©Hufton+Crow

Coal Drops Yard, Thomas Heatherwick tarafından kurulan Heatherwick Studio’nun 2018 yılında Londra’da gerçekleştirdiği bir iyileştirme projesi. Londra’nın mimari mirasının bir parçası olarak nitelendirilen iki demiryolu binasının yenilemesini kapsayan projeyle eski yapılar, yıllardan sonra kamusal bir alan olarak tüm halka açıldı. Heatherwick Studio’nun projesiyle alan Londra’nın yeni alış veriş bölgelerinden biri haline getirildi.

©Luke Hayes

King’s Cross adıyla anılan bölgedeki Coal Drops Yard, ekibin Londra’da gerçekleşen ilk büyük projesi. Yaklaşık 60 adet birimi barındıran proje, 1850’lerden kalma iki büyük yapıyı topluma kazandırıyor. Bu nedenle 2018 yılında İngiltere’de yankı uyandıran projelerden biri oldu. Proje ilk olarak 2014 yılında King’s Cross Central Limited Ortaklığı’nın ekibi görevlendirmesiyle başlamış. Heatherwick Studio’dan alanı tamamen yeniden düşünmesi, programlandırması ve buna uygun planlaması istenmiş.

©Hufton+Crow

Londra’nın oldukça eski yapıları kapsayan proje radikal bir planlamayı içeriyor. Önceden Kuzey İngiltere’den kömür alıp depolamak ve sonrasında el arabalarıyla Londra’ya dağıtım yapmak için kullanılan Viktoryen tarzı depolar, yıllar içinde kullanılmamaya başladı. 1990’lara kadar hafif endüstriye, depolamaya ve gece kulüplerine dönüşen ve sonrasında terkedilen bu dökme demir ve tuğla yapılardan ikisi için yeniden planlama öngören proje,  birtakım mimari zorlukları da beraberinde getirmiş: harap olmuş, uzun ve açılı yerleştirilmiş yapıları halkın toplanıp dolaşabileceği hareketli bir alış veriş mekani haline getirmek.

©Luke Hayes

Ekibin tasarımı, alandaki viyadükleri bağlayarak ortak bir alan oluşturmak ve bu alanda akışkan sirkülasyon şemaları oluşturabilmek için, varolan yapıların beşik çatılarını birbirine doğru uzatıyor. Böylece iki yapının arasında, çatıalrın birleşim yerlerinde darlaşan, bu yapıları birbirine bağlayan açık/kapalı mekanlar oluşturulmuş.

Yeni çatılarla Heatherwick Studio aynı zamanda tasarıma bir ikoniklik katmış. Tipik beşik çatıları uzun kenarlarından kıvrımlarla birbirlerine uzanıyorlar. Daha dalgalı ve akışkan formlarla yeniden kurgulanan çatılar, altlarında kalan alan için yeni bir kamusallık tanımlayan örtüler tasarım için.

©Hufton+Crow

Bu miras dokusu arasındaki modern, kıvrımlı çatılar birbirlerine dokunana kadar uzatılmış. Yeni formlara sahip bu çatılar, oldukça nitelikle teknik aşamalardan getirilerek, kendi kendini taşıyabilecek şekilde kurgulanmış. Bu büyük konsollar, çelik strüktürle destekleniyor. Yapılardan bağımsız strüktür sayesinde Hetherwick Studio, çatıların altında kapalı ve açık mekanlar oluşmasına olanak sağlamış. Çatı altında akışkan bir forma sahip olan kapalı alan, alt kotta üstü örtülü bir kamusal alan ve alan için yepyeni bir odak noktası yaratıyor.

©Hufton+Crow

“Bizim için en zorlayıcı nokta, bu Viktoryen altyapıyı, onları özel yapan şeyi kaybetmeden, modern kentsel gereksinimleri karşılayacak şekilde yeniden yaratmaktı.” diyor Lisa Finlay, Heatherwick Studio’nun grup lideri, ve ekliyor, “Bunu yapmak için, yeni elemanlar eklerken bu yapıyı nası koruyacağımızı ve varolan dokuyu nasıl tekrar kullanabileceğimizi anlamak adına, orijinal fonksiyonu ve bunu zaman içinde ne şekillerde yeniden kullanıldığını anlamaya odaklandık. Bu yeni elemanlardn biri tamamen kendi kendini taşıyan ve tarihi binalara örülmüş, yükseltilmiş kat yaratan yeni stüktür.”

©Luke Hayes

Heatherwick Studio’nun Coal Drops Yard tasarımı, Viktoryen endüstriyel mimarisini ve yarattığı dokuyu kente hatırlatıyor. Bunu yaparken de Londra’ya yeni ticari alan ve geniş bir kamusal mekan kazandırıyor. Böylece, Coal Drops Yard, King’s Cross’un yaşama, çalışma ve eğlenme merkezlerinden biri haline getirilme çabalarına büyük bir katkı sağlamış oluyor.

The post Coal Drops Yard appeared first on Arkitektuel.

© www.heals.com

Terör Kulesi olarak da bilinen Trellick Kulesi (Trellick Tower), Batı Londra’nın en ikonik mimari yapılarından bir tanesi. Erno Goldfinger tarafından tasarlanan ve yapımı 1972 yılında tamamlana kule, sosyal bir toplu konut projesi. Özellikle Le Corbusier’nin toplu konut modüllerinden ve Unite d’Habitation’dan esinlenen Erno Goldfinger, Londra’nın en karakteristik konut binalarından birine imza atmış.

© Flickr – IK’s World Trip

Trellick Kulesi, Goldfinger’ın tasarladığı ve 1967 yılında tamamlanan Balfron Kulesi’nin daha uzun ve yeni bir versiyonu olarak tanımlanabilir. 100 metreye yakın yüksekliği ve brutalist karakteri ile Trellick Kulesi bulunduğu bölgenin silüetini domine eden bir karaktere sahip. Yapı, yüksek apartman blokları devrinin olumsuz sosyal sonuçları nedeniyle pöpülerliğini yavaş yavaş kaybetmeye başladığı bir dönemde tamamlandı.

© www.heals.com

Kule, birbirinden farklı fakat ortak noktaları olan işlevlere sahip iki hacimden oluşuyor. Ana hacimde konut birimleri bulunurken, kütlesel olarak daha ince olan servis kulesi her üç katta bir ana kütleye bağlanıyor. Servis hacminde kulenin ana sirkülasyon elemanları olan merdivenler, asansörler ve mekanik odalar yer alıyor. Servis hacminin kulenin geri kalanından tamamen ayrılması, yapıya özgün bir kimlik kazandırıyor.

