© Wikimedia Commons

Bangladeş Ulusal Meclis Binası (Bangladesh National Assembly Building), Louis Kahn’ın Hindistan İşletme Enstitüsü ile birlikte Asya’da tamamladığı en önemli iki projesinden biri. Bir diğer adı ile Jatiyo Sangsad Bhaban olarak bilinen meclis binası Bangladeş’in başkenti Dakka’da bulunuyor. Ülkenin tüm parlementer sistemine ait kurumları bünyesinde bulunduran yapı dünyanın en büyük hükümet binalarından da bir tanesi.

© Cemal Emden

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, çoğu mimar tarihçisi ve akademisyen tarafından Kahn’ın en büyük ustalık işi olarak değerlendirilir. Meclis binası yalnızca Dakka ya da Bangladeş için değil, tüm dünya için türünün tek örneği bir tasarım. Kahn’ın tasarımına 1962 yılında başladığı yapı, ölümünden tam 8 yıl sonra, 1982 yılında tamamlanabilmiş. Binanın yapımına 1971 yılında, Bangladeş’in Pakistan’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etmesi sebebiyle ara verilmiş. Bangladeş’in bağımsızlığını ilan etmesi, Kahn’ın anıtsal eserinin ülke demokrasi ve bağımsızlığı adına çok daha sembolik bir önem kazanmasına sebep olmuş ve yapılan maddi destekler ile meclis 1982 yılında tamamlanmış. Günümüzde meclis binası hem dünya mimarlık tarihi hem de Bangladeş hükümeti için paha biçilemez değerde.

© Wikimedia Commons

Kahn’ın çoğu eserinde olduğu gibi, meclis binasında da Le Corbusier’nin izlerini görmek mümkün. Kahn’ın özellikle Chandigarh’tan etkilendiğini söylenebilir. Ancak Kahn, Le Corbusier’den olduğu kadar İslam dünyasındaki mimari örneklerden de ilham almış. Hindistan bulunan bir saray, cami ve anıt-mezar olan Sarkhej Roza’nın Bangladeş Ulusal Meclis Binası tasarımı üzerinde etkileri olduğu söylenebilir.

© Cemal Emden

Dünya genelinde İngilizce adı ile, Bangladesh National Assembly Building olarak bilinen yapı Dakka’da bir çölün ortasında devasa bir kütle. Yapı ana meclis salonunun etrafında yer alan 8 hacmin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Meclis salonunun planın merkezinde yer alması hem demokrasinin önemini vurgulayan bir sembol hem de Kahn’ın fonksiyonel tutumunun bir göstergesi. Ofis alanları, otel ve restoran gibi yardımcı hacimler merkezi hacimin etrafına yerleştirilerek işlevsel bir mekansal kurgu ortaya çıkarılmış.

Kahn, yapının cephelerine eklediği geometrik şekiller ile tasarımına kimlik kazandırmış. Binaya dramatik bir hava kazandıran bu şekiller Bangladeş kültüründen esinlenilerek ortaya çıkarılmış abstrakt formlar. Ayrıca cepheden kesilmiş bu parçaların binanın ışık ile kurduğu ilişkiyi güçlendirdiği de aşikar. Zaten ışığı mekanın içine dramatik olarak almayan bir bina Kahn’ın elinden çıkmış olamaz. Cephelerdeki bu açıklıklar da tam olarak ışığı diğer çevresel unsurları binanın içine kabul eden birer kontrol elemanları olarak görev yapıyor.

© Cemal Emden

Dakka’nın iklimi göz önünde bulundurulduğunda Kahn’ın yarattığı bu geçirgen kabuğun önemi daha da ön plana çıkıyor. Yapının cephesi, binanın içini güneş ve ağır yağışlardan korurken binanın içinde havanın serbest bir şekilde dolaşabilmesini sağlıyor. Üçgen, dikdörtgen, çember ve kemer şeklindeki bu farklı açıklıklar cephe herhangi bir pencere eklenmesini engellerken tipik anıtsal bir yapının ortaya çıkaracağı kullanım sorunlarını da ortadan kaldırıyor.

Kompleks oldukça büyük yapay bir gölün ortasında yer alıyor ve kuzey-güney doğrultusunda karaya bağlanıyor. Sekizgen şeklindeki ana salonun etrafında konumlanan 9 bloğun hepsi tek başına duruyor. 9 katlı bu blokların her biri yalnızca üç kotta birbirleriyle bağlantı kuruyor. Blokların köşelerinde birbiriyle aynı 4 ofis bloğu yer alıyor. Kahn, yapı içindeki sirkülasyonu da oldukça titiz bir şekilde çözmüş. Meclis binasının içinde farklı türdeki asansörler ile işleyen kompleks bir ulaşım ağı var.

Plan

Bangladeş Ulusal Meclis Binası, strüktürel olarak da tipik bir Kahn tasarımı. Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (YUAG) ve Kahn’ın pek çok ölçekteki projesinde de olduğu gibi meclis binasında da olabildiğince az kolon kullanılmış. Kimi yerde kolonlar duvarlar ve bölücü elemanların arasında saklanırken, kimi yerde ise doğrudan duvarlara yük taşıyıcı özellik verilmiş.

Kesit

Yapı, sunduğu farklı girişler ile ziyaretçilerine farklı mekansal deneyimler üretiyor. Bina her bir girişte farklı bir şekle bürünüyor. Tek tarafında silindirik kuleler ön plana çıkarken diğer tarafta açılı duvarlar dikkat çekiyor. Binanın formal kompozisyonunu yer kotundan bakarak anlamak neredeyse imkansız.

