© Gili Merin

Mimar: John Hejduk

Yer: Gröningen, Hollanda

Yapım yılı: 1973, 2001

Duvar Ev 2 (Wall House 2), John Hejduk’un sayısız ‘duvar ev’ çalışması arasından inşa edilen tek projesi. Orijinal olarak Ridgefield, Connecticut’ta, Hejduk’un Cooper Union’dan bir profesör arkadaşı Ed Bye için 1973 yılında tasarlanan yapı, ancak 2001 yılında, Hejduk’un ölümünden bir yıl sonra Hollanda’nın Gröningen şehrinde inşa edilebiliyor. Evin inşası sırasında Hejduk’un tasarımına tamamiyle sağdık kalınsa da yapı bina yönetmeliklerine uygun olması amacıyla %20 oranında büyültülerek tamamlanmış. 

© Gili Merin

Duvar Ev 2, Hejduk için tartışmasız deneysel bir proje. Mimarın, hem fiziksel bir sınır hem de metaforik bir olgu olarak kullandığı duvar, mimari bir manifesto oluşturmakta. Evin kurgusunu domine eden üç kat yüksekliğindeki duvar, mekansal olarak evi ikiye ayırıyor. Duvarın bir tarafında üst üste yerleştirilen yatak odası, yemek odası ve salon gibi yaşama mekanları bulunurken servis anları, sirkülasyon ve evin uzun giriş koridoru ise duvarın öteki tarafında bulunuyor. Giriş koridorunun en sonunda ise bir çalışma odası bulunuyor. 

© Liao Yusheng

Hejduk için bu duvar mekansal olduğu kadar sembolik bir anlam da taşımakta. Evin içerisinde bir eşik noktası oluşturan duvar göre şimdiki zamanı temsil ediyor. Yaşama alanlarının bulunduğu hacim geleceği, duvarın arkasında kalan servis alanları ise geçmişi anımsatmakta. Böylece Duvar Ev; geçmiş, gelecek ve şimdiki zamanın mekansallaştığı bir projeye dönüşüyor. Bu kompozisyonda nötr bir element olan duvarın griye boyanması da bu sebepten.

Hejduk’un sorguladığı bir başka konu ise mekanların kopukluğu. Özellikle modernizmin ortaya çıkardığı açık plan, birbirine bağlanan mekanlar gibi fikirleri yok sayan mimar, Duvar Ev ile mekanların kopukluğunu vurguluyor. Yatak odası, yemek odası ve oturma odası gibi en sık kullanılan mekanların her birine gitmek için duvardan (eşikten) çıkmaya ve kat değiştirerek yeni bir sınırdan geçmeye ihtiyaç duyulması her bir mekanın farklı bir varlık olduğunun altını çizmekte. Aynı zamanda bu mekan değiştirme ihtiyacı duvara bir geçiş mekanı özelliği kazandırıyor. Böylece buradaki mekansal deneyim bir kapıdan farklı bir sembolik anlam kazanıyor. Sirkülasyon elemanları ve kullanılan mekanlar arasındaki kontrast, karanlık ile ışık; opaklık ve transparanlık; uzunluk ve kompaktlık gibi materyal zıtlıklar ile desteklenmiş. Dönel merdivenden çıkarken hissedilen karanlık ve mekansal hafızayı sıfırlayan deneyim ile yaşam alanlarındaki ferah ve aydınlık manzara, bu mekansal kopukluğun birer hatırlatıcısı olarak kullanıcının zihninde yer ediyor. 

© Gili Merin

Hejduk’u yalın bir mimar olarak düşünmek Duvar Ev’in çıkış noktalarını anlamayı zorlaştıracaktır. Şiir, heykel, resim gibi sanatlar ile iç içe olan Hejduk, şüphesiz Duvar Ev denemelerinde de bu alanlardan beslenmiş. Özellikle Kübizm akımından ve Sürrealist heykellerden oldukça etkilendiği bilinen Hejduk’un tasarımında bu stillerden izler görmek mümkün. Hejduk, George Braque’ın tablolarından ne kadar etkilendi ise Le Corbusier ve Mies van der Rohe’nin modern eserlerinden de o kadar etkilenmiş. Duvar Ev 2’nin tasarımında özellikle Le Corbusier’nin La Roche Evi’nin büyük etkisi olduğu söylenebilir. 

