Wikimedia Commons

Brutalist mimarinin önemli örneklerinden biri olarak gösterilen Pirelli Tire Building ya da Armstrong Rubber Building, Marcel Breuer tarafından tasarlandı. 1920’lerde Bauhaus’ta Walter Gropius’un öğrencilerinden biri olarak yetişen Macaristan doğumlu Breuer, Bauhaus modernizminin önde gelen temsilcilerinden biri. Wassily Chair, Cesca Chair gibi tasarladığı sandalyeler ile adını duyuran ve dünyaca tanınırlık kazanan Breuer, müze, kütüphane, üniversite ve konut projeleri ile de bilinen bir mimar. 

Wikimedia Commons

Breuer’in çoğu mimari projesinde brutalist bir karakter görmek mümkün. Amerika’nın Connecticut eyaletinin en büyük ikinci şehri olan New Haven’da bulunan Pirelli Tire Building modernist mimarın en dikkat çeken tasarımlarından. 

New Haven’da şehirde yapılaşmanın başladığı, kısmen yeşil bir yerde bulunan yapı geniş yeşil alan üzerindeki bir heykeli andırıyor. Fonksiyonel olarak farklı elemanların birbirinden ayrılması ve mekanların birbirine eklemlenmesi gibi Breuer’in mimari prensiplerinin kolaylıkla izlenebildiği yapı iki bölümden oluşuyor: iki katlı bir depo-araştırma alanı ve yerden yükseltilmiş bir ofis bloğu.

Wikimedia Commons

Pirelli Tire Building oldukça monolitik bir yapı. Ofis binasının bu kadar anıtsal bir karaktere sahip olmasının en büyük nedeni ise binanın kütlesel organizasyonu. Breuer binayı yatay olarak ikiye bölmüş. Yapının en üst 5 katı ile zemindeki iki katı arasında büyük bir boşluk bulunuyor. Birbirinden koparılan iki hacim yalnızca sirkülasyon kovaları ile birbirine bağlanmış durumda. Tasarımın bu kütlesel aykırılığı, binanın büyük bir kısmının havada duruyor izlenimi kazanmasını sağlıyor. Yapının pre-kast beton cephesi binanın uzun dikdörtgensel kütleye derinlik hissi katarken aynı zamanda güneş ışığından koruyucu etkiye sahip. 

2003 yılında yıkılan depo kısmının görüldüğü 1973 yılından bir fotoğraf. © New Haven Redevelopment Agency

Bina ve üzerinde bulunduğu arazi 2003 yılında IKEA tarafından satın alınmış ve binanın iki katlı depo kısmının bir bölümü özellikle mimarlık dünyasının ve AIA (American Institute of Architects)’in tepkilerine rağmen yıkılmış. İki katlı kısmın yıkılmasıyla birlikte Breuer’in yarattığı asimetrik görsel denge bozulmuş olsa da yapı hala anıtsal özelliğini koruyor. Günümüzde binanın büyük bir kısmı kullanılmayan binanın otele dönüştürülmesi konuşuluyor. 

The post Pirelli Tire Building appeared first on Arkitektuel.

Trellick Kulesi / © Flickr – IK’s World Trip

Brutalizm kelimesi, İngilizce’de gaddar, acımasız anlamına gelen brutal kelimesinden değil, Fransızca bir tabir olan béton brut, yani işlenmemiş betondan gelmektedir. Akımın ortaya çıkmasındaki en büyük sebeplerden biri de II.Dünya Savaşı sonrasında halkın konut yetersizliğinden kaynaklı ihtiyaçlarının karşılanmaması ve  ekonomik sıkıntılardır. Bu malzemenin kullanılma sebebi ise o dönemde ortaya çıkan parasal sıkıntılardan dolayı malzemenin ucuz olması ve savaş sonrası ortaya çıkan konut yetersizliğini hızlı işlenmesinden dolayı çözmesidir. Diğer yandan bazı kaynaklara göre ise betonun yoğun olarak uygulandığı büyük yapılar bazı kesimlerce politik ve siyasi gücün göstergesi olarak inşa edilmişlerdir. Bir takım diğer kesimler ise bu yapıları çirkin ve hissiz yapılar olarak yorumlamışlardır.

50’li, 60’lı ve 70’li yıllarda en popüler dönemini geçiren brutalizm, 1980’lere gelindiğinde, etkisini yavaş yavaş yitirmeye başladığı gözlenmektedir. Yapılara yapılan eleştiriler sebebiyle, kurucu mimarların akımın 1980’lere doğru silinmemesi adına, yapılara farklı hatlar ve çeşitli renkler katarak o dönemde gelişen çağdaş modernizmden kopmamasını sağlamışlardır.  Brutalizmin en popüler döneminde ortaya çıkan en ünlü yapılarından biri Le Corbusier’in 50’li yılların başında tasarladığı Unite d’Habitation yapısıdır. Bu konut biriminin inşaatı sırasında beton kalıbından çıkartıldığı gibi kullanmıştır. 

©Paul Kozlowski

Brutalizm sözcüğünün ilk olarak kullanıldığı ülke olan İngiltere’de, Alison ve Peter Smitshson tasarladıkları okulda donatı borularını ve elektrik hatlarını açıktan geçirme kararı alarak bu akımı yapılarında  kullanmışlardır.  Bu akımın en çok kullanılan malzemesi beton olmasına rağmen, cam ve çelik gibi farklı malzemelerin de bir arada kullanıldığı örneklere rastlanmaktadır. Örneğin; yapımına 1971 yılında başlanan adını Fransa Cumhurbaşkanından alan Centre Pompidou. Kullanılan malzemelerin tamamen açıkta bırakılarak binanın tamamına modern bir görüntü vermeyi amaçlayan yapının mimarları Renzo Piano ve Richard Rogers bu özellikleri kullanarak yapının hala popülerliğini korumasını amaçlamışlardır. 

©RPBW / Michel Denancé

Günümüzde bu akımı yapılarında kullanan ve  en önemli  mimarlardan biri olan Tadao Ando’nun Church of Light isimli yapısını bu bağlamda inceleyebiliriz. Cephelerde kullanan ham beton yapıya kaba görüntüden ziyade zarif ve narin bir görüntü vermektedir. Aynı zamanda brutalizm, dış mekanın yanı sıra, iç mekan tasarımı yaparken de yapının doğallığını koruyabilicek bir akım olarak göz önünde bulundurulabilir. Mimari elemanların apaçık ortaya çıkarıldığı durumda, mekan tasarımında kullanılan mobilyalar mekanla iç içe girip harmoni oluşturabilir. Kullanılan elemanlar çok fazla öne çıkmadan, mekanla bütünleşebilirler. 

©ArchiTravel

Kısaca, Louis Kahn’ın da önceden tanımladığı üzere “Mimari bir mekan, nasıl yapıldığı aşikar olandır”. Bu açıklamada özellikle vurgulanan brutalist mimari yapılar, gizlenecek bir detayın olmadığı, tüm çıplaklığıyla ortaya çıkan dolayısıyla hatasız görünmesi gereken içi ve dışı bir mimari ürünlerdir. Adolf Loos’un da vurguladığı bir konuşmasında, “İyice düşünülmüş, muhayyile ürünü mimarlığın biçimini herhangi bir süs sistemi altında saklaması gerekmez.” Bu bağlamda tasarlanan yapılar, çıplak ve kusursuz görünürde olması gerektir. Bunu sağlayabilen mimarlar, kariyerinde en büyük başarılardan birine imza atmış demektir. 