© Archdaily

Bina her ne kadar farklı karakterdeki hacimlerden ve çok katlı bloklardan oluşsa da dışarıdan bakıldığında tek bir kütle gibi okunuyor. Bu yaklaşım, Kahn’ın 1951 yılında Yale Üniversitesi Sanat Galerisi ile başladığı bu anıtsal form anlayışının en önemli göstergelerinden biri. Ancak Kahn’ın tasarımlarını diğer monumental mimari örneklerinden ayıran en önemli özellik Kahn’ın her zaman insan ölçeğinde çalışmış olması. Bangladeş Ulusal Meclis Binası da içeri adım atıldığından itibaren insana ve insanın mekan içindeki algısına göre tasarlandığını gösteren bir tasarım.

© Wikimedia Commons

Yapıya karakterini veren bir diğer unsur ise yine Kahn ile özdeşleştirebileceğimiz malzeme tercihleri. Eserlerinde uygulaması basit, kolay bulunabilir ve ucuz malzemeler kullanan Kahn, Bangladeş Ulusal Meclis Binası’nda da beton ve kırmızı tuğla kullanmayı tercih etmiş. Yapı, 1987-1989 döneminde Ağa Han Mimarlık Ödülü’ne layık görülmüş.

The post Bangladeş Ulusal Meclis Binası appeared first on Arkitektuel.

© Jakub Certowicz

Fernando Menis tarafından 2015 yılında tasarlanan CKK Jordanki, Polonya’da bulunan bir kongre ve kültür merkezi yapısı. UNESCO tarafından korunma listesine alınan Torun kentinde yer alan yapı, tarihi şehir merkezinin etrafını saran yeşil bir arazi üzerine inşa edilmiş.  Yapı, proje alanının küçük bir kısmına yerleşiyor, böylece geri kalan yeşil alan park olarak kullanılabiliyor.

© Jakub Certowicz

Fernando Menis, tasarladığı kültür merkezinin yüksekliğini alçak tutmak istemiş. Bu sayede yapı çevresindeki yeşil doku ile uyum içerisinde, yerden çıkan doğal bir kaya parçası gibi yükseliyor. Ayrıca yapı alçaklığı sayesinde arkasında bulunan nehir manzarasına müdahale etmekten kaçınıyor.

© Jakub Certowicz

CKK Jordanki’yi eşsiz kılan en önemli mimari unsur mimarın malzeme tercihleri. Menis, malzeme tercihi ile geleneksel tuğla kullanımını yeniden yorumluyor. Yapının dışında çoğunlukla yalın beyaz beton kullanılmış. Merkezin doğal bir taşı andıran formu bazı noktalarda kesikler açılarak ve oyularak mekanlar ve açıklıklar oluşturuyor. Bu kısımlarda ise beyaz betonun içerisinden kırmızı bir doku ortaya çıkıyor.

Picado adı verilen bir teknik ile oluşturulan bu kırmızı malzeme beton ve yerel bir fabrikadan alınan geri dönüştürülmüş kırmızı tuğlaların karıştırılmasıyla elde edilmiş. Bu teknik hem etkileyici bir görsel etki yaratırken hem de yapının içindeki akustik performansı arttırıyor. Menis, picado tekniğini ilk olarak başka bir yapısında beton ile volkanik taşları karıştırarak kullanmış. CKK Jordanki’yi tasarlarken kırmızı tuğlayı karışımda kullanma nedeni ise Torun şehrindeki yapıların neredeyse tamamının kırmızı tuğla cepheleri olması. Böylece CKK Jordanki şehrin geleneksel dokusuna referans veren modern bir yapı haline geliyor.

Kesit

CKK Jordanki yalnızca bir konser salonu değil. Menis, yapının programını mekansal esneklik üzerinden kurgulamış. Bu sayede, yalnızca bir konser salonu için ayrılan bütçe ile çeşitli konserler ve etkinlikler düzenlenebilecek bir kompleks ortaya çıkmış. Tasarlanan tiyatro alanı, hareketli duvarlar ve oturma elemanları ile farklı kapasitedeki gösterimlere uygun olacak şekilde çözülmüş. Merkezin dinamik tavan tasarımı sayesinde yapı semfonik konserler, oda müziği performansları, tiyatro, opera, film gösterimleri gibi pek çok performansı ağırlayabilecek akustik donanıma sahip. Bunlara ek olarak salonun sahnesi dışarıya açılarak içerdeki sahneyi yapının dışındaki park ile bağlıyor ve açık hava performanslarına da olanak sağlıyor.

© Jakub Certowicz

Tasarım ekibi, yapıdan maksimum akustik performansı elde edebilmek için oditoryumun 1/50 ölçekteki maketi üzerinden çalışmalar yapmış. Maket üzerinden yapılan deneyler sekiz defa tekrarlanarak salona son şekli verilmiş. Malzeme olarak betonun tercih edilmesi de akustik performansı olumlu yönde etkileyen unsurlardan. Betonun kolay şekil verilebilir karakteri sayesinde salonun içindeki elemanların açıları sesin yankılanması ve dinleyicinin kulağına ulaşma açısı düşünülerek tasarlanmış.

© Jakub Certowicz

Oditoryumda alanları 80 ile 140 m2 arasında değişen hareketli parçalar var. Çelik bir iskelet sistemden oluşan bu parçalar 3 ile 5 metre arasında hareket edebiliyor ve oditoryumun içini hacmen büyütüp küçültebiliyor. Bu mekansal ve geometrik kurulumlar ise akustik performansı doğrudan etkiliyor. Örneğin, senfoni konserleri için 8200 m3 hacmindeki bir mekanda 1.2 saniyelik bir yankı süresi kullanılırken operalar için 1.6 saniye, tiyatro oyunlari için ise 1.2 saniye yankı süreleri tercih ediliyor.

The post CKK Jordanki appeared first on Arkitektuel.