© Liao Yusheng

Duvar Ev’in öne çıkan önemli bir özelliği de yer ile kurduğu ilişki. Her ne kadar orijinal proje alanında inşa edilmiş olmasa da yapı üzerinde bulunduğu arazi ile kesinlikle bir ilişki kurmayı reddediyor. Giriş koridorunun altında kalan alan bile adeta terk edilmiş durumda. Evin girişi yer ile olabildiğince az bir noktada birleşiyor. Ev aynı zamanda ‘ön’, ‘arka’ cephe kavramlarını da reddediyor. Her ne kadar yaşama alanlarının bulunduğu renkli cephe evin ön cephesi olarak algılansa da evin girişi buna tamamen tezat oluşturacak şekilde buraya en uzak noktaya yerleştirilmiş. Bu ‘ön’ cepheyi oluşturan biomorfik hacimlerin hepsi bahsedilen hacimsel farklılığı vurgularcasına farklı renklere boyanmış. Konsol olarak gözüken bu hacimlerin tamamı aslında bir kolon grid’i ile destekleniyor. 

 

Kaynaklar

• He, Weiling, When does a sentiment become an architectural concept? Otherness in Hejduk’s Wall House 2. The Journal of Architecture. 2005 (161-180).
• Megan Sveiven. “AD Classics: Wall House 2 / John Hejduk, Thomas Muller/van Raimann Architekten & Otonomo Architecten” 06 Feb 2012. ArchDaily. Accessed 12 Aug 2020. <https://www.archdaily.com/205541/ad-classics-wall-house-2-john-hejduk> ISSN 0719-8884

---

Son Yazılar

Açık Çağrı: MARJİN 01

• by arkitektuel

Duvar Ev 2 / John Hejduk

• by arkitektuel

Tungestølen Hiking Kabini / Snøhetta

• by arkitektuel

Michael Hays – Mimarlığın Arzusu

• by Beyza Mert

Dolunay Villa / Foster + Partners

• by arkitektuel

Archigram #3: Plug-in City

• by arkitektuel

Q_fault / Aykut Dağ

• by arkitektuel

Casa Sublim / Xavier Corberó

• by arkitektuel

Matmut Atlantique Stadyumu / Herzog & de Meuron

• by Efe Sezen

House Of Architects / Thom Mayne, Tadao Ando, Kengo Kuma, Peter Zumthor

• by arkitektuel

---

Bizi Takip Edin!

---

Sitede Ara

Search for:

Arkitektuel'den Haberdar Olun!

The post Duvar Ev 2 / John Hejduk appeared first on Arkitektuel.

© Wikimedia Commons

Dünyanın en ikonik yapılarından biri olan Empire State Binası, 100’den daha fazla kata sahip ilk yapı, modern mimaride gökdelen konseptini tanımlayan bir eser diyebiliriz. HomeAdvisor tarafından yayınlanan resimlerin yer aldığı makalemizde, yapının oldukça kolay tanınabilen mimari akımlarla nasıl bir görünüm kazanacağına dair fikir sahibi oluyoruz. Hangi mimari akımın bu ikonik şehir imgesi üzerinde nasıl bir etkisi olurdu?

1. Antik Roma

©HomeAdvisor

Roma mimarisi Dorik, İyonik ve Korint (Doric, Ionic ve Corinthian) adındaki üç klasik düzenle işlenir. Bu düzenler, yapıda kullanılan taşıyıcı kolonların tarzlarını (kolonun temeli, gövdesi ve en üst kısmının şeklini, süsünü, görünümünü) belirleyen sistem diyebiliriz. Antik Yunan’da temelleri atılan bu düzenleri kullanan Roma mimarisi, aslında bir nevi Antik Yunan mirasına saygı duyan bir mimari. Buna ek olarak Romalı mimarlar, kendilerine ait yapım teknikleri icat eden mucitler, strüktür çözümlerinde kemerleri kullanan ilk mimarlardı. Romalılar taşıycı olarak kolona gerek duyulmayan durumlarda bile bu üç düzeni süsleme amacıyla yapılarına işlemeye devam ettiler. Antik Roma tarzına göre yeniden kurgulanan Empire States, en üst kısmına Pantheon’u andıran, kolon ve kolonların taşıdığı bir kubbeye sahip.