Esma Dolgun Dağdelen

Kaynaklar

1. http://www.filozof.net/Turkce/nedir-ne-demek/16803-brutalizm-akimi-mimari-   nedir-ne-demek-hakkinda-bilgi.html
2.  MİMDAP,Brütalizmin Güzel Yanı,New York Times. http://www.mimdap.org/?p=34818
3.  ARSLAN D.,Brütalist Mimari    https://www.homify.com.tr/yeni_fikirler/7497/bruetalist-mimari
4. RÜZGAR E., Paris’te bir modern sanat müzesi:Centre Pompidou      http://www.milliyetsanat.com/yazar-detay/eser-ruzgar/paris-te-bir-modern-sanat-    
5. muzesi–centre-pompidou/13865) https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger
6. SALGIN B; Brüt Beton, Brütalizm ve Türkiye Örnekleri, 2007

The post Brutalizm Akımının Geçmiş ve Günümüzdeki Durumu appeared first on Arkitektuel.

Türkiye’nin ilk açık hava müzesi Karetepe Aslantaş Açık Hava Müzesi, mimar Franco Minissi ve Turgut Cansever tarafından tasarlanmış. 1957 yılında yapımına başlanan ve 1961 de tamamlanan müze, Türk modern mimarisininde Brütalist anlayışın örneklerinden biri. Açık hava müzesi Osmaniye, Kadirli’de oldukça önemli tarihi geçmişe sahip alana ait bulguların üzerine yerleşen ve onları sergileyen özgün bir müze kurgusu.

Karatepe-Aslantaş tarihi Asativataya, Son Hitit Dönemine (MÖ. 8 yy.) dayanıyor. Kadirli’deki müzenin arazisi, Hitit döneminden kalma sınır kalesini ve duvarlarını barındıran bir milli parkta bulunuyor. Sınır kalesi eşit aralıklarla yer alan dikdörtgen kulelerle berkitilmiş 4 metre enindeki taş temel üzerinde ahşap destekli masif duvarlarla çevrili. Alana giriş için biri kuzeydoğu diğeri güneydoğuda yer alan iki anıtsal kapı bulunuyor. 1946 yılında bulunan arkeolojik alanda önce Karatepe Aslantaş Orman Milli Parkı, Karatepe- Aslantaş Açık Hava Müzesi ve 1977 ‘de Domuztepe ve Kumkale kazı bulgularını içeren Kapalı Müze Bölümü açılmış. 

*Proje, 26-27 Aralık 2008 tarihinde Uludağ Üniversitesi’nde gerçekleşen “Türkiye Mimarlığında Modernizmin Yerel Açılımları” konulu etkinlikler dizisinin dördüncüsünde İlker Fatih Özorhon tarafından şöyle anlatılmış: “Karatepe Açıkhava Müzesi, Adana’nın Kadirli ilçesinde (Kadirli ilçesi, Osmaniye il olmadan önce Adana´ya bağlıydı.) yer alan ve geç Hitit dönemine ait buluntuların sergilendiği ve korunduğu bir kompleks niteliğindedir. Antik bir sınır kalesinin kapılarını, giriş noktalarını vurgulama ve bu girişlerdeki eserleri koruma amacıyla inşa edilen “saçaklar”, 1957 yılında Turgut Cansever tarafından tasarlanmıştır.”

Turgut Cansever’in müzesini oluşturan bu ‘saçaklar’, açık hava müzesinin korunaklı, yarı açık mekan yaratan strüktürleri. Aslında Karetepe Aslantaş Açık Hava Müzesi, alana dağılmış bu saçaklar ve onları taşıması için tasarlanmış betonarme kolonlardan oluşuyor. Yapının Brütalist özü, tamamıyla brüt bırakılmış beton saçak ve kolonlarla kendini belli ediyor.

“…Karatepe Saçakları hem 1950’lerin genel olarak öncesi ve sonrası hakkında da fikir veren hem de 50’lerin içinde spesifik olan bir eserdir. 1950’li yılların jenerik konularına, bildik bina ve mimarlık tipolojilerine de muhalif olan saçaklar bir yandan varoluşçu bir yandan yalnız o dönem içinde bir yaratıcılıkla ortaya çıkabileceğini düşündüren ve çokça hayal kurduran bir strüktürdür. Aslında eser, saçaklar ve onları taşıyan betonarme kolonlardan ibaret, yarı-açık bir mekan niteliğindedir. Ancak alışılmış beton-cam-çelik ezberini bozarken, hep oradaymış hissini vermektedir.

Saçakların alttaki tarihi kalıntının biçimlerine uygun olarak tasarlanmış olması yani – pekala mümkünken- net bir geometriden değil de alttaki yapıların düzgün olmayan geometrisini yansıtması aslında özgün bir duruşun ifadesidir. Var olan değerleri koruma amacıyla biçimlendirilen saçaklar, dik açılı bir anlayışı yadsırlar. Burada mimarın bireysel tercihi gerçekte var olanın ve önemli olanın alttaki tarihi kalıntı olduğunu kabul etmesi ve kendi eserinin ona uyduğunu göstermesidir. Bu duyarlılığın yanında doğayla kurduğu ilişki de örtüyü – saçağı- başka bir metaforik düzleme taşımaktadır. Taşıyıcı sistemin tek başına rasyoneli nedir diye düşünülmediği görülmekte, amaca uygun olarak kurulduğu, yapısal kurgunun ve strüktürün biçimi oluşturmak için kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Malzemenin doğal doku ve renginde kullanımı, eserin amacının en iyi yansıtır biçimde ortaya koyması gibi tasarım kararları, Brütalist bir anlayışı temsil etmektedir. Malzeme seçimi, yeni strüktürün doğanın içinde uzun süre varlıklarını sürdürebilmelerinin düşünüldüğünü ve yerel özelliklere saygılı yeni bir biçimlendirme anlayışını göstermektedir. Işık da tasarımda ve mekansal etkide önemle üzerinde durulan bir konudur. Üzeri örtülen eserlerin hem korunması hem de karanlıkta kalmamaları için saçaklar dengeli bir aydınlık, gölge ilişkisi oluşturacak biçimde düzenlenmiştir.”

Yapıyla ilgili oldukça gündemde olan bir konu ile yapının müelliflik sorunu. Karetepe Aslantaş Açık Hava Müzesi’nin ilk tasarımı Minissi tarafından karar verilmiş. Turgut Cansever de Minissi’nin verdiği ana kararlara sadık kalarak, projede küçük değişikliklere imza atmış. Bu değişiklikler yapının parçalarının müzenin bulunduğu alana daha çok tutunabilmesini sağlamak amacıyla yapılmış. Cansever, topografik durumla yapıyı ilişkilendirip yapıyı tekrar düzenlemiş.

The post Karatepe Aslantaş Açık Hava Müzesi appeared first on Arkitektuel.