Trellick Kulesi / © Flickr – IK’s World Trip

Brutalizm kelimesi, İngilizce’de gaddar, acımasız anlamına gelen brutal kelimesinden değil, Fransızca bir tabir olan béton brut, yani işlenmemiş betondan gelmektedir. Akımın ortaya çıkmasındaki en büyük sebeplerden biri de II.Dünya Savaşı sonrasında halkın konut yetersizliğinden kaynaklı ihtiyaçlarının karşılanmaması ve  ekonomik sıkıntılardır. Bu malzemenin kullanılma sebebi ise o dönemde ortaya çıkan parasal sıkıntılardan dolayı malzemenin ucuz olması ve savaş sonrası ortaya çıkan konut yetersizliğini hızlı işlenmesinden dolayı çözmesidir. Diğer yandan bazı kaynaklara göre ise betonun yoğun olarak uygulandığı büyük yapılar bazı kesimlerce politik ve siyasi gücün göstergesi olarak inşa edilmişlerdir. Bir takım diğer kesimler ise bu yapıları çirkin ve hissiz yapılar olarak yorumlamışlardır.

50’li, 60’lı ve 70’li yıllarda en popüler dönemini geçiren brutalizm, 1980’lere gelindiğinde, etkisini yavaş yavaş yitirmeye başladığı gözlenmektedir. Yapılara yapılan eleştiriler sebebiyle, kurucu mimarların akımın 1980’lere doğru silinmemesi adına, yapılara farklı hatlar ve çeşitli renkler katarak o dönemde gelişen çağdaş modernizmden kopmamasını sağlamışlardır.  Brutalizmin en popüler döneminde ortaya çıkan en ünlü yapılarından biri Le Corbusier’in 50’li yılların başında tasarladığı Unite d’Habitation yapısıdır. Bu konut biriminin inşaatı sırasında beton kalıbından çıkartıldığı gibi kullanmıştır. 

©Paul Kozlowski

Brutalizm sözcüğünün ilk olarak kullanıldığı ülke olan İngiltere’de, Alison ve Peter Smitshson tasarladıkları okulda donatı borularını ve elektrik hatlarını açıktan geçirme kararı alarak bu akımı yapılarında  kullanmışlardır.  Bu akımın en çok kullanılan malzemesi beton olmasına rağmen, cam ve çelik gibi farklı malzemelerin de bir arada kullanıldığı örneklere rastlanmaktadır. Örneğin; yapımına 1971 yılında başlanan adını Fransa Cumhurbaşkanından alan Centre Pompidou. Kullanılan malzemelerin tamamen açıkta bırakılarak binanın tamamına modern bir görüntü vermeyi amaçlayan yapının mimarları Renzo Piano ve Richard Rogers bu özellikleri kullanarak yapının hala popülerliğini korumasını amaçlamışlardır. 

©RPBW / Michel Denancé

Günümüzde bu akımı yapılarında kullanan ve  en önemli  mimarlardan biri olan Tadao Ando’nun Church of Light isimli yapısını bu bağlamda inceleyebiliriz. Cephelerde kullanan ham beton yapıya kaba görüntüden ziyade zarif ve narin bir görüntü vermektedir. Aynı zamanda brutalizm, dış mekanın yanı sıra, iç mekan tasarımı yaparken de yapının doğallığını koruyabilicek bir akım olarak göz önünde bulundurulabilir. Mimari elemanların apaçık ortaya çıkarıldığı durumda, mekan tasarımında kullanılan mobilyalar mekanla iç içe girip harmoni oluşturabilir. Kullanılan elemanlar çok fazla öne çıkmadan, mekanla bütünleşebilirler. 

©ArchiTravel

Kısaca, Louis Kahn’ın da önceden tanımladığı üzere “Mimari bir mekan, nasıl yapıldığı aşikar olandır”. Bu açıklamada özellikle vurgulanan brutalist mimari yapılar, gizlenecek bir detayın olmadığı, tüm çıplaklığıyla ortaya çıkan dolayısıyla hatasız görünmesi gereken içi ve dışı bir mimari ürünlerdir. Adolf Loos’un da vurguladığı bir konuşmasında, “İyice düşünülmüş, muhayyile ürünü mimarlığın biçimini herhangi bir süs sistemi altında saklaması gerekmez.” Bu bağlamda tasarlanan yapılar, çıplak ve kusursuz görünürde olması gerektir. Bunu sağlayabilen mimarlar, kariyerinde en büyük başarılardan birine imza atmış demektir. 

Esma Dolgun Dağdelen

Kaynaklar

1. http://www.filozof.net/Turkce/nedir-ne-demek/16803-brutalizm-akimi-mimari-   nedir-ne-demek-hakkinda-bilgi.html
2.  MİMDAP,Brütalizmin Güzel Yanı,New York Times. http://www.mimdap.org/?p=34818
3.  ARSLAN D.,Brütalist Mimari    https://www.homify.com.tr/yeni_fikirler/7497/bruetalist-mimari
4. RÜZGAR E., Paris’te bir modern sanat müzesi:Centre Pompidou      http://www.milliyetsanat.com/yazar-detay/eser-ruzgar/paris-te-bir-modern-sanat-    
5. muzesi–centre-pompidou/13865) https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger
6. SALGIN B; Brüt Beton, Brütalizm ve Türkiye Örnekleri, 2007