Aksonometrik Perspektif

Goldfinger’ın aldığı özgün tasarım kararlarından bir diğeri ise Trellick Kulesi’nin sakinlerinin dairelere ulaşım şekli. Goldfinger, her biri iki katlı 9 farklı konut birimi tasarlamış. Tüm bu birimlere girişler servis kulesine bağlanan her üç kattan birinden sağlanıyor. Dairenin içine yerleştirilen merdivenler ise kullanıcıları daire içindeki katlara yönlendiriyor. Goldfinger, bu sayede binanın içindeki koridor sayısını azaltırken apartmanların tüm kat boyunca uzayabilmesini hedeflemiş. Böylece daireler kulenin iki karşı cephesinden de dışarıya hakim olabiliyor. Her ne kadar basit bir tasarım fikri olarak gözükse de, Goldfinger’ın bu kararı 100 metre yüksekliğindeki bir kulede yaşam kurgulamak açısından oldukça önemli.

Trellick Kulesi, bu özelliği sayesinde geleneksel kule apartman birimleri ile kıyaslandığı zaman en geniş dairelere sahip toplu konut yapısı. Dairelerin içini de özenle tasarlayan Goldfinger, yarattığı korkutucu görünümün içinde oldukça cazip bir yaşam kurgulamış. Pencerelerde kullanılan çift cam ses yalıtımı sağlarken, pencerelerin dönebilir şekilde tasarlanması temizlik açısından kolaylık sağlıyor. Ayrıca Goldfinger dairelerin içine mekan tasarrufu yapan detaylar eklemiş. Örneğin tuvaletlerde açıldığı zaman yer kaplamayan kayar kapılar tercih edilmiş.

© Archdaily

Yapının en dikkat çekici unsurlarından biri olan servis kulesi, en üst kısmında teknik ekipmanların büyük bir kısmını bulunduruyor. Kulenin tepesindeki büyük konsol yapı konutlar için kazan dairesi ve su deposu işlevi görüyor. Bu iki teknik hacmin kulenin en üst kotunda bulunması dönemin şartları göz önünde bulundurulduğunda oldukça mantıklı bir karar. Su ve ısı tesisatının aynı yerde bulunması boru sayısını azaltırken, tesisatın en yüksek noktada bulunması, yüksek basınç sayesinde suyun her noktaya kolayca ulaşabilmesini sağlıyor.

© Wikimedia Commons

Trellick Kulesi’nin brutalist kimliği, cephesinde kullanılan çıplak beton yüzeyler ile iyice vurgulanmış durumda. Yapının cephesinde dikey ve düşey elemanlar oldukça sade bir şekilde ön plana çıkarılmış. Kulenin kuzey cephesi tüm kat yüksekliğindeki galeri pencerelerini bulunduruyor ve iki kule arasındaki köprülerin yarattığı yatay etkiyi devam ettiriyor.

© Archdaily

Bu ikonik mimari başyapıt, ilgisizlik ve bulunduğu bölgenin sosyal yapısı yüzünden suç ve olumsuz etkenler ile bağdaştırılsa da kulenin 1998 yılında korumaya alınmasıyla beraber yapı eski değerini yeniden kazandı. Goldfinger’ın eseri günümüzde hala sosyal konut olarak kullanılıyor.

Trellick Kulesi, en son olarak Netflix’in Black Mirror dizisinin Bandersnatch bölümü ile gündeme geldi. Kule, dizinin film olarak yayınladığı son bölümünde Colin Ritman karakterinin evi olarak gösteriliyor.

Kaynaklar

• Tim Winstanley. “AD Classics: Trellick Tower / Erno Goldfinger” 18 Jan 2019. ArchDaily. Accessed 19 Jan 2019. <https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger/> ISSN 0719-8884

The post Trellick Kulesi appeared first on Arkitektuel.

©ArchDaily

Balfron Kulesi (The Balfron Tower), Erno Goldfinger tarafından tasarlanmış ikonik bir brütalist yapı. Kule, Londra’nın Poplar ilçesinde bulunan yüksek katlı bir konut. 1963 yılında Erno Goldfinger’in tasarımına başladığı Balfron Kulesi, 1967 yılında tamamlanabilmiş. Büyüyen banliyö sorununu çözmeyi hedefleyen yapı, çözüm olarak dikeyselliği kullanıyor ve bu bağlamda geleneksel konut mimarisine olan yaklaşımı yeniden yorumluyor.

©Luke Hayes

Balfron Kulesi, yine Goldfinger tasarımı olan Brownfield Estates projesinin bir parçası. 84 metre uzunluğundaki kule, bulunduğu alanda etrafındaki alçak yapılardan bir hayli yükseğe çıkıyor. Yapının komşularından ikisi yine Goldfinger tarafından tasarlanan Carradale Evi (Carradale House) ve Glenkerry Evi (Glenkerry House). Goldfinger, kule mimarisi üzerine yerleşmiş fikirden keskin bir şekilde uzaklaşıyor Balron Kulesi’nde: konut kısmını servis hacminden tamamen ayırıyor ve kuleyi ikiye bölüyor. Yapının girişini de, beton bir köprüyle, ince servis kulesinde kurguluyor. 

©Luke Hayes

İnce kule, merdivenleri ve asansörleri barındıran bir çekirdekle oluşturulmuş. Yapının bu kısmı aynı zamanda kullanıcılar için çamaşırhaneleri ve çöp boşaltma kanallarını barındırıyor. Monolitik, brüt beton ince kütle, bir dizi yine ince açıklıkla kurgulanmış. kulenin iç kısmı, ince uzun pencerelerle aydınlanıyor. Bu kulenin en üstünde de kazan dairesi konumlandırılmış. Cepheden taşan kütlesiyle kazan dairesi ince kulede konsol yapıyor. Kazan dairesinin en üst noktada düşünülmesinin sebebi, su pompalarına olan ihtiyacı azaltmakmış -yalnızca yerçekimi sayesinde su bu noktadan aşağılara akabiliyor.