Behruz Çinici ve Altuğ Çinici çiftinin tasarımı olan ODTÜ Mimarlık Fakültesi, 1961 yılında kampüs ve binaları için düzenlenen yarışma sonucu ortaya çıkmış. Çiftin yarışmayı kazanmasıyla kampüsün yapılan ilk binası mimarlık fakültesi. Yarışmadan sonra 1962 yılında yapımına başlanan fakülte, 1963 yılında tamamlanmış. ODTÜ Mimarlık Fakültesi, 1960’lı yılların Türkiye mimarisindeki en önemli yapıtlardan biri.

ODTÜ Kampüsü Çinici çifti tarafından bir yola bağlanan külliyeler şeklinde kurgulanmış. Yerleşim ve düzen olarak, ODTÜ Kampüsü için yerleşkeyi boydan boya saran bir ‘alle’ fikri üzerine yoğunlaşılmış. Divan Yolu olarak da geçen bu alle, kampüsün tüm binalarını, fakültelerini birbirine bağlıyor. Divan Yolu’na, alleye, bağlanan bir parça olan ODTÜ Mimarlık Fakültesi koridorsuz, iç içe geçmiş avlular ve galerilerden oluşuyor. Bu tasarımı brüt beton yapıda kurgulayan fakülte, 1950’ler Enternasyonal Stili ve Brütalizmin izlerini taşıyor. Aynı zamanda kampüsün ilk binası, ülkede yapılagelmiş modernist mimari uygulamalara bir eleştiri niteliği de taşıyor.

Mimarlık Fakültesi, kampüsün kurgusunu şekillendiren alleye genelin aksine tek bir giriş kapısıyla bağlanmıyor. Fakülte kampüse, havuzlu kapı ve dekanlık girişi denilen ana girişler, otopark kapısı olarak anılan arka giriş ve Endüstriyel Tasarım stüdyolarından bağlanan dördüncü bir giriş kapısıyle bağlanıyor. Bu girişlerin fazlalığı aslında yapı üzerinde tek kütleli dev yapı etkisini ortadan kaldıran bir yaklaşım. Ek olarak fakülteyi oluşturan mekanların birbirlerinin içine geçen, avlular ve galeriler yaratan birleşimleri ve bina içerisinde yaratılan seviye farklılıkları da yapıda çeşitliliğin oluşmasını ve böylece dev hacim algısını kırmasını sağlamış.

©Flickr: SALTOnline

Yapıda tek tip mekanları binanın farklı noktalarında gözlemlenmiyor. Tek tip mekanlar aynı yerde bir araya gelip farklı mekanları oluşturuyorlar. Buna örnek olarak mimarlık bölümü stüdyolarının beraber oluşturduğu iç avlu (göbek taşı) etrafındaki sınıflar, Endüstriyel Tasarım stüdyolarının içeride oluşturduğu ortak stüdyo mekanına çıkıyor. Fakülte, birbiriyle her daim ilişki kuran mekanlara sahip.

1965 tarihli Arkitekt Dergisi’nin 3. sayısında, “Ankara’da Orta Doğu Üniversitesi” başlıklı yazıda mimarlık fakültesinden şöyle bahsediliyor: “Burada özellikle mimarlık fakültesi, büyük bir bütün içinde ilk faal çalışan fakülte olması dolayısıyla üzerinde duruldu. Takriben 600 talebeyi barındırabilmektedir. Bir seri çeşitli hacimli blokları orizontal bir şekilde içine alır…” 

©Cemal Emden

“…Kütüphane, açık ve kapalı konferans salonu güney köşesini teşkil ediyorlar, ana girişten sonra şekil ve manzara bakımından önemli mimarlık fakültesi sınıflarının bulunduğu blok gelmektedir. Bu sınıflar tatlı ve sakin bir şekilde ziraî manzaraya doğru uzanıyorlar. Batıya doğru müteakiben, şehircilik çalışmaları üçlü bloku, fakülte buralara içten bağlı, fakat kolaylıkla dışla da irtibatı bulunur bir şekilde bağlanmıştır. Bir seri dershaneler, batı köşesini teşkil ediyorlar, mimarlık müşterek çalışma blokuna doğru uzanıyor. Bunlar ise kuzey tarafın can alıcı noktasını teşkil ediyorlar. Küçük bir açıkhava konferans, dinlenme yeri, fakat biraz daha batıya doğru yer alır. Kuzey köşesinin geriye kalan kısmını profesör odaları işgal ederler. Bu kuzey köşesinde Üniversitenin ana damarını teşkil eden yola yan tarafını vermiştir. Buradan da girişin büyük avlu kısmına girmek mümkündür. Bu avlu sergiler için kullanılabilir. Üstelik okuma salonu ve teneffüshanenin merkezi ve fakültenin iç kısmının merkezini (kalbini) teşkil eden yere de bağlıdır…”

©Flickr: SALTOnline

“…Büyük bina profilinin bulunmaması, açıklık ve çeşitlik kendiliğinden iç ve dış sahaya anlam kazandırıyor.  Üniversitenin bütününü ve araziyi birbirine bağlıyor. Burada belirttiğimiz iç okuma salonu haddizatında çeşitli fonksiyonları da üzerine almaktadır ve Selçuklu mimarisinin eski geleneksel tipinin bir kısmını belirtmektedir. Yukarıdan aydınlatılmış bir salon, ışık tepeden gelmektedir. Buraya talebeler hiçbir kontrol olmadan girebilir, tahta raflardaki meslekî mecmuaları alabilirler, okuyabilirler, konuşabilir ve görüşebilirler. Burada, mimarların, avrupaî rasyonalizmi basit değişmelerle getirmek değil, kendi memleketlerinin bazı geleneksel şeylerini modern bir şekilde takdim etmek istedikleri görülür. Diğer canlı bir unsur manzara ile kurulan irtibattır. Bütün Üniversitenin konusu, mimarlık fakültesinde belirtildiği gibi, önemle altı çizilecek, önemli ve tabiî bir anlam taşır. Meselâ: Mimarlık sınıflarının manzara durumu. Fakülte sadece yayalara mahsus bir damar üzerinde yer almasından değil, doğuya bakan profilde, Ankara manzarası ve ziraî görünüm önem kazanır. Binaların bütünü açık bir şekilde anlamıdır. Binaların bütünündeki akıcılık bir seri göze hitap ediyor ve hiçbir ana görünüş teşkil etmeyip, açık ve genel bir görünüm vermektedir.”

Genel olarak brütalist bir anlayışla tasarlanan bina, Getty Vakfı’nın 20. yüzyılda inşa edilmiş 12 modern dönem mimarisi eserinin korunmasına yönelik girişimine dahil edilmiş. “Keeping It Modern” adı altındaki projede dünya çapında mimarlarla ve tasarımlarıyla beraber ODTÜ Mimarlık Fakültesi ve Behruz- Altuğ Çinici isimleri yer almış.

Kaynaklar:

-“Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Mimarlık Fakültesi” Arkiv. Erişim 21.02.2019 <http://www.arkiv.com.tr/proje/ortadogu-teknik-universitesi-mimarlik-fakultesi/7915>

– “ODTÜ Mimarlık Fakültesi – Behruz Çinici” 22 Ekim 2017.  ArchyZone. Erişim 21.02.2019. <https://archyzone.wordpress.com/2017/10/22/24/>

The post ODTÜ Mimarlık Fakültesi appeared first on Arkitektuel.