The post Brutalizm Akımının Geçmiş ve Günümüzdeki Durumu appeared first on Arkitektuel.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Yale Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin (Yale School of Architecture) kullandığı Rudolph Hall, 1963 yılında üniversitenin mimarlık bölüm başkanlığını yapan Paul Rudolph tarafından tasarlanmış. İnşa edildiği 1963 yılında Yale Art and Architecture Building (Yale Sanat ve Mimarlık Binası) adı verilen yapı New Haven’da bulunan gotik Yale kampüsünün en dikkat çeken binaları arasında.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Brutalist mimarisi ile ön plana çıkan Rudolph Hall, inşa edildiği dönemde büyük bir yankı uyandırmış. Rudolph’un en önemli tasarımlarının başında gösterilen yapı, birbiriyle kesişen taraklı betonla kaplı hacimlerin bir araya gelmesiyle oluşuyor. Hem dikey hem de yatay hacimler ile eşsiz bir kompozisyon yaratan Rudolph’un tasarımı aynı zamanda bir mimari manifesto. Yapı, Rudolph’un 1950‘lerin sonlarında modern mimarinin yaşadığı çıkmaza getirdiği bir çözüm olarak nitelendiriliyor.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Rudolph Hall, brutalist yapısını her noktasında ziyaretçilerine yaşatan bir sanat eseri. İkisi yer altında bulunan 9 kattan oluşan yapının içinde toplam 37 farklı kotta mekan var. Kotların tamamı merkezde bulunan atriuma bakıyor. Bu merkezi atrium tavan pencereleri ile aydınlatılıyor ve dar beton köprüler karşı kotları birbirine bağlıyor. Yapının içinde betonun yarattığı mekansal etki en dramatik şekilde hissedilebiliyor ve yapı kullanıcılarına beklenmedik vistalar sunuyor. Yapının tüm beton elemanları ahşap kalıplar kullanılarak yerinde dökülmüş.

© Richard Barnes – Dezeen

1969 yılında bir kundaklama saldırısı sonucunda çıkan yangın binaya oldukça hasar vermiş. Bu yangının ardından Rudolph Hall 1970 yılından 2000‘lerin ortasına kadar bir dizi yenileme çalışması geçirmiş. Bu çalışmaların hiçbiri Rudolph’un orijinal tasarımını korumayı başaramamış ve yapı 2000’li yıllara gelindiğinde eski işlevselliğini kaybetmiş.

2006 yılında, Yale Üniversitesi, Gwathmey Siegel & Associates Architects’i yapının restorasyonu için görevlendirmiş. Paul Rudolph’un öğrencisi olan Charles Gwathmey’in kurucusu olduğu firma, 126 milyon dolarlık bütçe ile yapıyı Rudolph’un orijinal tasarımına göre restore etmiş ve Rudolph Hall’un yanına sanat fakültesinin kullanması amacıyla yeni bir bina tasarlamış.

Kesit

Yapılan restorasyonda yangın sonrasında eklenen asma katlar yıkılıp cam kısımlar tek cidarlı olarak değiştirilerek yapı Rudolph’un tasarladığı haline döndürülmüş. Binanın beton işçiliği tamamıyla yenilenmiş. Yapının döşemeleri parlak turuncu halılar ile kaplanarak Rudolph’un kurduğu turuncu ve gri renk kompozisyonu yeniden canlandırılmış.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Gwathmey Siegel & Associates Architects, Rudolph Hall’un restorasyonunun yanı sıra, yapının hemen yanındaki alana Jeffrey H. Loria Centre binasını tasarlamış. Rudolph Hall’a kuzeydoğu cephesinden dokunan bu bina, mimarlık bölümünün kullanması için fazladan ofis alanları ve sınıflara sahip. İki büyük amfi, bir kafe ve büyük bir kütüphaneyi de bünyesinde bulunduran Jeffrey H. Loria Centre, aynı zamanda Rudolph Hall’un tüm mekanik ihtiyaçlarını karşılıyor.

© Gwathmey Siegel & Associates Architects

Rudolph Hall’un hemen karşısında, 1953 yılında Louis Kahn tarafından tasarlanan Yale Üniversitesi Sanat Galerisi (Yale University Art Gallery) bulunuyor. Aynı üniversitenin öğrencileri tarafından kullanılan iki yapı mimari tavır olarak birbirlerine karşı çıkıyor. Rudolph’un tasarımı, Kahn’ın üslubunu şekillendiren fonksiyonelizm akımından uzaklaşan bir kimliğe sahip.

The post Rudolph Hall appeared first on Arkitektuel.

© wikiarquitectura.com

Paul Rudolph, Milan Rezidansı’nı (ya da Milam Evi) Amerikan genç mimar Arthur Milam’ın isteği üzerine 1961 yılında tasarlamış. Rudolph’un Florida’da tasarladığı son ev olan Milam Rezidansı, oldukça temel bir mimari prensibe dayandırılmış. Rudolph, tasarım fikrini sağlam bir nedene oturtup tasarım kuralları ve mantık çerçevesinde mimarlık hakkında hiçbir fikri olmayan birinin bile anlayableceği bir mesaj vermeyi hedeflemiş.

Görünüş

Yapının en dikkat çekici yönü olan beton cephesi, Rudolph’un bu ilkesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmış. Evin oldukça uzak bir mesafeden bile algılanabilmesini sağlayan cephe, iç ve dış mekanlar arasındaki ayrımı sağlıyor. Arkasındaki strüktürden bağımsız duran cepheyi oluşturan dikdörtgen ve kare şeklindeki beton çerçeveler güneş kırıcı özelliğe sahip. Cephenin yarattığı görsel etki, Rudolph’un bir başka tasarımı olan Orange County Hükümet Binası ile benzerlik gösteriyor.

© Archdaily

Milam Rezidansı mekansal organizasyonun yapının formunu ve strüktürel sistemini şekillendirdiği bir yapı. Katı bir modüler mekansal organizasyon ilkesine sahip olan Paul Rudolph, Milam Rezidansı’nda oldukça kompleks kat planları kullanmış.  Evin içindeki birbirinden farklı yatay ve dikey mekanlar duvarlar, çerçeveler ve döşemeler ile birbirlerinden ayrılmış. Rezidansın içindeki tüm mekanlar fonksiyon öncelikli olarak tasarlanmış.

Milam Rezidansı, güneye; Atlantik Okyanusu’na doğru uzayan bir yapıya sahip.  Evin zemin kat olanı, iki kat yüksekliğindeki ferah bir oturma odasının etrafında kurgulanmış. Oturma odasının bir yanında çalışma odası, diğer yanında ise iki basamak yüksekte açık bir yemek odası bulunuyor. Bu basamaklar oturma elemanları olarak da kullanılabiliyor.