©Dezeen

Goldfinger’in Balfron’da verdiği en özgün tasarım kararlarından biri kulenin konut bölümünün düzeni. Bu kısım, 136 daire ve 10 dubleks daireden oluşuyor. Evlere erişim, her üç katta bir bulunan ve servis kulesine köprülerle bağlanan girişlerle sağlanıyor.

Yapının içinde kullanıcıları diğer hacimlere yönlendiren merdivenler bulunuyor. Goldfinger böylece, konut kısmında bulunan koridorların altında ve üstünde kalan hacimlerin yapının tüm genişliği boyunca büyüyebilmesini sağlamış.

©Cianboy

Balfron Kulesi’nin görünümünü, yapıda kullanılan beton strüktür belirlemiş. Tüm yapı brüt beton görünüme sahip. Beton strüktürle yaratılan dikeylilik, bu dikeyliliği yumuşatmak amacıyla balkonları ve camları çerçeveleyen yatay bantlarla yanyana kullanılmış. Yapının St. Leonard Yolu’na bakan cephesi, diğer cephelerden farklı olarak, her daireye için bir balkon bulunduruyor. Kulenin iki cephesinde de orta kısımda cepheden içeri gömülen pencereler ve kübik konsol yapan balkonlar var. Bu kısımlar, tüm cephenin tipik balkonlu veya pencereli ritmini kesintiye uğratıyor. Balkonsuz cephe, yapının doğu cephesi.

©Luke Hayes

Apartman kısmının koridorları göz seviyesinin üzerinde yüksek pencerelerle aydınlanıyor. Böylece kordiroların üst ve altında bulunan daha büyük pencerelere sahip dairelerle koridor kısmı arasında cephede de gözlemlenen bir zıtlık yaratılmış. Cephede yaratılan bu estetik karakter, hangi katın hangi fonksiyona sahip olduğunu sadece gözlemlenerek bile kolayca ayırt edilebilmesini sağlıyor.

©Dezeen

İkonik bir yapı olarak Bafron Kulesi, bu özelliğine bir tür gönderme olarak 1966’da ikinci dereceden listelenmiş yapı (Grade II* listed building)* olarak belirlenmiş. Goldfinger’in konut mimarisine alışılmamışı katmak üzere deneysel girişimi Avrupa’ya Brütalizm akımının en ilgi çekici yapılarından birini kazandırmış.

*Listed building – listelenmiş bina, eski İngiltere’de yasalara uygun şekilde korunmuş, dört listeden birine girmiş yapı demek. Listeler, Grade I, Grade II* ve Grade II şeklinde isimlendirilmiş. Listeler yapıların mimari olarak önemleri, tarihi değeleri dikkate alınarak veya önemli kişiler ve olaylar ilişkili tarihi dernekler vb. düşünülerek oluşturuluyor.

©Luke Hayes

Goldfinger yarattığı alışılmamış mimarinin başarısını belirlemek için 1968’de Balfron Kulesi’nin 130 numaralı dairesine taşınmış. Buradaki yaşamı sırasında, kendi deneyimleri, komşulardan dinlediği şikayetler ve fikirlerle çıkardığı derslerle, Balfron’un çok daha büyük ikizi olan Trellick Kulesi’ni (Trellick Tower) tasarlamış.

The post Balfron Kulesi appeared first on Arkitektuel.

Lloyd’s of London Binası, Centre Pompidou tamamlandıktan sonra 1977’de Renzo Piano ve Richard Rogers’ın eski bir sigorta şirketi olan Lloyd’s of London’ın eski binasının yerine yeni bir yapı tasarlamak üzere görevlendirilmesiyle ortaya çıkmış. Yapı, sigorta şirketinin Londra’daki merkez binası.

© Lloyd’s

İkilinin en bilindik işi olan Centre Pompidou’daki gibi Lloyd’s of London Binası, varolan ortaçağ yapılarının arasında -Londra’nın finans bölgesine- yeni bir mimari dil kazandırıyor. Etraftaki eski binaların aksine, son derece teknolojik bir mimari estetiğe sahip bir dil ile sağlıyor bunu yapı. Böyle bir dilin bi başka sebebi de uluslararası sigorta dalında ortaya çıkan bir çok dava ile uğraşılması ve şirketin bu nedenle ikinci kez genişlemeye gitmek zorunda olmasıymış. Yapının bu genişlemeyle son hali 1986 yılında tamamlanmış.

© ArchDaily

Lloyd’s of London 1928’den beri dünya çapındaki en büyük sigorta şirketlerinden bir tanesi. Kuruluşu yaklaşık 17. yüzyıla dayanan yapı, ilk olarak Londra içinde daha sonra tüm dünya çapında hizmet vermeye başlamış. Kuruluşundan beri büyümesi nedeniyle de Londra’nın finans merkezindeki Lloyd’s of London Binası, zaman içinde farklı farklı yenilemeler ve genişlemeler yaşamış. Bunların en büyük ve en önemlisi ise Renzo Piano ve Richard Rogers imzalı olan son proje.

© ArchDaily

Yine Centre Pompidou gibi Lloyd’s of London Binası da “inside out” yani “tersyüz/içten dışa” tasarlanmış. Bunun anlamı, yapının tüm servis fonksiyonları ve elemanlarının iç mekandan arındırılması ve yapının dışına yerleştirilmesi. Bu yaklaşımın daha önceki projede kolay bir değişim/yenileme sağladığını görmüştük. Asansörler, tesisat, elektrik gibi servis elemanlarının bakımını kolaylaştırıyor.

Bu “son teknoloji mimari estetik” olarak adalandırabilen yaklaşımın en önemli mimari özelliği ise; iç mekanı tamamen özgürleştirmesi, açık, esnek bir plan şemasına izin vermesi ve böylece hiçbir katta kesintiye uğramayan dolanıma/aktiviteye olanak sağlaması.

Plan

Londra’da yükselmiş en fütüristik eselerden biri olan Lloyd’s of London Binası’nda esneklik en önemli tasarım ilkelerinden biri olmuş: kesintisiz bir iç mekan yaratmak ve bunu yapının tüm aktivitelerini kapasayacak şekilde kurgulamak.  Yapının yukarıda bahsettiğimiz şeklini -dışta servis elemanları, içte özgür mekan- veren de bu fikir olmuş. Servis sistemleriyle ilgili her türlü mekan resimlerde görebileceğiniz yapının kendi kütlesinin dışındaki kuleler içinde kurgulanmış. Böylece ekip yapıya hem okunabilirlik hem de bir ölçek tanımlamış oluyor.