© www.heals.com

Terör Kulesi olarak da bilinen Trellick Kulesi (Trellick Tower), Batı Londra’nın en ikonik mimari yapılarından bir tanesi. Erno Goldfinger tarafından tasarlanan ve yapımı 1972 yılında tamamlana kule, sosyal bir toplu konut projesi. Özellikle Le Corbusier’nin toplu konut modüllerinden ve Unite d’Habitation’dan esinlenen Erno Goldfinger, Londra’nın en karakteristik konut binalarından birine imza atmış.

© Flickr – IK’s World Trip

Trellick Kulesi, Goldfinger’ın tasarladığı ve 1967 yılında tamamlanan Balfron Kulesi’nin daha uzun ve yeni bir versiyonu olarak tanımlanabilir. 100 metreye yakın yüksekliği ve brutalist karakteri ile Trellick Kulesi bulunduğu bölgenin silüetini domine eden bir karaktere sahip. Yapı, yüksek apartman blokları devrinin olumsuz sosyal sonuçları nedeniyle pöpülerliğini yavaş yavaş kaybetmeye başladığı bir dönemde tamamlandı.

© www.heals.com

Kule, birbirinden farklı fakat ortak noktaları olan işlevlere sahip iki hacimden oluşuyor. Ana hacimde konut birimleri bulunurken, kütlesel olarak daha ince olan servis kulesi her üç katta bir ana kütleye bağlanıyor. Servis hacminde kulenin ana sirkülasyon elemanları olan merdivenler, asansörler ve mekanik odalar yer alıyor. Servis hacminin kulenin geri kalanından tamamen ayrılması, yapıya özgün bir kimlik kazandırıyor.

Aksonometrik Perspektif

Goldfinger’ın aldığı özgün tasarım kararlarından bir diğeri ise Trellick Kulesi’nin sakinlerinin dairelere ulaşım şekli. Goldfinger, her biri iki katlı 9 farklı konut birimi tasarlamış. Tüm bu birimlere girişler servis kulesine bağlanan her üç kattan birinden sağlanıyor. Dairenin içine yerleştirilen merdivenler ise kullanıcıları daire içindeki katlara yönlendiriyor. Goldfinger, bu sayede binanın içindeki koridor sayısını azaltırken apartmanların tüm kat boyunca uzayabilmesini hedeflemiş. Böylece daireler kulenin iki karşı cephesinden de dışarıya hakim olabiliyor. Her ne kadar basit bir tasarım fikri olarak gözükse de, Goldfinger’ın bu kararı 100 metre yüksekliğindeki bir kulede yaşam kurgulamak açısından oldukça önemli.

Trellick Kulesi, bu özelliği sayesinde geleneksel kule apartman birimleri ile kıyaslandığı zaman en geniş dairelere sahip toplu konut yapısı. Dairelerin içini de özenle tasarlayan Goldfinger, yarattığı korkutucu görünümün içinde oldukça cazip bir yaşam kurgulamış. Pencerelerde kullanılan çift cam ses yalıtımı sağlarken, pencerelerin dönebilir şekilde tasarlanması temizlik açısından kolaylık sağlıyor. Ayrıca Goldfinger dairelerin içine mekan tasarrufu yapan detaylar eklemiş. Örneğin tuvaletlerde açıldığı zaman yer kaplamayan kayar kapılar tercih edilmiş.

© Archdaily

Yapının en dikkat çekici unsurlarından biri olan servis kulesi, en üst kısmında teknik ekipmanların büyük bir kısmını bulunduruyor. Kulenin tepesindeki büyük konsol yapı konutlar için kazan dairesi ve su deposu işlevi görüyor. Bu iki teknik hacmin kulenin en üst kotunda bulunması dönemin şartları göz önünde bulundurulduğunda oldukça mantıklı bir karar. Su ve ısı tesisatının aynı yerde bulunması boru sayısını azaltırken, tesisatın en yüksek noktada bulunması, yüksek basınç sayesinde suyun her noktaya kolayca ulaşabilmesini sağlıyor.

© Wikimedia Commons

Trellick Kulesi’nin brutalist kimliği, cephesinde kullanılan çıplak beton yüzeyler ile iyice vurgulanmış durumda. Yapının cephesinde dikey ve düşey elemanlar oldukça sade bir şekilde ön plana çıkarılmış. Kulenin kuzey cephesi tüm kat yüksekliğindeki galeri pencerelerini bulunduruyor ve iki kule arasındaki köprülerin yarattığı yatay etkiyi devam ettiriyor.

© Archdaily

Bu ikonik mimari başyapıt, ilgisizlik ve bulunduğu bölgenin sosyal yapısı yüzünden suç ve olumsuz etkenler ile bağdaştırılsa da kulenin 1998 yılında korumaya alınmasıyla beraber yapı eski değerini yeniden kazandı. Goldfinger’ın eseri günümüzde hala sosyal konut olarak kullanılıyor.

Trellick Kulesi, en son olarak Netflix’in Black Mirror dizisinin Bandersnatch bölümü ile gündeme geldi. Kule, dizinin film olarak yayınladığı son bölümünde Colin Ritman karakterinin evi olarak gösteriliyor.

Kaynaklar

• Tim Winstanley. “AD Classics: Trellick Tower / Erno Goldfinger” 18 Jan 2019. ArchDaily. Accessed 19 Jan 2019. <https://www.archdaily.com/151227/ad-classics-trellick-tower-erno-goldfinger/> ISSN 0719-8884

The post Trellick Kulesi appeared first on Arkitektuel.

©Wikipedia

Velasca Kulesi (Torre Velasca), 1958 yılında Milano, İtalya’da yapılmış brütalist bir kule. Milano’nun Gotik katedralleri, yapıları, heykelleri ve kubbeleriyle karıştırılırsa da yapı, İtalyan Rasyonelizminin sembollerinden biri. Kule şehrin antik merkezinde yükselmiş çok az sayıdaki modern yapıdan biri aynı zamanda.

©ArchDaily

Velasca Kulesi etrafını saran yapıların üzerinde, Milano gökyüzünde belirmesi istenerek planlanmış. Milano’nun yalnızca klasik mimariyi yansıtan yapıları arasında belirgin bir şekilde yükselip şehrin silüetine önemli bir eklenti yaratıyor kule. Bu nedenle yapının mimarları, BBPR ekibi, için kulenin çevresine uyacak bir tasarım bulabilmek önemli bir etken olmuş. Velasca’nın yalnızca yüksekliğiyle bu yapılardan farklılaşıp, onların klasik mimariyi yansıtan güzelliklerine uyması amaçlanmış. Velasca Kulesi bu nedenle klasik mimariyi modern tarzıyla harmanlamaya çalışan ve modern yapıyı geçmişe bağlayıp yapının bulunduğu alanda dışlanmasını önleyen bir sürece dönüşüyor.