Kat Planları

Rudolph, kullanıcıların isteklerine göre evin içinde farklı ‘ruh halleri’ yaratmayı planlamış. Bu doğrultuda evin içine alçak tavanlı bir okuma odası, yüksek tavanlı salon, şöminenin yanında küçük bir barbekü gibi mekanlar yerleştirilmiş. Evin üst katında ise dört yatak odası, giyinme odası, teras, galeri ve oturma odasına bakan geniş bir boş alan bulunuyor.

© wikiarquitectura.com

Rudolph’un çoğu tasarımında olduğu gibi Milam Rezidansı da betonarme döşeme ve bloklar ile inşa edilmiş. Cephede ve iç mekanlarda terazzo ve seramik kaplama tercih edilmiş.

The post Milam Rezidansı appeared first on Arkitektuel.

© www.heals.com

Terör Kulesi olarak da bilinen Trellick Kulesi (Trellick Tower), Batı Londra’nın en ikonik mimari yapılarından bir tanesi. Erno Goldfinger tarafından tasarlanan ve yapımı 1972 yılında tamamlana kule, sosyal bir toplu konut projesi. Özellikle Le Corbusier’nin toplu konut modüllerinden ve Unite d’Habitation’dan esinlenen Erno Goldfinger, Londra’nın en karakteristik konut binalarından birine imza atmış.

© Flickr – IK’s World Trip

Trellick Kulesi, Goldfinger’ın tasarladığı ve 1967 yılında tamamlanan Balfron Kulesi’nin daha uzun ve yeni bir versiyonu olarak tanımlanabilir. 100 metreye yakın yüksekliği ve brutalist karakteri ile Trellick Kulesi bulunduğu bölgenin silüetini domine eden bir karaktere sahip. Yapı, yüksek apartman blokları devrinin olumsuz sosyal sonuçları nedeniyle pöpülerliğini yavaş yavaş kaybetmeye başladığı bir dönemde tamamlandı.

© www.heals.com

Kule, birbirinden farklı fakat ortak noktaları olan işlevlere sahip iki hacimden oluşuyor. Ana hacimde konut birimleri bulunurken, kütlesel olarak daha ince olan servis kulesi her üç katta bir ana kütleye bağlanıyor. Servis hacminde kulenin ana sirkülasyon elemanları olan merdivenler, asansörler ve mekanik odalar yer alıyor. Servis hacminin kulenin geri kalanından tamamen ayrılması, yapıya özgün bir kimlik kazandırıyor.

Aksonometrik Perspektif

Goldfinger’ın aldığı özgün tasarım kararlarından bir diğeri ise Trellick Kulesi’nin sakinlerinin dairelere ulaşım şekli. Goldfinger, her biri iki katlı 9 farklı konut birimi tasarlamış. Tüm bu birimlere girişler servis kulesine bağlanan her üç kattan birinden sağlanıyor. Dairenin içine yerleştirilen merdivenler ise kullanıcıları daire içindeki katlara yönlendiriyor. Goldfinger, bu sayede binanın içindeki koridor sayısını azaltırken apartmanların tüm kat boyunca uzayabilmesini hedeflemiş. Böylece daireler kulenin iki karşı cephesinden de dışarıya hakim olabiliyor. Her ne kadar basit bir tasarım fikri olarak gözükse de, Goldfinger’ın bu kararı 100 metre yüksekliğindeki bir kulede yaşam kurgulamak açısından oldukça önemli.

Trellick Kulesi, bu özelliği sayesinde geleneksel kule apartman birimleri ile kıyaslandığı zaman en geniş dairelere sahip toplu konut yapısı. Dairelerin içini de özenle tasarlayan Goldfinger, yarattığı korkutucu görünümün içinde oldukça cazip bir yaşam kurgulamış. Pencerelerde kullanılan çift cam ses yalıtımı sağlarken, pencerelerin dönebilir şekilde tasarlanması temizlik açısından kolaylık sağlıyor. Ayrıca Goldfinger dairelerin içine mekan tasarrufu yapan detaylar eklemiş. Örneğin tuvaletlerde açıldığı zaman yer kaplamayan kayar kapılar tercih edilmiş.

© Archdaily

Yapının en dikkat çekici unsurlarından biri olan servis kulesi, en üst kısmında teknik ekipmanların büyük bir kısmını bulunduruyor. Kulenin tepesindeki büyük konsol yapı konutlar için kazan dairesi ve su deposu işlevi görüyor. Bu iki teknik hacmin kulenin en üst kotunda bulunması dönemin şartları göz önünde bulundurulduğunda oldukça mantıklı bir karar. Su ve ısı tesisatının aynı yerde bulunması boru sayısını azaltırken, tesisatın en yüksek noktada bulunması, yüksek basınç sayesinde suyun her noktaya kolayca ulaşabilmesini sağlıyor.

© Wikimedia Commons

Trellick Kulesi’nin brutalist kimliği, cephesinde kullanılan çıplak beton yüzeyler ile iyice vurgulanmış durumda. Yapının cephesinde dikey ve düşey elemanlar oldukça sade bir şekilde ön plana çıkarılmış. Kulenin kuzey cephesi tüm kat yüksekliğindeki galeri pencerelerini bulunduruyor ve iki kule arasındaki köprülerin yarattığı yatay etkiyi devam ettiriyor.

© Archdaily

Bu ikonik mimari başyapıt, ilgisizlik ve bulunduğu bölgenin sosyal yapısı yüzünden suç ve olumsuz etkenler ile bağdaştırılsa da kulenin 1998 yılında korumaya alınmasıyla beraber yapı eski değerini yeniden kazandı. Goldfinger’ın eseri günümüzde hala sosyal konut olarak kullanılıyor.

Trellick Kulesi, en son olarak Netflix’in Black Mirror dizisinin Bandersnatch bölümü ile gündeme geldi. Kule, dizinin film olarak yayınladığı son bölümünde Colin Ritman karakterinin evi olarak gösteriliyor.