2. Rönesans

©HomeAdvisor

Rönesans mimarisi, 15. yüzyılın başlarında Floransa’da ortaya çıkan bir akım. İlk olarak aslında o dönem süregelen bir akım olan Gotik mimarinin karışıklığına karşı çıkma amacıyla doğan Rönesans mimarisi, Roman klasizminin sadeliğine ve dengeli oranlara sahip yapılarına dönmeyi hedefler. Yuvarlak kemerler ve kubbeler tekrar canlanır ve mimarları hem duygusal hem de mantıksal olarak insanı kendine çeken srüktürler yaratma peşindedir. Floransa Katedrali ve San Lorenzo Bazilikası aslında bu amaçlarda başarılı olunan örnekler arasında gösterilebilir. 

3. Gotik

©HomeAdvisor

Kuzey Fransa’da 1140’lara dayana tarih sahip Gotik mimari, Avrupa’nın en dikkat çekici, mühendislik olarak en etkileyici yapılarını ortaya koymuş bir akım. Gotik mimari, bu Empire States örneğinde de görülebileceği gibi, sivri kemerleri, kaburgalı tonozlar ve kemerli payandaları ile anılır. Gotiğe özgü bu karakterler yüce bir mekan olan yapının içine giren doğal ışık miktarını arttırmaya yönelik özellikler denebilir aslında.

4. Art Nouveau

©HomeAdvisor

1890’larda başlayan, Art Nouveau akımı mimarlık tarihinin en iyi işlenen yapılarını ortaya koymuş. Avrupa’dan Amerika’ya birçok yerde dünyayı etkisi altına alan akım, kıvrımlı çizgiler ve doğal formlardan esinlenen formlar yaratmak için cam ve işlenmiş demiri kullanır. Bu mimarinin en iyi örneklerini de Barselona’da görmek mümkün. Bunlar, Antoni Gaudi’nin yarattığı şehir simgesi haline gelmiş eseler: Casa Milà, Park Güell, La Sagrada Familia gibi.

5. Geleneksel Japon Mimarisi

©HomeAdvisor

Gelenksel ögelerle dolu ve doğayla uyumu vurgulayan Japon mimarisi, aslında oldukça uzun bir tarihe sahip. Geleneksel Japon mimarisinde strüktürler genellikle zeminden birazcık kaldırılır ve mekanı şekillendirme imkanı vermek için duvarlar yerine sürgülü kapılar kullanılır. Ülkenin bu tarzla inşa edilmiş olağanüstü tapınakları hala ayakta. Japon mimarisi o dönem coğrafyada ağaç bolluğu ve malzemenin depreme dayanıklılığından dolayı ahşabı kullanır. Bu mimariyle Empire States, Japonya’da geleneklere saygılı tasarım amaçlanmış bir gökdelen hissi yaratıyor.

6. Postmodernizm

©HomeAdvisor

1960’larda birçok mimarin modernist görünümü sorgulamasıyla başlayan ve mimarinin toplumun sorunlarına çare olabileceğini savunan akım. Postmodernizm, formaliteden uzaklaşıp modern mimarinin çeşitsizliğine karşı çıkar. Bu yeni bulunan özgürlük, aslında tanımlamaya imkansız bir tarz doğurur. Bunun sebebi Postmodernist mimarların kategorizasyonu reddetmesi. Akıma yönelik, tarihten birçok mimarlık tarzına gönderme yaptığı söylenebilir: Empire States’in klasik alınlıkları (pediment) gibi.

7. Brütalizm

©HomeAdvisor

Brütalizm var olduğu süreçte aslında hem çok fazla kötülenen hem de çok fazla övülen bir akım olmuş. Terim, İngiliz mimari eleştirmen Reyner Banham tarafından 1955 yılında Peter ve Alison Smithson’ın The Economist yapısını tanımlama çabasıyla mimariye kazandırıldı. 1970’lerden beri bu kule benzeri, beton monolitler populerliğini büyük ölçüde kaybetti. Son zamanlarda bazı eleştirmenlerin Preston Bus Station ve Park Hill, Sheffield gibi kent simgesi yapıları övmesiyle popülerliği tekrar arttı. Tabiki betonu ilk kullanan Brütalist yapılar değildi; yapının görünümünde çıplak betonu tercih eden yapılar ilk Brütalist yapılardı. Brütalist Empire States de kentin ortasında devasa bir beton blok.