©ArchDaily

Yapının alt kısımlarından dışarı fırlayan yukarıdaki 3. kısmı, ortaçağ gözetleme kulelerini yansıtacak şekilde tasarlanmış. Bu tarz kuleler, savaş zamanı İtalyan kalelerini işgalden savunma amaçlı kullanılırmış. Velasca Kulesi de bu mimarinin fikirleri üzerine kurgulanan modern bir mimarlık sunuyor özellikle en üst kısmıyla. Bu kısım, Gotik tarzı en çok andıran parçası yapının. Kulenin taş materyali ve yapının destek payandaları, kulenin hem daha stabil bir taşıyıcıya sahip olabilmesini sağlıyor hem de etrafında da bolca bulunan Gotik mimarinin bazı özelliklerini taklit ediyor.

©Micheal Tinkler

Milano’nun silüetine bakıldığında BBPR ekibinin Velasca Kulesi’ni, çevresini büyük bir özenle düşünerek tasarladığı belli oluyor; özellikle cam perde duvar cephelerle oluşturulan yüksek katlı binaların oldukça popülerleşmeye başladığı bir zamanda.

Bunun yanında tasarıma yön veren birçok fonksiyonel amaç da var. Örneğin Velasca Kulesi, caddelere bakan yerlerde konumalnan yeni yapıların birçoğunun aksine şehrin merkezinde. Kule bu şekilde büyük meydanların, plazaların yapıyla kullanılmasını cesaretlendiren bir tutuma sahip olmayı amaçlamış.

©Flickr: Jon Duono

Kulenin dar alt kısmı, BBPR’nin projede istediği plaza mekanının yaratılabilmesini sağlamış ve aynı zamanda yapının çok fonksiyonlu amacına da hizmet ediyor. Alt katlardaki dar mekanlar dükkanları, ofisleri ev sergileri barındırıyor; üstteki çok daha geniş kısımlar ise şehre olağanüstü manzaraları olan konut alanlarını. Milano’nun birçok bölümünde ofis binalarının konut yapılarını gitgide şehrin dışına kaydırdığı biliniyor. Velasca Kulesi ise bu iki fonksiyonu tek yapıda bulundurarak, ofis binalarının konutların yerini alarak şehir merkezi fikrini zayıflatmasını önlemeyi hedefliyor. 

©greatbuildings.com

Yapıda fonksiyonelliğin önemi pencere düzeninde bile görünür. Birçok modern yapıda pencerelerde, kapılarda ve materyallerde birçok tekrar yapılır. Velasca bunun aksine boş duvarlar, açık pencereler, normalde pencerelerin olması beklenen yansıtıcı cam yüzeyler gibi birçok farklılığı bir arada kullanarak çok daha çeşitli bir örüntü ve desen yaratıyor kulede. BBPR’nin böyle bir tasarıma yanaşmasının sebebi, arklı insanların farklı ihtiyaçlarına göre yapıyla oynayabilmesi olmuş.

©Flickr: Philip Wong

Velasca Kulesi, birçok modernist yapı gibi, birçok eleştiriye maruz kalmış. Bu eleştiriler, yapının ağır havası ve  bu ağır havası nedeniyle kaybolan karmakarışık detayları üzerine yoğunlaşmış. Birçok kişi ise kuleyi, kulenin Milano’nun geçmişini şu an ile bağlayabilme becerisi nedeniyle övgüye layık görmüş. Kulenin fonksiyonelliği ön planda tutan tasarımı ile mimarların yapının etrafına özenli yaklaşımı Velasca Kulesi’ni Milan’a foknsiyonel ve kusursuz bir eklenti haline getiriyor.

The post Velasca Kulesi appeared first on Arkitektuel.

©ArchDaily

Balfron Kulesi (The Balfron Tower), Erno Goldfinger tarafından tasarlanmış ikonik bir brütalist yapı. Kule, Londra’nın Poplar ilçesinde bulunan yüksek katlı bir konut. 1963 yılında Erno Goldfinger’in tasarımına başladığı Balfron Kulesi, 1967 yılında tamamlanabilmiş. Büyüyen banliyö sorununu çözmeyi hedefleyen yapı, çözüm olarak dikeyselliği kullanıyor ve bu bağlamda geleneksel konut mimarisine olan yaklaşımı yeniden yorumluyor.

©Luke Hayes

Balfron Kulesi, yine Goldfinger tasarımı olan Brownfield Estates projesinin bir parçası. 84 metre uzunluğundaki kule, bulunduğu alanda etrafındaki alçak yapılardan bir hayli yükseğe çıkıyor. Yapının komşularından ikisi yine Goldfinger tarafından tasarlanan Carradale Evi (Carradale House) ve Glenkerry Evi (Glenkerry House). Goldfinger, kule mimarisi üzerine yerleşmiş fikirden keskin bir şekilde uzaklaşıyor Balron Kulesi’nde: konut kısmını servis hacminden tamamen ayırıyor ve kuleyi ikiye bölüyor. Yapının girişini de, beton bir köprüyle, ince servis kulesinde kurguluyor. 

©Luke Hayes

İnce kule, merdivenleri ve asansörleri barındıran bir çekirdekle oluşturulmuş. Yapının bu kısmı aynı zamanda kullanıcılar için çamaşırhaneleri ve çöp boşaltma kanallarını barındırıyor. Monolitik, brüt beton ince kütle, bir dizi yine ince açıklıkla kurgulanmış. kulenin iç kısmı, ince uzun pencerelerle aydınlanıyor. Bu kulenin en üstünde de kazan dairesi konumlandırılmış. Cepheden taşan kütlesiyle kazan dairesi ince kulede konsol yapıyor. Kazan dairesinin en üst noktada düşünülmesinin sebebi, su pompalarına olan ihtiyacı azaltmakmış -yalnızca yerçekimi sayesinde su bu noktadan aşağılara akabiliyor.

©Dezeen

Goldfinger’in Balfron’da verdiği en özgün tasarım kararlarından biri kulenin konut bölümünün düzeni. Bu kısım, 136 daire ve 10 dubleks daireden oluşuyor. Evlere erişim, her üç katta bir bulunan ve servis kulesine köprülerle bağlanan girişlerle sağlanıyor.

Yapının içinde kullanıcıları diğer hacimlere yönlendiren merdivenler bulunuyor. Goldfinger böylece, konut kısmında bulunan koridorların altında ve üstünde kalan hacimlerin yapının tüm genişliği boyunca büyüyebilmesini sağlamış.

©Cianboy

Balfron Kulesi’nin görünümünü, yapıda kullanılan beton strüktür belirlemiş. Tüm yapı brüt beton görünüme sahip. Beton strüktürle yaratılan dikeylilik, bu dikeyliliği yumuşatmak amacıyla balkonları ve camları çerçeveleyen yatay bantlarla yanyana kullanılmış. Yapının St. Leonard Yolu’na bakan cephesi, diğer cephelerden farklı olarak, her daireye için bir balkon bulunduruyor. Kulenin iki cephesinde de orta kısımda cepheden içeri gömülen pencereler ve kübik konsol yapan balkonlar var. Bu kısımlar, tüm cephenin tipik balkonlu veya pencereli ritmini kesintiye uğratıyor. Balkonsuz cephe, yapının doğu cephesi.

©Luke Hayes

Apartman kısmının koridorları göz seviyesinin üzerinde yüksek pencerelerle aydınlanıyor. Böylece kordiroların üst ve altında bulunan daha büyük pencerelere sahip dairelerle koridor kısmı arasında cephede de gözlemlenen bir zıtlık yaratılmış. Cephede yaratılan bu estetik karakter, hangi katın hangi fonksiyona sahip olduğunu sadece gözlemlenerek bile kolayca ayırt edilebilmesini sağlıyor.