Kaynaklar

• Tim Winstanley. “AD Classics: Trellick Tower / Erno Goldfinger” 18 Jan 2019. ArchDaily. Accessed 19 Jan 2019. <https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger/> ISSN 0719-8884

The post Trellick Kulesi appeared first on Arkitektuel.

© Thomas Mayer

Emre Arolat Architects tarafından tasarlanan Maslak No. 1, Büyükdere Caddesi üzerindeki bir ticari manifesto. İstanbul’un yeni ticarı aksı olan Mecidiyeköy-Maslak aksında bulunan yapının inşaatı 2014 yılında tamamlanmış. Yapı adını cadde üzerindeki bina kapı numarasının 1 olmasından alıyor. Üç farklı holdingin merkezlerinin bulunduğu ofis binası, sıradışı mimarisi ile bölgedeki diğer yapılardan ayrılıyor. 

© Thomas Mayer

Maslak No. 1, kıvrımlı formu ile dikkat çeken bir gökdelen. Yapının bu formu, müşterinin tasarlanacak ofis binasının prestijli bir tasarım olması isteğinden ortaya çıkmış. Mal sahibi, bu ticarı aks üzerinde görkemli yeni bir bina istemiş ancak proje alanının üçgensel alanı ve imar yönetmeliğindeki kısıtlamalar, Maslak No. 1’in tasarımının belli ölçülerin üzerine çıkmasını engellemiş. Emre Arolat Architects, bu sorunla başa çıkabilmek için yapıyı ikiye bölmüş: dikdörtgensel ofis hacmi ve bu kütleyi saran kıvrımlı cam kabuk. Tasarlanan kabuk katmanı sayesinde hem bina olduğundan daha büyük gözükebilmiş hem de binanın içinde farklı bir atmosfer yaratılmış.

Zemin Kat Planı

Ofis bloğu, 8,25’e 8,25 bir grid üzerine yerleştirilmiş. Betonarme kullanılarak inşa edilen bu kısımda kullanılan malzemeler inşaat maliyetini düşürme amacıyla seçilmiş. Ofis bloğunu saran kıvrımlı kabuk bazı noktalarda ana kütleden 17 metre kadar uzaklaşıyor. İki cephe sistemi arasındaki bu boşluk bir ara bölge olarak değerlendirilmiş ve yapının akustik korunum ve enerji korunumu imkanları sağlamış. Buna ek olarak cephenin içine yerleştirilen dikey bahçeler ile iç mekanın daha canlı ve yeşil bir görünüm kazanması hedeflenmiş. Bu dikey bahçelere her 4 katta bir tasarlanan platformlar ile ulaşılıyor. 

© Thomas Mayer

Maslak No. 1’in en dikkat çeken mimari özelliği kuşkusuz çelik ve cam cephesi. 1,5 metreye 2 metrelik cam panellerin balık pulu şeklinde bir araya gelmesiyle oluşan cephe Büyükdere Caddesi üzerinden bakıldığında özgün bir görsel etki yaratıyor. Üzerlerinde güneş ışığından koruyucu film katmanı bulunan paneller içeri giren güneş ışığını kontrol ediyor ve boşluklu yerleştirilmeleri sayesinde bina içinde doğal hava akışı sağlanıyor. Panellerin her biri farklı opaklık seviyelerine sahip. Güney cephede daha opak paneller tercih edilirken yapının kuzey cephesi daha geçirgen bir kimliğe sahip.

Emre Arolat Architects, yapının tasarımında ekonomik çözümlere ağırlık vermiş. Otopark katları, lobiler, sirkülasyon alanları ve tuvaletler olabildiğince basit ve ucuz malzemeler ile tamamlanmış. Ofis alanlarının büyük bir kısmındaki beton yüzeyler çıplak bırakılmış. Yalnızca bazı alanlarda asma tavan gibi ana strüktürü kapatan çözümlere gidilmiş.

© Thomas Mayer

Tasarımına 2009 yılında başlanan yapı 2014 yılında tamamlanmış. LEED Altın sertifikasına sahip olan Maslak No. 1, komşusu olduğu yapılarla karşılaştırıldığında sürdürülebilir mimarisi ile ön plana çıkmayı başarıyor. Isı geri dönüşümü sağlayan havalandırma sistemi ve VRV sistemi sayesinde Maslak No. 1, benzer bir yapıya oranla %40 daha fazla enerji korunumu sağlıyor. Islak hacimlere su tasarrufu sağlayan armatürler yerleştirilmiş ve kendi enerjilerini üreten asansörler tercih edilmiş. Bunlara ek olarak, yapının cephesi tasarımın en güçlü çevre dostu çözümlerinden biri.

© Thomas Mayer

Maslak No. 1, oldukça özel ve dışarıya kapalı bir yapı. Tasarım zemin katta bile kamusal bir alan oluşturmayı reddediyor ve binanın içindeki alanlar yalnızca ofis çalışanlarına hitap ediyor. Ayazağa metro ve otobüs duraklarına oldukça yakın bir mesafede bulunan yapı Maslak’taki yüksek binaların en güncellerinden biri. Maslak No. 1’in, şehir planlaması açısından tartışmaya açık Maslak’ın en çarpıcı elemanlarından biri olduğu söylenebilir.

The post Maslak No. 1 appeared first on Arkitektuel.

La Tourette Manastırı (Sainte Marie de La Tourette), Le Corbusier’nin Avrupa’da yaptığı son eser olarak biliniyor. Fransa’nın Lyon şehrinde bulunan manastır, sessizlik orucunda bulunan 100 keşişin konaklaması amacıyla tasarlanmış. Papaz Marie-Alan Couturier’e göre La Tourette’in görevi ‘yüz vücut ve kalp için sessiz bir yuva yaratmak’. Keşişlerin günlük yaşamlarına uygun olacak şekilde düşünülen yapının içinde 100 hücre, bir ortak kütüphane, revaklı bir çatı bahçesi, bir kilise ve derslikler bulunuyor.

