’da rampalar yalnızca tek bir destekleyici kolonla bölünen açık mekanı esnek sergi alanları olarak kullanıyordu. Soumaya Müzesi Guggenheim’in her zaman bir tartışma konusu olan rampa etrafındaki müzesini yaratmamış olsa da yapının kurguladığı uyum ve içeri bolca ışık alan tasarıma sahip değil. 

©Adam Wiesman

Soumaya Müzesi’nin kabuğu, dıştan içe, altıgen şeklindeki alüminyum elemanlar, su yalıtımı katmanı, galvanize çelik plakalar ve altıgen elemanları taşıyan 3 boyutlu örgü (mesh) bir strüktür. Bu materyaller, borumsu kolonları dıştan sarıyor. Kolonlardan sonra da iç duvar sistemi başlıyor. Bu kısmın katmanları sırasıyla, yine bir örgü (mesh) katman, alçı levhalar, polistiren yalıtım katmanı, beton sıva ve son olarak Weatherlastic (elastometrik bir duvar kaplaması). Duvarlar galerileri tanımlıyor ve eserlerin asılamayağı bir yüzey.

©Adam Wiesman

Fernando Romero’nun tamamen yerel malzemeler kullanarak tasarladığı Soumaya Müzesi’nin en üst, 8. katında ziyaretçiler kolonlardan arınmış bütün bir mekanla karşılaşıyor. Burası en üstteki tavan penceresinden gelen doğal ışıkla aydınlanan ferah bir mekan. Ziyeretçiler bembeyaz müze mekanlarından rampalarla ilerleyip en üst kattaki galeriye ulaşıyor. Galerileri yanında müze, 350 koltuklu bir oditoryum, bir kütüphane, en üst katta bir restoran, hediye dükkanları ve ofisleri barındırıyor.

©FR-EE

Soumaya Müzesi, bulunduğu alanda bir kentsel bir anıt haline gelmiş. Bunun sebebi yapının özgün tasarımı. Ekip buna yol açan geleneksel sembolizm anlayışının aslında süreçte amaçlarından biri olmadığını belirtiyor. “Pekin’de yaptığımı konsept tasarımla aslında bir kası harekete geçirdik. O projede bir keşif yaptık ve şimdi tekrar süreçte bize kendini hatırlattı.” diyor Romero.

The post Soumaya Müzesi appeared first on Arkitektuel.

Michael Graves tarafından 1982 yılında tasarlanan Portland Binası, postmodernist mimarinin ilk inşa edilmiş örneği olarak kabul edilir. 1980’li yıllarda mimariye hakim olan işlevselliğin öne çıktığı modernist bakış açısının aksine, Portland Binası’nın görkemli cephesinde birçok sembolik unsur bulunmaktadır. Graves, Portland Binası’nı “modernist türdeşliğin dışında kalan mimari değerlerin ortak dilini yeniden oluşturmak için bir deneme, bir sembolik jest.” sözleri ile tanımlamaktadır.

© misfitsarchitecture.com

Portland Binası, 1979 yılında Portland şehrinin başlattığı bir yarışma sonucunda ortaya çıkmıştır. Şehrin belediye binasını ve adliye salonlarını bulundurması için yeni bir binaya ihtiyaç duyuluyordu. Portland şehrinin kamusal ihtiyaçlarını tek bir binada çözmek amacıyla Michael Graves’in projesi hayata geçirilmiştir.

© Clausen Meredith –
Society of Architectural Historians

Michael Graves, o dönemde her ne kadar genç ve tecrübesiz bir mimar olsa da, yarışma jürisini tasarımı ile etkilemeyi başarmıştır. Jüride Graves’in arkadaşı Phillip Johnson da vardı. Graves’in renkli ve düşük maliyetli tasarımı jüriyi etkilemiştir. Yarışmaya katılan diğer mimarların yüksek bütçeli, cam ve beton kullanılarak oluşturulmuş tasarımları yerine Graves’in daha az bütçe ile yapılabilecek projesi inşa edilmeye uygun görülmüştür.

© flickr.com/photos/camknows

Portland Binası, tasarımı ile geçmiş ve gelecek arasında bir bağ kurmayı hedeflemektedir. Dört kirli-beyaz, alçı ile kaplanmış dikdörtgen cephenin bir araya gelerek oluşturduğu simetrik yapı Klasik dönemden etkiler taşımaktadır. Yapıda bulunan büyük kilit taşları, taraçalar ve pilaster (dört köşeli sütun) gibi elemanlar Klasik dönemden kalma mimari etkilerdir.

Görünüş / © www.greatbuildings.com

Yapı, Yunan mimarisinde sütunların altına yerleştirilen kaidelere benzeyen bir set üzerine oturmaktadır. Bu set, yapıyı üç parçaya bölmektedir: taban, gövde ve tepe. Graves, yapıda kullandığı renkleri farklı sembollere göre belirlemiştir. Taban kısmı için yeşil, tepe kısmı için mavi renk kullanarak toprağı ve gökyüzünü renkler ile sembolize etmiştir. Bu sayede binanın üzerinde bulunduğu alan ile daha güçlü bir ilişkisi olmasını sağlamıştır.

© flickr.com/photos/sacred_destinations

Portland Binası, mimarlar ve bölgede yaşayan insanlar tarafından pek çok eleştiriye maruz kalmıştır. Yapının ‘fazla süslü’ olması kimi mimarlar tarafından eleştirilmiş ve kamusal bir yapının daha resmi bir mimari dili olması gerektiği savunulmuştur. Yapıya getirilen bir başka eleştiri ise binada gereğinden fazla sembolün ve geçmişe yönelik izin bulunması yönünde. Bu sembolizmin mimarinin asıl amacı olan fonksiyonellik ve estetiğin önüne geçtiği savunulmaktadır.

Plan / © www.greatbuildings.com

Her ne kadar pek çok eleştiriye maruz kalsa da, Portland Binası dünya mimarlık tarihinin en önemli yapılarından biri olarak kabul edilmektedir. Postmodernizm akımını akademik tabandan çıkarıp hayata döken ilk eser olduğu için yapının büyük bir tarihi önemi vardır. Portland Binası sayesinde, modernizmin monoton mimari dilinden uzaklaşılmıştır. Bu yönüyle Portland Binası, pek çok postmodernist yapıya öncülük yapmıştır.

The post Portland Binası appeared first on Arkitektuel.