©Dezeen

İkonik bir yapı olarak Bafron Kulesi, bu özelliğine bir tür gönderme olarak 1966’da ikinci dereceden listelenmiş yapı (Grade II* listed building)* olarak belirlenmiş. Goldfinger’in konut mimarisine alışılmamışı katmak üzere deneysel girişimi Avrupa’ya Brütalizm akımının en ilgi çekici yapılarından birini kazandırmış.

*Listed building – listelenmiş bina, eski İngiltere’de yasalara uygun şekilde korunmuş, dört listeden birine girmiş yapı demek. Listeler, Grade I, Grade II* ve Grade II şeklinde isimlendirilmiş. Listeler yapıların mimari olarak önemleri, tarihi değeleri dikkate alınarak veya önemli kişiler ve olaylar ilişkili tarihi dernekler vb. düşünülerek oluşturuluyor.

©Luke Hayes

Goldfinger yarattığı alışılmamış mimarinin başarısını belirlemek için 1968’de Balfron Kulesi’nin 130 numaralı dairesine taşınmış. Buradaki yaşamı sırasında, kendi deneyimleri, komşulardan dinlediği şikayetler ve fikirlerle çıkardığı derslerle, Balfron’un çok daha büyük ikizi olan Trellick Kulesi’ni (Trellick Tower) tasarlamış.

The post Balfron Kulesi appeared first on Arkitektuel.

© Wikimedia Commons

Dünyanın en ikonik yapılarından biri olan Empire State Binası, 100’den daha fazla kata sahip ilk yapı, modern mimaride gökdelen konseptini tanımlayan bir eser diyebiliriz. HomeAdvisor tarafından yayınlanan resimlerin yer aldığı makalemizde, yapının oldukça kolay tanınabilen mimari akımlarla nasıl bir görünüm kazanacağına dair fikir sahibi oluyoruz. Hangi mimari akımın bu ikonik şehir imgesi üzerinde nasıl bir etkisi olurdu?

1. Antik Roma

©HomeAdvisor

Roma mimarisi Dorik, İyonik ve Korint (Doric, Ionic ve Corinthian) adındaki üç klasik düzenle işlenir. Bu düzenler, yapıda kullanılan taşıyıcı kolonların tarzlarını (kolonun temeli, gövdesi ve en üst kısmının şeklini, süsünü, görünümünü) belirleyen sistem diyebiliriz. Antik Yunan’da temelleri atılan bu düzenleri kullanan Roma mimarisi, aslında bir nevi Antik Yunan mirasına saygı duyan bir mimari. Buna ek olarak Romalı mimarlar, kendilerine ait yapım teknikleri icat eden mucitler, strüktür çözümlerinde kemerleri kullanan ilk mimarlardı. Romalılar taşıycı olarak kolona gerek duyulmayan durumlarda bile bu üç düzeni süsleme amacıyla yapılarına işlemeye devam ettiler. Antik Roma tarzına göre yeniden kurgulanan Empire States, en üst kısmına Pantheon’u andıran, kolon ve kolonların taşıdığı bir kubbeye sahip.

2. Rönesans

©HomeAdvisor

Rönesans mimarisi, 15. yüzyılın başlarında Floransa’da ortaya çıkan bir akım. İlk olarak aslında o dönem süregelen bir akım olan Gotik mimarinin karışıklığına karşı çıkma amacıyla doğan Rönesans mimarisi, Roman klasizminin sadeliğine ve dengeli oranlara sahip yapılarına dönmeyi hedefler. Yuvarlak kemerler ve kubbeler tekrar canlanır ve mimarları hem duygusal hem de mantıksal olarak insanı kendine çeken srüktürler yaratma peşindedir. Floransa Katedrali ve San Lorenzo Bazilikası aslında bu amaçlarda başarılı olunan örnekler arasında gösterilebilir. 

3. Gotik

©HomeAdvisor

Kuzey Fransa’da 1140’lara dayana tarih sahip Gotik mimari, Avrupa’nın en dikkat çekici, mühendislik olarak en etkileyici yapılarını ortaya koymuş bir akım. Gotik mimari, bu Empire States örneğinde de görülebileceği gibi, sivri kemerleri, kaburgalı tonozlar ve kemerli payandaları ile anılır. Gotiğe özgü bu karakterler yüce bir mekan olan yapının içine giren doğal ışık miktarını arttırmaya yönelik özellikler denebilir aslında.

4. Art Nouveau

©HomeAdvisor

1890’larda başlayan, Art Nouveau akımı mimarlık tarihinin en iyi işlenen yapılarını ortaya koymuş. Avrupa’dan Amerika’ya birçok yerde dünyayı etkisi altına alan akım, kıvrımlı çizgiler ve doğal formlardan esinlenen formlar yaratmak için cam ve işlenmiş demiri kullanır. Bu mimarinin en iyi örneklerini de Barselona’da görmek mümkün. Bunlar, Antoni Gaudi’nin yarattığı şehir simgesi haline gelmiş eseler: Casa Milà, Park Güell, La Sagrada Familia gibi.

5. Geleneksel Japon Mimarisi

©HomeAdvisor

Gelenksel ögelerle dolu ve doğayla uyumu vurgulayan Japon mimarisi, aslında oldukça uzun bir tarihe sahip. Geleneksel Japon mimarisinde strüktürler genellikle zeminden birazcık kaldırılır ve mekanı şekillendirme imkanı vermek için duvarlar yerine sürgülü kapılar kullanılır. Ülkenin bu tarzla inşa edilmiş olağanüstü tapınakları hala ayakta. Japon mimarisi o dönem coğrafyada ağaç bolluğu ve malzemenin depreme dayanıklılığından dolayı ahşabı kullanır. Bu mimariyle Empire States, Japonya’da geleneklere saygılı tasarım amaçlanmış bir gökdelen hissi yaratıyor.

6. Postmodernizm

©HomeAdvisor

1960’larda birçok mimarin modernist görünümü sorgulamasıyla başlayan ve mimarinin toplumun sorunlarına çare olabileceğini savunan akım. Postmodernizm, formaliteden uzaklaşıp modern mimarinin çeşitsizliğine karşı çıkar. Bu yeni bulunan özgürlük, aslında tanımlamaya imkansız bir tarz doğurur. Bunun sebebi Postmodernist mimarların kategorizasyonu reddetmesi. Akıma yönelik, tarihten birçok mimarlık tarzına gönderme yaptığı söylenebilir: Empire States’in klasik alınlıkları (pediment) gibi.

7. Brütalizm

©HomeAdvisor

Brütalizm var olduğu süreçte aslında hem çok fazla kötülenen hem de çok fazla övülen bir akım olmuş. Terim, İngiliz mimari eleştirmen Reyner Banham tarafından 1955 yılında Peter ve Alison Smithson’ın The Economist yapısını tanımlama çabasıyla mimariye kazandırıldı. 1970’lerden beri bu kule benzeri, beton monolitler populerliğini büyük ölçüde kaybetti. Son zamanlarda bazı eleştirmenlerin Preston Bus Station ve Park Hill, Sheffield gibi kent simgesi yapıları övmesiyle popülerliği tekrar arttı. Tabiki betonu ilk kullanan Brütalist yapılar değildi; yapının görünümünde çıplak betonu tercih eden yapılar ilk Brütalist yapılardı. Brütalist Empire States de kentin ortasında devasa bir beton blok.