8. Dekonstrüktivizm

©HomeAdvisor

Postmodernizm gibi, dekonstrüktivizim de tek bir uygun ideoloji etrafında şekillenmiyor. Dekonstrüktivizm daha çok geleneksel mimari kuralları yıkmakla ilgili. Dekonstrüktivist mimarlar, yapıların tutarlı ve düzenli görünmesi gerektiği düşüncesine oldukça karşılar. Hatta genel olarak, birbiriyle bağlantısı olmuyormuş gibi gözüken parçalara ayrılmış hissi veren strüktürleri hedefler. Guggenheim Bilboa Müzesi, bu akıl almaz tarzın en çok bilinen örneklerinden biri olarak anılabilir. Dekonstrüktivizm, 20. yüzyılım meşhur filozoflarından biri olan Derrida’nın, akıl ve mantığın yerleşmiş inançlarını yıkmaya çalışan düşüncelerinden doğmuş bir akım.

9. Sürdürülebilir Mimari

©HomeAdvisor

Şimdiki eko-bilinçli dünyada oldukça popüler olan bir akım. Sürdürülebilir mimari yenilenebilir, geri dönüştürülebilir materyallerin kullanımını teşvik eden hatta yapılarında yaşayan bitkilerin kullanımı da son dönemlerde oldukça yaygınlaşmış akım. Empire State Binası’nın sürdürebilir versiyonunda, yapının ortasına bir çerçeve konulmuş ve burada binlerce bitkiyle bir yeşil duvar yaratılmış. Tabi sürdürülebilir mimari yalnızca materyalle ilgili değil; tasarımcılar enerjinin de yapıda nasıl, ne kadar kullanılacağına da dikkat ediyorlar.

The post 9 Mimari Akımla Empire States appeared first on Arkitektuel.

Michael Graves tarafından 1982 yılında tasarlanan Portland Binası, postmodernist mimarinin ilk inşa edilmiş örneği olarak kabul edilir. 1980’li yıllarda mimariye hakim olan işlevselliğin öne çıktığı modernist bakış açısının aksine, Portland Binası’nın görkemli cephesinde birçok sembolik unsur bulunmaktadır. Graves, Portland Binası’nı “modernist türdeşliğin dışında kalan mimari değerlerin ortak dilini yeniden oluşturmak için bir deneme, bir sembolik jest.” sözleri ile tanımlamaktadır.

© misfitsarchitecture.com

Portland Binası, 1979 yılında Portland şehrinin başlattığı bir yarışma sonucunda ortaya çıkmıştır. Şehrin belediye binasını ve adliye salonlarını bulundurması için yeni bir binaya ihtiyaç duyuluyordu. Portland şehrinin kamusal ihtiyaçlarını tek bir binada çözmek amacıyla Michael Graves’in projesi hayata geçirilmiştir.

© Clausen Meredith –
Society of Architectural Historians

Michael Graves, o dönemde her ne kadar genç ve tecrübesiz bir mimar olsa da, yarışma jürisini tasarımı ile etkilemeyi başarmıştır. Jüride Graves’in arkadaşı Phillip Johnson da vardı. Graves’in renkli ve düşük maliyetli tasarımı jüriyi etkilemiştir. Yarışmaya katılan diğer mimarların yüksek bütçeli, cam ve beton kullanılarak oluşturulmuş tasarımları yerine Graves’in daha az bütçe ile yapılabilecek projesi inşa edilmeye uygun görülmüştür.

© flickr.com/photos/camknows

Portland Binası, tasarımı ile geçmiş ve gelecek arasında bir bağ kurmayı hedeflemektedir. Dört kirli-beyaz, alçı ile kaplanmış dikdörtgen cephenin bir araya gelerek oluşturduğu simetrik yapı Klasik dönemden etkiler taşımaktadır. Yapıda bulunan büyük kilit taşları, taraçalar ve pilaster (dört köşeli sütun) gibi elemanlar Klasik dönemden kalma mimari etkilerdir.