© Lloyd’s

İç mekan düzeni de bu okunabilir ögelerden biri. Tasarım ilkesiyle ortaya çıkan plan düzeni aynı zamanda arazinin kullanımını maksimum seviyeye çıkartıyor ve ilerideki olası değişikliklere, gelecekteki ihtiyaçlara göre şekillenebilecek bir plan sunuyor. Açık plan şeması, yapının tüm iç mekanının ayırıcı duvarlarla yeniden şekillendirilebilmesine, yeni ilginç mekanlar yaratılabilmesine olanak sağlıyor; yapıda kesin bir ayırıcı yok. Benzeri olmayan plan şemasının bir başka nedeni de düzensiz ortaçağ caddelerinden birinin üzerinde yer alması ve mimarın binaların birbirine monte edilmiş  parçaların kiti (kit of parts) olarak gören felsefesi. Tüm strüktürel detaylar gözler önünde ve gözlemciye yapının nasıl desteklendiğiyle iligli bilgi veriyor.

© ArchDaily

Lloyd’s of London Binası, 60 metre uzunluğunda bir atirum etrafında döndürülerek konumlandırılmış üç kuleden oluşuyor. Bu üç kule de kendi servis kulelerine bağlanıyor. Her katta atriuma akan galeri kısımları oluşturulmuş. Fakat yapıyı oluşturan ilk dört kat atiruma tamamen açık diğer katlar da galeriler camlarla kapanmış durumda.

Atirum boyunca kullanıcının gözüne bir dizi yürüyen merdiven çarpıyor. Sirkülasyon elemanları bu boşlukta gözlenebilir. Büyük boşluğu kesen sirkülasyon elemanları farklı katlardaki sigortacıları birbirlerine bağlıyor ve yapının dinamizmine katkıda bulunuyor. 

© Lloyd’s

Richard Rogers projeyi aldığında 1928 yılından kalma orijinal binanın yıkılmasını öngören bir tasarım yaptı. Fakat Rogers, tüm binayı yıkmak ve tarihinden tüm izleri silmek yerine yapıay saygı niyetinde yapının orijinal cephesini korudu. Geçmişin mimarisi yeni ileri teknoloji tarzla birlikte yan yana kullanılmış oldu. Bu da Lloyd’s of London Binası’nın neredeyse çelişkili, zorlanmış bir görünüme sahip olmasına yol açtı. Ama yine de iki tarz Londra’nın modernleşme sürecinin bir gösterimi olarak bir arada var olabiliyor yapıda.

© Lloyd’s

Mekanik ve sirkülasyon elemanlarının dışta yer almasının yanında cephede dikkat çeken bir başka nokta ise sürekli bir dile sahip olmayışı, farklı parçaların birleştirilmişmesiyle oluşturulmuş görüntüsü. Bölümlere ayrılmış karakterdeki cephe, plan şemasındaki modülerliğe destek veren bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Bunu yanında tüm cephe paslanmaz çelik kaplı; yapıya ileri teknoloji, postmodern bir hava katıyor. Cephenin bu karakteri, yapımdaki teknolojik evreleri gözler önüne sererken aynı zamanda yapının işlevsellik anlayışına da vurgu yapıyor.

© Lloyd’s

Lloyd’s of London Binası oldukça özgün ve ilginç bir estetik anlayışa sahip. Yapı, Londra’nın finans merkezinde sanki bitmemiş bir bina izlenimi veriyor. Bunun sebeplerinden biri Rogers’ın bina yapım sürecinde gelen vinçleri dekoratif bir öge olarak yapının en üst noktasında bırakmış olması.

Rogers’ın alışılmadık yaklaşımı, vinçlerin dekoratif öge oluşu, modern estetik anlayışını sorgulamaya iten bir  öngörü sağlıyor bugün bile. Lloyd’s of London Binası’na mimari modernizm çerçeveside bir yer tanımlayarak ve bunu her türlü kullanıcının karşısında gözler önüne sererek.

© Lloyd’s

Yapının ana strüktürü betonarme. Ana kolonlar betonarme diğerleri ise çelik stürktür. Yapı bu anlamda dikey olarak genişleyebilecek şekilde kurgulanmış. Bunun yanında kuleler tamamen prefabrike kolonlar, kirişler, döşemeler ile oluşturulmuş. Bu karakteriyle de İngiliz ileri teknolojisinin bir anıtı oluyor. Yapının ilk dört katına bu taşıyıcılar arasına sirkülasyon için mekanik sistemler yerleştirilmiş. Bunun dışındaki tüm katlara dış cepheye atılmış 12 asansör ile ulaşmak mümkün.

© Philip Oldfield

Lloyd’s of London Binası, ikilinin önceki işi gibi oldukça dikkat çeken, zaman zaman eleştiri alan ve yine de modern mimarlık tarihinde oldukça önemli yere sahip bir eser. Tarihi kente dokunan, ortaçağdan kalma şehir yapılarının ortasında yükselen bina, mimari için yeni bir soluk olarak nitelendiriyor zamanında: ileri tekonoloji ile estetiği harmanlayan.

Kaynaklar:

1. “Lloyd’s Building”. WikiArquitectura. <https://en.wikiarquitectura.com/building/lloyds-building/>
2. Andrew Kroll. “AD Classics: Lloyd’s of London Building / Richard Rogers” 21 Kasım 2010. ArchDaily. <https://www.archdaily.com/90668/ad-classics-lloyds-of-london-building-richard-rogers/>

The post Lloyd’s of London Binası appeared first on Arkitektuel.

James Stirling tarafından tasarlanan Seeley Tarih Kütüphanesi (Seeley Historical Library), Cambridge Üniversitesi Tarih Fakültesi’nde bulunan önemli bir mimari yapı. Cambridge Üniversitesi Tarih Kampüsü’nün tasarımı 1963 yılında bir yarışmaya açıldı ve yarışmayı Pritzker ödüllü İngiliz mimar James Stirling kazandı. Yarışmadaki proje alanının bir kısmının üniversite tarafından kullanılamayacağı ortaya çıkınca Stirling’in Seeley Tarih Kütüphanesi için tasarladığı proje 90 derece döndürülerek mevcut araziye uyacak şekle getirildi.