8. Dekonstrüktivizm

©HomeAdvisor

Postmodernizm gibi, dekonstrüktivizim de tek bir uygun ideoloji etrafında şekillenmiyor. Dekonstrüktivizm daha çok geleneksel mimari kuralları yıkmakla ilgili. Dekonstrüktivist mimarlar, yapıların tutarlı ve düzenli görünmesi gerektiği düşüncesine oldukça karşılar. Hatta genel olarak, birbiriyle bağlantısı olmuyormuş gibi gözüken parçalara ayrılmış hissi veren strüktürleri hedefler. Guggenheim Bilboa Müzesi, bu akıl almaz tarzın en çok bilinen örneklerinden biri olarak anılabilir. Dekonstrüktivizm, 20. yüzyılım meşhur filozoflarından biri olan Derrida’nın, akıl ve mantığın yerleşmiş inançlarını yıkmaya çalışan düşüncelerinden doğmuş bir akım.

9. Sürdürülebilir Mimari

©HomeAdvisor

Şimdiki eko-bilinçli dünyada oldukça popüler olan bir akım. Sürdürülebilir mimari yenilenebilir, geri dönüştürülebilir materyallerin kullanımını teşvik eden hatta yapılarında yaşayan bitkilerin kullanımı da son dönemlerde oldukça yaygınlaşmış akım. Empire State Binası’nın sürdürebilir versiyonunda, yapının ortasına bir çerçeve konulmuş ve burada binlerce bitkiyle bir yeşil duvar yaratılmış. Tabi sürdürülebilir mimari yalnızca materyalle ilgili değil; tasarımcılar enerjinin de yapıda nasıl, ne kadar kullanılacağına da dikkat ediyorlar.

The post 9 Mimari Akımla Empire States appeared first on Arkitektuel.

La Tourette Manastırı (Sainte Marie de La Tourette), Le Corbusier’nin Avrupa’da yaptığı son eser olarak biliniyor. Fransa’nın Lyon şehrinde bulunan manastır, sessizlik orucunda bulunan 100 keşişin konaklaması amacıyla tasarlanmış. Papaz Marie-Alan Couturier’e göre La Tourette’in görevi ‘yüz vücut ve kalp için sessiz bir yuva yaratmak’. Keşişlerin günlük yaşamlarına uygun olacak şekilde düşünülen yapının içinde 100 hücre, bir ortak kütüphane, revaklı bir çatı bahçesi, bir kilise ve derslikler bulunuyor.

© Samuel Ludwig

Yapıda, Le Corbusier’nin alışılagelmiş 5 mimari prensibinin tamamını görmek mümkün. Birinci katın kolonlar ile bir üst kata taşınması ilkesi olarak tanımlayabileceğimiz pilotis, yapıda bu beşliden en belirgin olanı.  Avlu duvarların iç kısmına yerleştirilmiş kolonlar sayesinde yapının iç cephesine uzun şerit pencereler yerleştirilebilmiş. Yürünebilir ve yeşil çatı, mimari bir promenat. La Tourette bu bağlamda işlevleri tamamen farklı olsa da Villa Savoye ile ortak özellikler taşıyor.

© Fernando Schapochnik

Proje alanı, Le Corbusier tarafından özel olarak seçilmiş. Eğimli bir etek üzerinde bulunan arazinin geniş bir manzaraya açılması, burayı özel kılıyor. Manastırdaki 100 hücrenin her biri manzaraya bakan bir balkona sahip ve ortak olanların üzerinde konumlanmış.  Dikdörtgensel forma sahip kütle betonarme taşıyıcı elemanlara sahip ve yapının dört cephesinin üçünde inişli çıkışlı cam yüzeyler mevcut.

La Tourette Manastırı – Le Corbusier plan

Manastır, merkezi bir avlunun etrafını saran U şeklindeki bir kütle. Avlunun dışarısı ile bağlantısı, ucuna yerleştirilen şapel ile kesilmiş. Le Corbusier’nin amacı, manastırın içinde yaşayacak keşişlere en çok ihtiyaçları olan iki şeyi vermesi: sessizlik ve huzur. Bu nedenle yapı mimari olarak gösterişli bir yapıya sahip değil. Manastır içerisinde kullanıcılarına sunduğu hayat ile yaşayan bir yapı.

Yapıya karakterini iç mekanlar veriyor. Yemekhane gibi ortak alanlarda döşemeden tavana uzanan cam kaplama, vadi manzarası ile herkesin kullandığı mekanları daha yaşanılır kılıyor. Pencerelerin dikey beton tirizleri ve yatay elemanlar Le Corbusier’nin Modulor ölçülerine göre düzenli olmayan aralıklarla yerleştirilmiş.

© Fernando Schapochnik

Manastırın içinde, güçlü ışık ve renk kullanımı ile ruhani bir hava kazandırılmış beton bir kutu bulunuyor. Yapının cephelerinde bulunan 5 farklı tipteki açıklıktan içeri giren güneş ışığı sayesinde manastır farklı bir karaktere bürünüyor. Ayrıca bu açıklıklarda kullanılan farklı renkler manastırın içine canlılık katıyor.

© Fernando Schapochnik

La Tourette, Le Corbusier’nin amacını genel olarak gerçekleştirdiği bir eser olsa da, yapı bazı noktalarda eleştiriye maruz kalmış. Bazı hücrelerin büyüklüğü, odaların ses geçirmezliği ve yapının genel akustiği kullanıcılar tarafından sorgulanan mimari unsurlar. Bu anıtsal yapının bakımı da pek kolay değil. Manastırda betonun yer yer çatlaması, tehlikeli bir şekilde yerleştirilmiş elektrik tesisatı ve kusurlu yalıtım sorunları var.

© Samuel Ludwig

Manastırın en önemli mimari deneyimlerinden birini kilise girişe inen rampa sunuyor. Ritmik fakat düzensiz açıklıklar ile çevrelenmiş oldukça ciddi beton koridor, manastırın renkli iç mekanlarına doğru yönelen soğuk bir metal duvara çıkıyor. Bu yolculukta manastırın resmi ve ciddi karakteri ile iç mekanın sıcaklığı güzel bir tezat oluşturmakta.

© Samuel Ludwig

La Tourette, kırk yılı aşkın bir süredir kullanıcılarını, ziyaretçileri, mimarlar ve öğrencileri ağırlayan bir yapı. Günümüzde manastır, farklı disiplinlerden binlerce insanın buluşma noktası.

The post La Tourette Manastırı appeared first on Arkitektuel.

©Pedro Kok

Sao Paulo Sanat Müzesi (MASP), Brezilya’daki modern mimarinin en önemli örneklerinden -aynı zamanda Sao Paulo kentinin yenilenme sürecinin ikonlarından. Yapı, İtalyan mimar Lina Bo Bardi tarafından tasarlandı. MASP, Bo Bardi’nin en ünlü ve önemli işlerinden bir tanesi. 1968’de tamamlanan müze karmaşık olmayan bir mimariyle şehirde oturduğu yeri kültürel olarak canlandıracak bir sanat konteynırı düşüncesiyle tasarlanmış.