© Samuel Ludwig

Yapıda, Le Corbusier’nin alışılagelmiş 5 mimari prensibinin tamamını görmek mümkün. Birinci katın kolonlar ile bir üst kata taşınması ilkesi olarak tanımlayabileceğimiz pilotis, yapıda bu beşliden en belirgin olanı.  Avlu duvarların iç kısmına yerleştirilmiş kolonlar sayesinde yapının iç cephesine uzun şerit pencereler yerleştirilebilmiş. Yürünebilir ve yeşil çatı, mimari bir promenat. La Tourette bu bağlamda işlevleri tamamen farklı olsa da Villa Savoye ile ortak özellikler taşıyor.

© Fernando Schapochnik

Proje alanı, Le Corbusier tarafından özel olarak seçilmiş. Eğimli bir etek üzerinde bulunan arazinin geniş bir manzaraya açılması, burayı özel kılıyor. Manastırdaki 100 hücrenin her biri manzaraya bakan bir balkona sahip ve ortak olanların üzerinde konumlanmış.  Dikdörtgensel forma sahip kütle betonarme taşıyıcı elemanlara sahip ve yapının dört cephesinin üçünde inişli çıkışlı cam yüzeyler mevcut.

La Tourette Manastırı – Le Corbusier plan

Manastır, merkezi bir avlunun etrafını saran U şeklindeki bir kütle. Avlunun dışarısı ile bağlantısı, ucuna yerleştirilen şapel ile kesilmiş. Le Corbusier’nin amacı, manastırın içinde yaşayacak keşişlere en çok ihtiyaçları olan iki şeyi vermesi: sessizlik ve huzur. Bu nedenle yapı mimari olarak gösterişli bir yapıya sahip değil. Manastır içerisinde kullanıcılarına sunduğu hayat ile yaşayan bir yapı.

Yapıya karakterini iç mekanlar veriyor. Yemekhane gibi ortak alanlarda döşemeden tavana uzanan cam kaplama, vadi manzarası ile herkesin kullandığı mekanları daha yaşanılır kılıyor. Pencerelerin dikey beton tirizleri ve yatay elemanlar Le Corbusier’nin Modulor ölçülerine göre düzenli olmayan aralıklarla yerleştirilmiş.

© Fernando Schapochnik

Manastırın içinde, güçlü ışık ve renk kullanımı ile ruhani bir hava kazandırılmış beton bir kutu bulunuyor. Yapının cephelerinde bulunan 5 farklı tipteki açıklıktan içeri giren güneş ışığı sayesinde manastır farklı bir karaktere bürünüyor. Ayrıca bu açıklıklarda kullanılan farklı renkler manastırın içine canlılık katıyor.

© Fernando Schapochnik

La Tourette, Le Corbusier’nin amacını genel olarak gerçekleştirdiği bir eser olsa da, yapı bazı noktalarda eleştiriye maruz kalmış. Bazı hücrelerin büyüklüğü, odaların ses geçirmezliği ve yapının genel akustiği kullanıcılar tarafından sorgulanan mimari unsurlar. Bu anıtsal yapının bakımı da pek kolay değil. Manastırda betonun yer yer çatlaması, tehlikeli bir şekilde yerleştirilmiş elektrik tesisatı ve kusurlu yalıtım sorunları var.

© Samuel Ludwig

Manastırın en önemli mimari deneyimlerinden birini kilise girişe inen rampa sunuyor. Ritmik fakat düzensiz açıklıklar ile çevrelenmiş oldukça ciddi beton koridor, manastırın renkli iç mekanlarına doğru yönelen soğuk bir metal duvara çıkıyor. Bu yolculukta manastırın resmi ve ciddi karakteri ile iç mekanın sıcaklığı güzel bir tezat oluşturmakta.

© Samuel Ludwig

La Tourette, kırk yılı aşkın bir süredir kullanıcılarını, ziyaretçileri, mimarlar ve öğrencileri ağırlayan bir yapı. Günümüzde manastır, farklı disiplinlerden binlerce insanın buluşma noktası.

The post La Tourette Manastırı appeared first on Arkitektuel.

1975 yılında Bertrand Goldberg tarafından tasarlanan Prentice Kadın Hastanesi (Prentice Women’s Hospital), alışılagelmiş hastane mimarisinden oldukça uzak. İki farklı kütlenin bir araya gelmesiyle oluşan hastane binasının üst kısmı, dört yapraklı yoncayı andıran bir plan şeması üzerinde yükseliyor. Prentice Kadın Hastanesi, brutalist mimarinin en önemli örneklerinden biri olarak inşa edildiği 1975 yılından yıkıldığı 2013 yılına kadar Şikago şehrinin ikonlarından biri oldu.

Wikimedia Commons

Bertrand Goldberg, tasarladığı tüm medikal yapılarda benzer mimari özellikleri tercih etmiş ve tecrübe ettiği bazı ilkeleri Prentice Kadın Hastanesi’nde de uygulamış. Goldberg, iç mekan gereksinimlerinin yapının genel formunu şekillendirmesine izin vermiş. Bu nedenle hastane iki farklı hacimden oluşuyor: hastanenin fonksiyonel alanlarının bulunduğu dikdörtgen prizma şeklindeki hacim ve onun üstünde yükselen hasta odalarının bulunduğu yonca şeklindeki kule.

Model

Hastanenin dikdörtgen prizma kısmında ameliyat odaları, araştırma laboratuvarları, yemek yerleri ve teknik odalar bulunuyor. Goldberg, tıp dünyasının her geçen gün yeni gelişmelere ve değişime açık yapısını göz önünde bulundurarak, hastanenin bu kısmındaki mekanların mümkün olduğu kadar esnek ve değişken olabilmesini istemiş. Bu nedenle hastanenin bu kısmı hasta odalarından ayrılmış ve bura daha esnek kurgulara uyacak dikdörtgensel bir şema ile çözülmüş. Öte yandan, hastanenin ana görevi olan ‘hasta bakmak’ hiçbir zaman değişmeyeceği için Goldberg hastanenin kule kısmında aynı prensiplerle tasarlamaya gerek duymamış.