© Architectural Review

Yapımı 1968 yılında tamamlanan kütüphane binası, Stirling’in yarışma için teslim ettiği orijinal planları birebir yansıtacak şekilde inşa edildi. Cambridge Üniversitesi kampüsünün içinde bulunan Tarih Fakültesi’nin pek çok yönden öğrencileri ve kullanıcıları içine alan bir yapısı olmalıydı. Kampüs içindeki farklı dolaşım rotalarına izin verebilmek için bina ikisi zemin katta bulunan dört girişe sahip. Binanın önünde ise kütüphane görevlileri tarafından kullanılan personel girişine yönlenen bir rampa bulunuyor.

© Cambridge University

Kütüphanenin en dikkat çekici yapısı, yapının zemin alanının neredeyse yarısını kaplayan, 300 kişilik okuma odası. Bina bu okuma odasının yanı sıra personel odaları, seminer odaları ve ortak kullanım alanlarını da bulunduruyor. Büyük okuma odasının hemen arkasında kitap kataloglarının bulunduğu bir kontrol odası var. Okuma odasında iki tip oturma düzeni var; özel okuma koltukları ve odanın ortasında bulunan uzun masalar ve etraflarındaki sandalyeler.

Okuma odasının çelik taşıyıcı iskelete sahip çift cidarlı cam kaplı çatısı kullanıcılara eşsiz bir okuma ve ders çalışma ortamı sağlıyor. Çift cidarlı cam tabakanın alttaki camlar tamamen transparan seçilmiş. Böylece okuma odası tamamen doğal güneş ışığı alabiliyor. Odanın havalandırılması da bu çatı-duvar cam katman ile sağlanıyor. Baca şeklinde yükselen eğimli cam yüzey ısınan havanın yükselmesini ve çatının en üst noktasındaki havalandırma elemanları tarafından dışarı atılmasını kolaylaştırıyor.

© Wikimedia Commons

James Stirling, okuma odasının hemen etrafına yerleştirdiği koridorlar ve galerilerle merkezi okuma odası ile kütüphanedeki diğer mekanlar arasında sağlam ve akıcı bir ilişki kurmayı hedeflemiş. Koridor duvarlarına binanın yatay büyüyüşüne eşlik eden devamlı, yatay pencereler yerleştirilmiş. Bu pencereler sayesinde kütüphaneyi kullanan öğrenciler okuma odasını üst katlardan görebiliyor ancak duvarlar yüksek olduğu için okuma odasını kullanan öğrenciler dışarıda koridorlarda dolaşan öğrencileri göremiyor. Ayrıca okuma odasını çevreleyen duvarlarda ses yalıtım performansı yüksek malzemeler tercih edilmiş.

© Cambridge University

Seeley Tarih Kütüphanesi’nin cephesinde İngiltere’nin iklim koşullarına dayanabilecek tuğla, kiremit ve cam gibi sert, yansıtıcı ve emici olmayan malzemeler tercih edilmiş. Kütüphanenin iç mimarisindeki malzeme tercihleri ise tamamen ses talıtımı odaklı. Okuma odasının cam cephesinde çelik taşıyıcı elemanlar kullanılırken, binanın L şeklindeki kısmını betonarme taşıyıcılar ayakta tutuyor. Kütüphanenin döşemeleri de betonarme.

Seeley Tarih Üniversitesi Binası, 1970 yılında RIBA Altın Madalyası’na (Royal Institute of British Architects Gold Medal) layık görüldü. Stirling’in tasarımı pek çok insanın ilgisini çekmiş ve çekmeye devam ediyor. Dünyanın pek çok yerinden sadece bu yapıyı görmek için Cambridge Üniversitesi’ne gelen insanlar var. Hatta binanın ziyaretçileri o kadar artmış ki, üniversite yönetimi ziyaretçilerin kütüphanenin içine girebilecekleri zamanları kısıtlamak zorunda kalmış.

Kaynaklar

University of Cambridge https://www.hist.cam.ac.uk/directory/building

Reyner Banham on Stirling’s Cambridge History Faculty, The Architectural Review. https://www.architectural-review.com/buildings/reyner-banham-on-stirlings-cambridge-history-faculty/8604125.article

The post Seeley Tarih Kütüphanesi appeared first on Arkitektuel.

Resim Atölyesi (Drawing Studio), İngiltere, Poole’da bulunan Bournemouth Sanat Üniversitesi (Arts University Bournemouth) için tasarlanmış bir atölye. 2016’da tamamlanan yapı, üniversitenin resimin sanatsal yaratıcılıkta en önemli öge olduğunu benimseyen düşüncenin ürünü. Peter Cook’un ofisi CRAB (the Cook-Robotham Architecture Bureau) imzalı atölye, üniversitenin içinde yekpare bir bina olarak tasarlanmış.

© Richard Bryant

Resim Atölyesi’nin tasarımına yön veren en önemli öge doğal ışık olmuş. Bunun üzerine yaklaşık 140 metrekarelik küçük yapı, 30 metrekarelik oval bir açıklıkla kuzeyden ışık alacak şekilde taçlandırılmış. Yapının arka kısmı içinse 10 metrekarelik üstten bir pencere, doğuya bakan kısmı için ise yere yakın seviyede pencere kurgulanmış. Doğu pencere, yapıyı aşağıdan aydınlatan haliyle aynı zamanda gizemli bir hava katıyor aldığı ışıkla. Son olarak yapının girişi de cam kapı ile oluşturulmuş. Bu da ışığın içeriye kademeli olarak alınmasını sağlayan bir özellik olarak düşünülmüş Resim Atölyesi’nde. Sonucunda tüm yapı, doğal ışıkla şekillecek bir tasarım sürecine giriyor.

© Richard Bryant

Resim Atölyesi’nin dışı tamamıyla, homojen mavi renk ile boyanmış. Bunun sebebi yapının Bournemouth Sana Üniversitesi’nin kuzey kısmının sonunda bir çeşit ‘işaret’ olmak. Buna karşılık içerisi ise tamamen beyaz -neredeyse içerideki resim aktivitesi için bir çeşit kağıt oluşturuyor. Resim Atölyesi’de içte ve dıştaki bu tekbiçimlilik, kullanıcının hatta yapıyı gözlemeleyenin dikkatini forma ve formdaki dalgalanmalara vermesini sağlıyor.