Görünüş / © www.greatbuildings.com

Yapı, Yunan mimarisinde sütunların altına yerleştirilen kaidelere benzeyen bir set üzerine oturmaktadır. Bu set, yapıyı üç parçaya bölmektedir: taban, gövde ve tepe. Graves, yapıda kullandığı renkleri farklı sembollere göre belirlemiştir. Taban kısmı için yeşil, tepe kısmı için mavi renk kullanarak toprağı ve gökyüzünü renkler ile sembolize etmiştir. Bu sayede binanın üzerinde bulunduğu alan ile daha güçlü bir ilişkisi olmasını sağlamıştır.

© flickr.com/photos/sacred_destinations

Portland Binası, mimarlar ve bölgede yaşayan insanlar tarafından pek çok eleştiriye maruz kalmıştır. Yapının ‘fazla süslü’ olması kimi mimarlar tarafından eleştirilmiş ve kamusal bir yapının daha resmi bir mimari dili olması gerektiği savunulmuştur. Yapıya getirilen bir başka eleştiri ise binada gereğinden fazla sembolün ve geçmişe yönelik izin bulunması yönünde. Bu sembolizmin mimarinin asıl amacı olan fonksiyonellik ve estetiğin önüne geçtiği savunulmaktadır.

Plan / © www.greatbuildings.com

Her ne kadar pek çok eleştiriye maruz kalsa da, Portland Binası dünya mimarlık tarihinin en önemli yapılarından biri olarak kabul edilmektedir. Postmodernizm akımını akademik tabandan çıkarıp hayata döken ilk eser olduğu için yapının büyük bir tarihi önemi vardır. Portland Binası sayesinde, modernizmin monoton mimari dilinden uzaklaşılmıştır. Bu yönüyle Portland Binası, pek çok postmodernist yapıya öncülük yapmıştır.

The post Portland Binası appeared first on Arkitektuel.

Frank Gehry tarafından Prag’ın şehir merkezine tasarlanan Dans Eden Ev (Dancing House), 1992-1996 yılları arasında tamamlanmıştır. Hollywood’un 1930’lu yıllardaki ünlü dans eden çifti Fred Astaire ve Ginger Rogers’ı andırdığı için Dans Eden Ev ismi verilen yapı, postmodern mimarinin önemli örneklerinden.

Dans Eden Ev’in üzerinde bulunduğu alanda, Rönesans akımı etkileri gösteren 19. yüzyıldan kalma bir bina duruyordu. Bu tarihi binanın II. Dünya Savaşı sırasında yıkılması sonucu, yerine yeni ve modern bir bina yapılması kararı alındı. Hollandalı ING Bankası, buraya yeni bir ev yapmaya karar verdi. Önce Jean Nouvel ile görüşen ING, Jean Nouvel’in araziyi küçük bulması yüzünden teklifi reddedince, Frank Gehry ile anlaştı.

© Thomas – Archikey.com

ING Bankası Prag’da yeni bir ikon yaratmak istiyordu, bu nedenle Gehry’nin neredeyse sınırsız bütçesi vardı. Bu sayede Gehry, dekonstrüktivist fikirlerini hayata geçirebildi. Dans Eden Ev, iki gövdeden oluşuyor. Birinci gövde, eğimli sütunlar ile desteklenmiş cam bir kule. İkinci gövde ise nehre paralel olarak ilerleyen, dalgalı bir yapıya sahip. Kalıplar ile oluşturulmuş bu dalgalı şekil ve pencerelerin çizgisel olarak hizalanmaması, binaya hareket ediyormuş etkisi vermekte.

Binanın, nehir ve önündeki meydan ile doğrudan bağlı olan zemin katında kafeler var. Yapının ikinci katından yedinci katına kadar ofisler bulunmakta. En üst kat ise, şehrin panoramik manzarasının da görülebildiği bir restoranı bulundurmakta.

© wikiarquitectura.com

Yapı, her biri farklı şekilde bulunan 99 beton panelden oluşmakta. Yapıda kullanılan diğer malzemeler ise prekast beton, çelik ve cam. Binanın üstünde ise ‘Medusa’ lakaplı bükülmüş bir metal yapı bulunuyor. Bu kubbe yapı ise metal çubukların metal bir mesh tabakası ile örtülmesiyle oluşturulmuş.

The post Dans Eden Ev appeared first on Arkitektuel.