Kule kısmının dört yapraklı plan şeması her bir katı dört ufak bölüme ayırıyor. Her bir mekanın çembersel olarak konumlandırılması, kat içinde pek çok alternatif rotanın oluşmasını sağlıyor. Böylece hastanede dolaşan insanlar birbirleriyle daha sık karşılaşıyor ve Prentice Kadın Hastanesi diğer hastanelere kıyasla çok daha sosyal mekanlar üretiyor. Dolayısıyla Goldberg tipik düz koridor oda sistemini reddetmiş. Her bir hasta odası, merkezde bulunan hemşire istasyonunun etrafına, aralarındaki mesafeler eşit olacak şekilde yerleştirilmiş. Bu hasta bakımın çok daha kolay olmasını sağlıyor.

Kule Planı

Kulenin strüktürel yapısı inşa edildiği zamanın ilerisinde bir teknolojiye sahip. Yük taşıyıcı dış duvarlar, havacılık alanında kullanılan bilgisayar programlarının yardımıyla yapının merkezinde bulunan çekirdekten konsol çıkacak şekilde tasarlanmış. Böylesi bir mühendislik çalışmasının o dönemde bir benzeri bulunmuyor. Hatta yapının mimarının oğlu Geoffrey Goldberg’e göre, bu tarzda bir strüktürel çözümün dünya genelinde aynısı yok.

© bertrandgoldberg.org

Sonuç olarak, insan ilişkilerini temel alan yapısı, etkileyici beton formu ve çağının ötesindeki strüktürel çözümleri ile Prentice Kadın Hastanesi 70’li yılların başında pek çok mimarı brutalizm ve hümanizm ile tanıştıran bir yapı. Her ne kadar mimari olarak oldukça büyük bir öneme sahip olsa da, yapı sonsuza kadar Şikago sokaklarındaki yerini koruyamadı. Pek çok mimar ve vatandaşın itirazlarına rağmen, 2013 yılında yapının güncel biyomedikal araştırma tesislerinin ihtiyaçlarını karşılayamadığı gerekçesiyle sahipleri tarafından yıkılmasına karar verildi.

The post Prentice Kadın Hastanesi appeared first on Arkitektuel.

Le Corbusier / © Wikimedia Commons

Brütalist mimari (1952-1975), modern hareketin devamında ortaya çıkan bir mimari stildir. Le Corbusier’nin malzeme seçimini tarif etmek için kullandığı Fransızca béton brut (ham beton) teriminden doğmuştur.

Malzeme, biçim ve işlevin yalın anlatımına duyulan hayranlık brütalizm akımının başlıca özelliğidir. Yapı malzemesi, konstrüksiyonu ve yapının içerdiği iç mekan birimleri dışa vurulur. Başta beton olmak üzere çelik, tuğla ve cam gibi malzemeler ve detaylar yalın olarak gösterilir.

Brütalizmin ortaya çıkışındaki en önemli fartörlerden biri II. Dünya Savaşı’ndan sonra harabelere dönen kentlerde beliren yapı gereci ve parasal kaynak sıkıntısı olmuştur.

Toplumsal ütopyacılığa eşlik eden akım, mimarlığı daha akılcı bir kentsel çevre inşa etmek için kullanmanın yollarını aramıştır. Le Corbusier’nin Unite d’Habitation görüşüne dayanan yüksek yoğunluklu konut bloklarının yapımıyla çözümlenmiştir.

Eleştirmenler tarafından bir toplu konut zaferi ya da kabusu olarak anılan Marsilya’daki dikdörtgen, betonarme konut birimi olan Unite d’Habitation, kapalı sokakları veya koridorları, toplumsal merkezleri ve küçük bir otel yardımı ile kullanıcıları için zengin bir iç kamusal yaşamı teşvik etmek için tasarlanmıştır.

Unite d’Habitation / © Paul Kozlowski

Unite d’Habitation, brütalist mimarinin en belirgin örneklerinden bir tanesidir. Bina pilotis adı verilen sistem ile, yer düzleminden kolonlar ile ayrılmış şekilde durmaktadır. Yapıyı taşıyan en büyük masif kolonlar çıplak bırakılmıştır. Cephe elemanları ve döşemeler brüt betondan oluşturulmuş ve yine çıplak bırakılmıştır.

Yapı, Le Corbusier’nin Modulor’unu en başarılı şekilde kullandığı eserlerindendir. Le Corbusier, mimarideki tüm ölçüleri insan ölçeğine getirme kaygısı ile ürettiği Modulor ölçü birimini tasarımının her aşamasında kullanmıştır.

Chandigarh Meclis Salonu / © Laurian Ghinitoiu

Chandigarh Meclis Salonu, Le Corbusier’nin brütalist eserlerinden bir başkası. Kolonsuz mekanın giriş portiğinin üzerindeki hiperbolik kabuk betonun potansiyelini gösterir.

Brütalizm, sadece savaş sonrası yeniden inşa çalışmalarının bir sonucu değildir. Brütalizmin ana malzemesi beton sadece bütçe açısından pratik bir seçenek değil, aynı zamanda geleceği de temsil eden bir yapı taşıdır. Pek çok brütalist yapının sosyal başarısızlığı sonucu, brütalist akımının kendisi suçlanmış ve sorgulanmıştır. Ancak başarısız örnekler olduğu gibi, başarılı örnekler de mevcuttur. Akım, modern mimarlık ile birlikte günümüzde tekrar gündeme gelmiştir.

The post Brütalizm ve Le Corbusier appeared first on Arkitektuel.