Plan

Formdaki bu dalgalanmalar giriş oluşturan, dalganın devamı bir oluşumla son buluyor. Resim Atölyesi’nde ‘porte clochere’ olarak adlandırılmış bu kısım, ana girişi kapısını koruyan katman. Burdan sonra içerideki hacimler  -tuvalet, servis odası ve resim saklama alanı-  yapının güney kanadında çözülmüş. Ekip bu hacimleri, yapının heykeli formunun sarabileceği düzende işlemiş.

‘’Konu bir atölyenin tasarımına geldiğinde ben, her türlü disiplinden öğrencinin -moda tasarımı, grafik tasarım, güzel sanatlar, mimarlık vb.- kullanabileceği ve esinlenebileceği bir mekan yaratmak istedim.’’ Radikal konseptler ve şehirler yaratan 1960’ların Avantgart  mimarlık topluluğu Archigram’ın kurucusu Peter Cook.

© Richard Bryant

Resim Atölyesi’nin, dikkat çeken dış kaplaması 17 monokok çelik levha ile oluşturulmuş. Prefabrika levhalar, alanda cıvatalar ile tutturulmuş ve su geçirmez hale gelmesi için kaynak ile birbirleriyle birleştirilmiş. Dış görünümünde teklilik, bütünlük yaratmış. İçteki bembeyaz katman ise GRG (glass reinforced gypsum-cam takviyeli alçı) isimli özel bir teknikle oluşturulmuş. Dış kabuğun içte kuvvetli bir tür vurgusu olan kaplama, aynı zamanda içerde atölyenin servis sistemlerini saklayacak boşluklara sahip. Bu nedenle tamamen pürüzsüz bir görüntü oluşturuyor içte.

© Richard Bryant

Peter Cook’u Resim Atölyesi’ni tasarlaması için çağıran rektör ve Bournemouth Sanat Üniversitesi başkanı Stuart Bartholomew’ün isteği resmin önemini anlatacak yapının oluşmasıymış. Bu nedenle bu oldukça küçük yapı için bile Peter Cook ve ekibi CRAB, oldukça kontrollü ve tasarıma dahil olan her türlü disiplini içine alan bir süreç izlemiş. Aynı zamanda proje, ekibin Birleşik Krallık’taki ilk projesi.

Kaynaklar: 

1. ”Drawing Studio / CRAB studio” 07 Nisan 2016. ArchDaily.  <https://www.archdaily.com/785047/drawing-studio-crab-studio/>
2. Mairs, Jessica.’’Bournemouth’s bright blue drawing studio is Peter Cook’s first building in the UK’’ 4 Mart 2016. Dezeen. <https://www.dezeen.com/2016/03/04/peter-cook-crab-drawing-studio-arts-university-bournemouth-bright-blue-first-building-uk/>

The post Resim Atölyesi appeared first on Arkitektuel.

Mimar: Zaha Hadid Architects

Yer: Kensington, Londra, İngiltere

Yapım yılı: 2016

Londra Bilim Müzesi (London Science Museum) içinde yer alan, matematik bilimine sergi salonu olan galerinin tasarımı Zaha Hadid Architects tarafından yapılmış. 2016 yılında tamamlanmış olan Matematik: Winton Galerisi (Mathemetics: Winton Gallery), müzenin içerisinde, onun hedefine uygun, gelecek nesillere matematiğin içgüdüsel ve fiziksel yönlerine teşvik eden bir tasarım olma hedefinde. Galeri, matematiği bir akademik konsept değil, etrafımızdaki çevreyi değişmeye açık hale getiren ve teknolojiyi etkileyen bir uygulama olarak ele alıyor.

©Luke Hayes

Winton Galerisi’nde yapılan tasarımın büyük bir kısmı ekibin matematiksel mantık ve geometriye olan hayranlığıyla şekillenmiş. Tasarım teknolojisinde matematiği sağladığı yeniliklerle Zaha Hadid Architects, formu ve tanımlanan mekanı tekrar düşünme, keşfetme yoluna gidiyor. Ekip, kendilerinin imzası haline gelmiş ilginç, özgün formların bilimsel innovasyonların bir ürünü olduğunu ve Winton Galerisi’nde de böyle bir eforun gözler önüne serildiğini vurguluyor. Matematik: Winton Gallerisi’nin mekansal organizyonunun ilham kaynağı ise 1929’da düzenlenen yarışmada Handley Page’in uçağıyla yapıtğı başarılı uçuş. Havacılık için önemli bir adım olan ve matematik hatta genel olarak bilim için oldukça önemli bu İngiliz uçak tasarımı, tarihte kilit noktalardan biri oluşu ve içinde barındırdığı aerodinamik bilimi konseptleriyle yön veriyor galeriye. Hesaba dayalı akışkan matematiksel yaklaşımın ürünü olan galeride, hava akımının sana çizgileri fiziksel bir hal alıyor. Sonuçta ortaya matematiğin hayata dokunuşunu anlatan algılanabilir bir mekan çıkıyor.

The post Winton Galerisi / Zaha Hadid Architects appeared first on Arkitektuel.

1981’den beri Londra’da terkedilmiş olarak duran Banskide Elektrik Santrali (Bankside Power Station) 2000 yılında Tate Modern olarak kamuya açıldı. Elektrik santralinin müzeye dönüştürülme projesi, 1995’te açılan bir yarışma sonucu diğer katılanlara nazaran daha hafif dokunuşlar yapan ve binanın tarihi karakterini yıkmadan modern bir kamusal alan yaratan İsveçli ekip Herzog & de Meuron tarafından gerçekleştirilmiş. Açıldığından beri de Tate Modern, kültürel bi ikon haline geldi ve dünyada modern sanat müzeleri arasında en çok ziyaret edileni; bulunduğu endüstriyel alana da tek başına bir canlılık katmayı başarıyor ve dünya çapında en önemli sergi mekanlarından biri haline geliyor.

© Tate Photography

Orijinal yapı, 1940’ların sonunda Giles Gilber Scott tarafından tasarlanmış. Yapımından yaklaşık 30 yıl sonra da işlevini kaybetmiş. Londra’da Thames Nehri’nin kıyısında bulunan yapının en dikkat çekici yanı şehirdeki kiliselere referans veren uzun bacası. Tate Galerisi de yapının bu ve bunun gibi karakteristik ve tarihi özelliklerini korunmasını amaçlıyor.