©Inigo Bujedo Aguirre

Lina Bo Bardi’ye ilk sanat müzesinin tasarlama görevi verildiğinde tek girdi şehrin alçak kısmındaki yapının alandaki diğer yapıların görüşlerini engellememek. Şehrin meclisinde belirlenen bu kuralın amacı Sao Paulo’da önemli bir toplanma mekanı haline gelmiş olan Avenida Paulista’nın (şehrin kültür ve finans caddesi) karakterini korumak. Lina Bo Bardi bunun üzerine basit fakat oldukça güçlü bir çözümle üretmiş projeyi. Mimar yapıyı ortasından keserek bir yarısını alanda bulunan meydanın altına gömüyor; diğer yarısını ise havaya kaldırıyor. Böylece şehrin önemli meydanlarından biri (Terraço do Trianon) açık ve boş bir şekilde bırakılıyor ve modernizmin ikonik yapılarından  Sao Paulo Sanat Müzesi ortaya çıkıyor.

©MASP

Proje başlangıcından itibaren Sao Paulo Sanat Müzesi, siyasal çevreler etrafında yayılmaya, tepkiler almaya başlıyor. Bo Bardi bu sorunu vali ile gizli bir anlaşmayla izin alarak çözüyor fakat proje geliştikçe yapının tasarımına yön veren vizyonun şehrin kültürel ve siyasal çevrelere ait olmadığı anlaşılıyor. Fakat Bo Bardi arazinin insanlara ve şehre ait olması gerektiğini savunmaya ve tasarımı bu şekilde sürdürmeye devam etmiş. Lina Bo Bardi alanda bir tür “yaşayan müze” yaratmayı hedefliyordu. Doldurduğu kamusal alanın tamamını şehre geri kazandıran ve müzenin kültürü sergileyebilecek ve bu meydan üstünde bir çeşit sahne olabileceğini savunan radikal düşünceyi de kucaklayan bir tasarım amacındaydı.

©Markus Lanz

Sao Paulo Sanat Müzesi’nin anıtsal estetiği aslında ustalık gerektiren bir teknik tasarımından geliyor. Bunun sebebi yapının dilini yapının strüktürel netliğinin belirlemesi. Müze öngerilmeli iki devasa beton kirişin, aynı büyüklükte ayaklara oturtulmasıyla oluşturulmuş. Caddeye paralel yükseltilmiş bir kütle bu devasa sistemle taşınıyor. Bu ana kütle, müzenin sergi ve yönetim mekanlarını barındırıyor.Yapının zemin üstündeki bu kesiti, gömülü olan kısma cam bir asansörle bağlanmış. Bilinçli bir şekilde şu şekilde bir rota kurguluyor Lina Bo Bardi: müze, şehir ve tekrar müze. Bu kurguyla sanat eserinin onu yaratan insandan ve bağlamdan bağımsız şekilde var olabileceği ve müzeyi ziyaret etme deneyimini şehir politikaları içerisinde değerlendirme fikrine meydan okuyor. 

©Paolo Gasparini

Bo Bardi politika ve sanat hakkındaki bu söylemini ana sergi alanlarına da taşımış -modernist açık planın yıllar boyunca sanat eserleri arasındaki hiyerarşiyi tekrar tanımlayan sergi alanlarına. Ziyaretçiler asansörden sonra doğrudan, eserlerin asıldığı ve eserler arasında belirli bir ilerleme olmadan dolanma gerektiren bir mekana çıkıyor. Bu mekan: “Her bir sanat eseri, kendi alanını yaratmak üzere sergilenmiş; eserlerin oradan oraya gezen kaderlerini ve daha da önemlisi geleneksel çerçevelenme şekillerini eksilten bir teşhir kurgusu.” şeklinde tanımlanmış.

Sergilenen eserler cam paneller arasına gömülmüş ve bir beton bloğa oturtulmuş. Havada asılı gibi sergilenen eserler, serginin özgürleştirilmiş kaosu düşüncesini güçlendiriyor ve yapının  havada asılı karakterini taklit ediyor. Bo Bardi’nin, insanların yerleşmiş sanat fikirlerini tekrar sorgulaması hedefiyle kurguladığı sergi düzeni, 1990’dan beri maalesef geleneksel duvara asılı eseler şeklinde devam etmiş (mimarın eşi kuratörün emekli oluşuyla).

©Inigo Bujedo Aguirre

Yapının, tamamı ve sergi alanlarıyla Bo Bardi sürekli hafiflik ve kitle arasındaki güçlü diyaloğu hatırlatıyor. Teras (meydan) kısmından yapının ağrılığı sezgisel olarak görünür, fakat duyusal olarak bir o kadar kayıp. “Yapının galerileri altındaki meydanda yürüyen yayalar üstlerinden stüktürün ağırlığını hiçbir şekilde hissetmiyor; sanki güneşin önünden bir bulut geçiyor ve onlara bir süreliğine bir serinlik sağlıyormuş hissi yaratıyor.” Yapıdaki gerilim mimarın modernist ve brütalist ögeleri yanyana koymasından kaynaklanıyor. Bu gerilim mimari estetik açısından etkileyici bir eser çıkmasına yol açıyor tam da Bo Bardi’nin akımları çakıştırmasıyla beklediği gibi.

©Flickr: Rodrigo Soldon

Bir açıdan camla kaplı açık plan şeması Uluslararası Stil’e (International Style) ait. Başka bir açıdan yapının devasa ayakları ile stüktürel sistemi brütalist harekete ait -yapının yapıldığı yıllar bu akımın altın çağı. Bo Bardi birbirinden bambaşka olan bu elemanları çekinerek kullanmak yerine bu çelişkelere dikkat çekiyor: ayakları cart kırmızı ya boyuyor ve  döşemeleri incelterek camın yatay elemanlarını uzatıp görsel olarak öne çıkarıyor. Bu iki fikrin karşılıklı etkileşimi yapıda dramatik bir etki yaratıyor. Sao Paulo Sanat Müzesi’nin geleneksel estetiği yeniden düşünen yenilikçi tasarımı aynı zamanda Brezilya’nın beton modernizmine de kulak veriyor. 

©Flickr: Rodrigo Soldon

Eleştirilere ve karşı çıkan düşüncelere maruz kalsa da Sao Paulo Sanat Müzesi, Lina Bo Bardi’nin hem müze hem de bir toplanma mekanı olma vizyonunu gerçekleştiriyor. MASP bu açından mimarların eşitlikçi değerleri ve sosyal sorumluluğu tasarımlarıyla teşvik edişlerine bir örnek niteliğinde. Müze, aynı zamanda brütalist akımın kentsel bir durumu mimariyle geliştirmek üzere yarattığı en iyi örneğini de gösteriyor.  Bo Bardi’nin eseri, sanatın politik boyutlarına bir eleştiri niteliği olma özelliğine de sahip. Modern mimarlık tarihinin kurgusal ve estetik açısından oldukça önemli eserlerinden bir tanesi.

The post Sao Paulo Sanat Müzesi appeared first on Arkitektuel.