© Simone Graziano Panetto

Herzog & de Meuron tarafından yapılan dönüştürülme projesinde ilk amaç yapının kentsel karakterini yapının formunda bozulmaya yol açmadan, bulunduğu alanda tarihsel bir deneme ve görsel bir eser olma karakterini bozmadan arttırmak olmuş. En görünür müdahele, santralin koyu taş ve tuğla dış duvarından tamamıyla ayrıştırılan yarı saydam ışık demeti yaratan set (light beam set).

Herzog & de Meuron, dönüştürülme projesi için yapıya eklenen her detayında yapının endüstriyel karakterine referans veren bir yaklaşıma sahip; yapıda sergilenecek eserlerden daha öne çıkacak binanın karakterine aykırı müdahelelerden kaçan. Merdiven kovanları, dökme demir menfezler ve kaba bırakılmış ahşap döşemeler binanın orijinal karakteriyle bir uyum içinde.

© Darrell Godliman

Önceki santralin etrafındaki peyzajı tamamen kamuya açan yeni Tate Modern, mimarların tasarımıyla görsel olarak monolitik olan orjinal yapıya doğallık katıyor. Bahçe alanları, müze ve kent dokusu arasında kurgulanmış yapıya dört taraftan giriş sağlayabilecek bir peyzaj.

Herzog & de Meuron, yapının girişinden sonra karşımıza çıkan eski santralin türbin salonunu, yeni Tate Modern’de hem bir geçiş hem de bir toplanma alanı üreten halka açık bir meydan olarak tasarlamış, eski kazan dairesi de galerileri barındırıyor. Bir platformla zemin katından rampayla ziyateçilerini ilerleten ana mekanda, geçiş sırasında galerilere görsel iletişim kurulmuş. Orijinal olarak devasa jeneratörleri barındıracak bir alan olarak tasarlanan plaza kısmı, yüksekliği ve uzunluğuyla Tate Modern’e özgü bir alan yaratıyor. İçeride de farklı büyüklüklerde galeriler bulunuyor. Ortak ve abartılmamış, sade bir dilde kurgulanmış galeriler yapının üstündeki ışık demeti kısmından gelen doğal ışıkla aydınlanıyor. Bu bağlamda Tate Modern’de eski yapıda baştan aşağı ilerleyen katedral penceleri korunmuş ve buna katkı sağlayacak yarı saydam kısım eklenmiş.

© Javier Gutierrez Marcos

Tate Modern, 2000 yılında hizmete başladıktan sonra 2012’de müzeye özgün bir galeri alanı eklenmiş. Üç büyük yağ deposunun galeri alanlarına dönüştürülmesiyle ortaya çıkmış olan bu ek, yine aynı ekibin tasarımı ve 2016’da açılmış. Adı Tate Modern Şalt Binası (Tate Modern Switch House) olan ek, Tate Modern’in 21. yüzyıl müzelerine yol gösteren bir tasarım olmasına katkı sağlıyor. Yeni yapı, müzeyi çevresine daha çok açan ve galeri alanlarını genişleten bir tasarım. Tate’in bulunduğu arazinin kamusal olarak tamamen erişilebilir olma hedefini de tamamlıyor.

© The Art Newspaper

Tate Modern’in bugünkü halini almasındaki ikinci aşama olarak değerlendirilen Tate Modern Şalt Binası -aynı zamanda Tate Modern Blavatnik Binası (Tate Modern Blavatnik Building) olarak da geçiyor, zemin katındaki üç büyük silindirik tanktan 10 kat yükselen, dünyada müze olarak canlı sanat, enstelasyon ve filme ayrılan ilk mekan. En üstündeki üç kat ise eğitsel alanlar, bir restaurant, bar, üye salonu ve halka açık bir terasa ayrılmış. Böylece mimarlarımız Tate’in sanatla olan ilişkisini daha da derinleştiren bir tasarım öngörmüş eklenen programlarla. Ek olarak şalt binasıyla galeri alanları da yakşalık 2 kat büyümüş Tate Modern’de.

Diyagram

Tate Modern’e ek binanın yapıldığı alan aslında halen bir elektrik santrali olarak işlev görüyormuş Londra’nın güney kesimi için. Londra temelli bir şirket olan EDF tarafından yönetilen santral, modern ekipmanları nedeniyle çok daha küçük bir alanı kaplıyor artık ve bu da eklenti kısım için bir avantaj. Tate Modern Şalt Binası için yağ tanklarının temel olacağı ideal bir alan sağlıyor. Yapının oluşumuna yön veren tanklar, yapının ek kısmına konsept olarak başlangıç tanımlayan bir öge olurken aynı zamanda müzeye yenilikçi bir mekan katıyor. Bu ek kazan dairesinden oluşturulmuş galeri alanlarına 4. katından bir köprü ile bağlanıyor. Bu alan da Tate Modern’in kalbi olan plaza alanından, türbin salonundan geçiyor.

© Iwan Baan

Tate Modern Blavatnik Binası, piramit şeklinde bir yapı. Özgün formunu, beton strüktür ile kurgulamış olan Herzog & de Meuron, eski santralin tuğla kaplı cephe karakterini burada yeni bir dille karşımıza çıkarıyor. Delikli şekilde örülmüş tuğla cephe, sabah doğal ışığı içeri alıyor ve gece ise içerideki ışıkla parlıyor. Dıştan gözlemlenen ince uzun yatay pencereler de hem kazan dairesine referans veriyor hem türbin salonuna görsel bir bağlantı kuruyor hem de yeni kurgulanmış tuğla cephenin detaylarını vurguluyor. Sonucunda ortaya, ikonik bir ekleme ve Londra gökyüzünde bütünleşik bir Tate Modern çıkmış.

© Hayes Davidson

Tate Modern Şalt Binası tasarımında sürdürebilirlik de en önemli ögelerden biri olmuş. Doğal havalandırma, güneş panelleri, yeni yeşil mekanlar, yüksek termal kütle sağlanması bu yaklaşıma örneklerden. Yapı, şu anki binalardan %54 daha az enerji kullıyor ve %44 daha az karbon üretimi gerçekleştiriyor.

The post Tate Modern appeared first on Arkitektuel.

Bloomberg Merkez Binası, şirketin Avrupa’daki yeni yönetim merkezi olması amacıyla Foster + Partners tarafından tasarlandı. Londra’nın göbeğinde, St. Paul Katedrali, Bank of England, St. Stephen Walbrook Kilisesi’nin bulunduğu bölgeye inşa edilen yapı, şehrin dokusuna saygılı mimarisi ile ön plana çıkıyor.

Bloomberg Merkez Binası, tarihi ve kültürel birikimi ile bilinen Londra’nın merkezindeki kentsel dokuyu koruyarak devam ettiriyor. Ayrıca yapı, kentin sürdürülebilir stratejilerinin de önemli bir parçası. BREEAM Outstanding derecesi alan yapı, dizayn aşamasındaki büyük çaplı bir ofis binasının BREEAM değerlendirmesinde aldığı en yüksek dereceye sahip.

© Nigel Young

Şehrin merkezinde büyük bir parselin tamamını kaplayan yapı, iki ayrı binadan oluşuyor. Bu iki bina, Roma İmparatorluğu’ndan kalma bir yürüyüş yolu olan Watling Caddesi’nin üstünden geçen köprüler ile birbirine bağlanıyor. Merkez binasının şehirde oluşturduğu yeni kentsel yapı, şehirdeki yayalar için yeni bir alternatif. Zemin katta bulunan kafe ve restoranlar ve yapının üç ucuna yerleştirilen meydanlar, şehrin Square Mile bölgesindeki kamusal kullanımı değiştirmiş durumda.

© Nigel Young

Bloomberg Merkez Binası’nın en çarpıcı mimari özelliklerinden biri dış cephesi. Kumtaşı kullanılarak oluşturulmuş bir iskelet ve tüm kat yüksekliğini geçen cam açıklıkları gölgeleyen bronz güneş kontrol elemanları cepheye özgün bir kimlik kazandırıyor. Kullanılan güneş kontrol elemanları hem fonksiyonel olaral binaların içinin doğal olarak havalanmasını sağlayan önemli bir yapı elemanı hem de yapıya hiyerarşik bir düzen ve ritim kazandıran estetik elemanlar.

© Nigel Young

Sanat, bu projenin çok önemli bir parçası. Cristina Iglesias’ın ‘Forgotten Streams’ isimli üç parçadan oluşan su heykeli Bloomberg Arcade’in üç köşesindeki kamusal mekanları tanımlamakta. Ayrıca, yeni Bloomberg Merkez Binası tasarımı sayesinde, Roman Temple of Mithras (Antik Roma döneminden kalma arkeolojik bir tapınak), orijinal yerine geri getirilmiş. Yeni bir kültürel merkez tasarlanarak, binanın kullanıcı ve ziyaretçilerinin bu arkeolojik tapınağı deneyimlemeleri ve bölgede tarihi özelliklerin önem kazanması hedeflenmiş.

© Nigel Young

Binanın ana girişi, oldukça büyük bir araba giriş kapısı ile tanımlanıyor. Yapıya giren kullanıcıların tamamı, binanın lobisinden geçerek Vortex adı verilen, üç adet eğimli ahşap kabuğun bir araya gelerek oluşturduğu iki kat yüksekliğindeki bir mekana ulaşıyor. Burada direkt olarak Merkez Binası’nın altıncı katına çıkan asansörler bulunuyor. Bu yüksek hıza sahip cam asansörlerin mekanik kısımları yapıya özgün bir tasarım ile gizlenmiş.

Kesit model

Bloomberg Merkez Binası’nın altıncı katında bulunan çift kat yüksekliğine sahip mekan yapının kalbi. Bu mekan, Bloomberg şirket felsefesini yansıtan bir mimari dile sahip. Binaya giren herkes, bu alandan geçerek ofislerine ulaştığı için, çalışanların ve müşterilerin birbirleri ile karşılaşma olasılığı artıyor. Bu sistem, şirketin paylaşım ve işbirliği odaklı çalışma prensibi ile örtüşüyor.

© Nigel Young

Yapının içinde, hipotrokoit basamaklı bir rampa yükselmekte. Tüm binayı dolaşan bu rampa yapıya farklı bir kimlik kazandırıyor. Bronz kaplama malzemesi kullanılarak üretilmiş bu rampa da, altıncı kattaki gibi insanların karşılaşmaları, ayaküstü sohbet gerçekleştirmeleri ve birbirleri ile etkileşim halinde olmaları için tasarlanmış bir mekansal çözüm.

The post Bloomberg Merkez Binası appeared first on Arkitektuel.

Dünyaca ünlü cin markası Bombay Sapphire’ın damıtma merkezi, Bombay Sapphire Damıtma Merkezi Heatherwick Studio tarafından 2014 yılında tamamlandı. Ünlü mimarlık grubu, 16. Yüzyılda mısır değirmeni olarak kullanılan kırka yakın terk edilmiş harabe binayı restore ederek, 20 dönümlük arazi üzerine yeni bir distilasyon merkezi inşa etti. Laverstoke’da bir dere üzerine kurulu olan yapı, derenin akışına göre yer almış binalardan oluşuyor. Kırka yakın binanın her birinin damıtma işleminde farklı bir görevi var.

©Iwan Baan

Restore edilen yığma yapılara ek olarak, bu damıtma merkezinin imza yapısı, Heatherwick tarafından eklenen iki cam sera. Bu seralar, Bombay Sapphire cini damıtılırken kullanılan 10 farklı bitki ve Baharat türünün yetiştirildiği ve sergilendiği bir alan görevi görüyor.

©Iwan Baan

Biri diğerinden daha büyük olan iki seranın içerisinde yapay iklimlendirme sistemleri ile farklı iki iklim tipi oluşturulmuş durumda. Nispeten daha kuçuk olan serada tropic bir iklim yaratılmışken, büyük olan serada ise Akdeniz iklimi yaratılmış.

©Iwan Baan

Distilasyon işlemleri sırasında ortaya çıkan sıcak hava vu buhar belirli kanallar aracılığıyla bu iki seraya aktarılıyor.

Cam seraların damıtma işleminde herhangi bir görevi yok. Bu transparan mekan, bu merkeze gelen ziyaretçilerin Bombay Sapphire’ın içinde kullanılan bitkileri gözlemleyebilmesi için üretilmiş. Dolayısıyla yalnızca bir sergi işlevi taşıyor.

©Iwan Baan

Bombay Sapphire, bu büyük kompleksi ziyaretçilere açmış durumda. İnternet üzerinden randevu alarak bu kompleksi gezmek mümkün. Londra’dan yaklaşık 1 saat uzaklıkta bulunan bu merkezi gezmenin ücreti ise 15 pound.

The post Bombay Sapphire Damıtma Merkezi appeared first on Arkitektuel.